సాక్షి TVలో నా ఇంటర్వ్యూ

సాక్షి TVలో నా ఇంటర్వ్యూ:

వ్యాఖ్యానించండి

ఆంధ్రజ్యోతిలో నా కథ – థాంక్స్ గివింగ్!


థాంక్స్ గివింగ్

థాంక్స్ గివింగ్ -సాయి బ్రహ్ర్మానందం గొర్తి

హైవే 101 మీద బి.ఎం.డబ్ల్యూ కారు స్పీడ్ లిమిట్ దాటి వేగంగా డ్రైవ్ చేస్తున్నాడు “నెట్ గురు” కంపెనీ అధినేత జే.పీ. అసలు పేరు జయ ప్రకాశ్ అయినా జేపీ అనే అందరికీ చెబుతాడు. ఇంజనీరింగ్ చేసి అమెరికా వచ్చిన జేపీ, సాఫ్ట్ వేర్ వ్యాపారవేత్త అవతారం దాల్చిన ఎంతో మంది భారతీయుల్లో ఇతనూ ఒకడు. సిలికాన్ వేలీ ఫార్ట్యూన్ 500 కంపెనీల్లో అతనిదీ ఒకటి. ఇల్లు సమీపిస్తూండగా జేపీ ఫోన్ మ్రోగింది. ఒకచేత్తో స్టీరింగ్ మీద చేయ్యేసి మరో చేత్తో ఫోన్ తీసి, హలో అన్నాడు.
“హాయ్! స్టీవ్! హౌ డిడ్ ఇట్ గో?” అంటూ పలకరించాడు.
” జేపీ! ఇప్పుడే గూగుల్ కి వెళ్ళి మన కోట్ ఇచ్చి వచ్చాను. చాలామందే ఈ ప్రోజెక్ట్ కోసం ఎగబడుతున్నారు. సిస్కో, జునిపర్ వంటి పెద్ద కంపెనీలు కూడా ఉన్నాయి. అయినా మన ప్రోడక్ట్ క్వాలిటీ బావుందనీ వాళ్ళన్నారు. చూద్దాం మన లక్!…” ఆవతలి నుంచి స్టీవ్ అంతా పూస గుచ్చినట్లు చెబుతున్నాడు.
అంతా శ్రద్ధగా విన్నాక కోపం చిర్రెత్తుకొచ్చింది జేపీకి. స్టీవ్, జే.పీ నెట్గురు కంపెనీకి ఇద్దరూ భాగస్వాములు. ఇంతకుముందు ఇద్దరూ సిస్కోలో కలిసి పనిచేసారు. రెండేళ్ళ క్రిత్రం అంటే 2003లో ఆ ఉద్యోగం వదిలేసి బయటొకొచ్చి ఒక నెట్వర్క్ కంపెనీ పెట్టారు. న్యూయార్కులో 2001 సెప్టెంబరు పదకొండు సంఘటన తరువాత అమెరికా ఎకానమీ ఘోరంగా పడిపోయింది. ఇప్పుడిప్పుడే మెల్లమెల్లగా పుంజుకుంటోంది. క్రితం ఏడాది 2004లో నెట్గురు లాభాలు అంతగా లేకపోయినా, మార్కెట్లో నిలబడ్డానికి గట్టిగా ప్రయత్నిస్తోంది.
“ఈ పెద్ద కంపెనీలు ఏ ఒక్క ప్రోజెక్టూ వదిలి పెట్టవు. మొన్ననే సిస్కోకి 100 మిలియన్ టెండరు వచ్చింది కదా? ఈ ఎనిమిది మిలియన్ల చిన్న ప్రోజెక్ట్లు కూడా వదిలిపెట్టరా? ఛీ…!” అంటూ చికాగ్గా అన్నాడు.
మాటల్లో జేపీని అర్జంటుగా రమ్మనమని స్టీవ్ చెప్పాడు.
“నో! నేను రాలేను. ఇంటికి ఫ్లోరింగ్ పని వాళ్ళు వస్తున్నారు. వెళ్ళి తీరాలి. రేపు మాట్లాడు కుందాం!”
“ఏవిటి? రెండు మిలియన్ల పెట్టి కొన్న కొత్త ఇంటికి ఏడాది తిరక్కుండా అప్పుడే రిపేర్లా?” స్టీవ్ మాటల్లో నవ్వు ధ్వనించింది.
“మొన్న యూరోప్ టూర్ కి వెళ్ళినప్పుడు, ఒక వాటర్ పైపు లీకయ్యింది. దాంతో ఇల్లంతా ఫ్లడింగ్ అయ్యి నీరొచ్చేసి వుడెన్ ఫ్లోరంతా పాడయ్యింది. ప్రస్తుతం టైల్స్ వేయిద్దామనుకుంటున్నాను. ఈ కాంట్రాకటర్లతో సరిగ్గా మాట్లాడుకోక పోతే కష్టం. వెళ్ళి తీరాలి. మా ఆవిడ రాకపోతే చంపేస్తుంది,” అంటూ తరువాత చూసుకుందామని చెప్పి ఫోన్ పెట్టేసాడు.
ఇంటికొచ్చేసరికి నలుగురైదుగురు లాటినో పనివాళ్ళు కనిపించారు. వాళ్ళల్లో పొట్టిగా ఉన్న ఒకతను జేపీకి పరిచయం చేసుకున్నాడు. ఇంతకుముందు వచ్చి ఈ పనికి ఎంతవుతుందన్న బేరం కుదుర్చినతను వేరు. ఆ కాంట్రాక్టరుతో వచ్చినట్లు లేడు ఇతను.
కాస్త గోధుమ రంగులో నల్లటి జుట్టుతో ఉన్నతన్ని చూడగానే లాటినో అన్నట్లే ఉన్నాడు. అతని పేరు హోసే అని చెప్పి, పని మొదలు పెడతామనీ, హాల్లో ఉన్న మెట్లని కొట్టి మరలా కొత్తవి వెయ్యాలని చెప్పాడు. సరేనన్నాడు జేపీ.
” పిల్లలిద్దరూ చంపుకు తినేస్తున్నారు. మీరు ఎలాగయినా ఆ ఐపాడ్ మినీ (iPod – Mini) కొనండి. స్కూల్లో అందరికీ ఉందనీ పెద్దాడు ఒకటే గోల. వాణ్ణి చూసి మీ ముద్దుల కూతురూ మొదలు పెట్టింది. వీళ్ళ గోల భరించలేకుండా ఉన్నాను,” మేడ మీదకి రాగానే భార్య సుమ తన గోడు వెళ్ళబుచ్చుకుంది.
“అయినా వేలెడు లేరు, వీళ్ళకి ఐపాడ్ ఎందుకట? ఒక్కొక్కటీ రెండొందల డాలర్లు? ఇవాళ మార్కెట్లోకి ఒకటి వస్టే, రేపు మరొకటొస్తుంది. మొన్ననే గేం బోయ్ కొన్నాను కదా? అంతగా పాటలు వినాలనుకుంటే ఎంపీ3 ప్లేయరు కొనిస్తానని చెప్పు,” చికాగ్గా అన్నాడు జేపీ. అమెరికాలో యాపిల్ కంపెనీ మార్కెట్లోకి వదిలిన ఐపాడ్ మినీ గురించీ, జనాలకి దానిపై ఉన్న మోజు గురించీ జేపీకి తెలుసు. అది మరీ హైస్కూలు పిల్లలక్కూడా అంటిందాని ఆశ్చర్యపోయాడు.
స్కూల్లో తోటి పిల్లల వత్తిడి వల్ల వీళ్ళూ తన బుర్ర తింటున్నారని సుమ చెప్పింది.
“రేపు థాంక్స్ గివింగ్కి వాల్మార్ట్ 140 డాలర్లకి సేల్ పెట్టాడని బాబీ చెప్పాడు. వంద డాలర్లు తగ్గినా తగ్గినట్లే!…” అంటూ ఏకబిగిన చెప్పుకుపోతోంది సుమ. థాంక్స్ గివింగ్ సేల్లో కొంటానని పిల్లల్ని సముదాయించమని చెప్పాడు. పిల్లలమాట దేవుడెరుగు సుమ మాత్రం హమ్మయ్య అనుకుంటూ ఊపిరి పీల్చుకుంది.
మొహం కడుక్కొచ్చి ఆఫీసు పని చేసుకుందామని లేప్ టాప్ తీసాడు జేపీ. క్రింద రేడియోలో పెద్దగా లాటినో పాటలు వినిపించడంతో చిర్రెత్తుకొచ్చింది జేపీకి. కాస్త వాల్యూం తగ్గించమని అడుగుదామని క్రిందకి వచ్చాడు. ఆ స్పానిష్ సంగీతం కట్టేయమని హోసేపై కోప్పడ్డాడు. అది చూసి హోసే చిన్నబుచ్చుకున్నాడు. వెళ్ళి రేడియో కట్టేసాడు. కొంతసేపటికి అక్కడ మెషీన్ హోరూ, పనిముట్ల చప్పుళ్ళూ ఎక్కువయ్యేసరికి ఆ స్పానిష్ పాటలే మెరుగనిపించింది జేపీకి. క్రిందకొచ్చి హోసేకి పాటలు పెట్టుకోమని చెప్పాడు. హోసే మొహంలో చిరునవ్వు తాండవించింది.

0000000000000000
పిల్లలు స్కూల్ నుండి రాగానే థాంక్స్ గివింగ్ సేలుకి ఐపాడ్ మినీ కొంటానని చెప్పడంతో పిల్లలు ఎగిరి గంతేశారు. వాల్మార్ట్ ఉదయం నాలిగింటికి తెరుస్తాడనీ, రాత్రి పదింటికల్లా వెళ్ళి క్యూలో నిలబడితే గానీ దొరకదనీ బాబీ తండ్రికి ముందుగానే చెప్పాడు. అమెరికాలో థాంక్స్ గివింగ్ సేల్ గురించి జేపీకి తెలుసు. గతంలో ఈ సేల్లో రాత్రి నిలబడి చాలానే ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువులు కొన్నాడు.
వారం రోజులుగా ఇంట్లో పని జరుగుతోంది. పెద్ద డబ్బాలాంటి టూ-ఇన్-వన్తో ఉదయం ఎనిమిదికల్లా ప్రత్యక్షమవుతాడు హోసే. వాళ్ళు పాటలు వింటూ పనిచేసు చేసుకుంటారు. జీపీక్కూడా స్పానిష్ సంగీతం నచ్చుతోంది. వచ్చీ రానీ ఇంగ్లీషుతో జేపీతో సంభాషిస్తాడు హోసే. అతనికి వాళ్ళ స్పానిష్ యాస ఒక్కోసారి అర్థం కాదు. మెల్లగా హోసేతో బాగానే పరిచయం అయ్యింది. హోసే మెక్సికో నుండి వచ్చాననీ ఇక్కడ ఇలాంటి కాంట్రాక్ట్ వర్కు చేసుకు బ్రతుకుతున్నాననీ, తను స్పానిష్ పాటలంటే చెవి కోసుకుంటాననీ చెప్పాడు.
“హోసే! ఇంత పెద్ద టేపు రికార్డర్ మోసుకోవడం ఎందుకు? సుబ్బరంగా ఐపాడ్ కొనుక్కోరాదూ?” అంటూ హోసేకి ఉచిత సలహా పారేసాడు జేపీ. హోసే కొడుకూ అది కొనమని గొడవ చేస్తున్నాడనీ, అది చాలా ఖరీదవడం వల్ల కొనలేనన్న తన అసక్తతని వెలిబుచ్చాడు. జేపీ వాల్ మార్ట్ సేల్ గురించి చెప్పాడు. తనూ వెళ్ళి కొనడానికి ప్రయత్నిస్తాననీ అన్నాడు హోసే!
000000000000
చూస్తొండగా థాంక్స్ గివింగ్ వచ్చేసింది. నవంబరుకే చలి చంపేస్తోంది. జేపీ, సుమా పిల్లలతో కలిసి రాత్రి పదింటికల్లా వెళ్ళి వాల్ మార్ట్ కి బయల్దేరారు. బాబీకయితే అదొక థ్రిల్. ఆకలేస్తే తినడానికి సుమ స్నాక్స్ పట్టుకొచ్చింది. కూర్చోడానికి చిన్న మడత కుర్చీ కూడా తెచ్చుకున్నారు. ఎముకలు కొరికే ఆ చలిలో ఆ లైను లో నిలబడ్డారు, సుమా, పిల్లలూ. జేపీ మాత్రం కారులో కూర్చొని లాప్టాప్ మీద పనిచేసుకుంటున్నాడు. అక్కడ చాలామంది చైనీసు వాళ్ళూ, లాటినోలూ, ఇండియన్సూ కనిపించారు. అక్కడక్కడ నల్ల జాతీయులు కూడా కనిపించారు. లైను పెద్దదిగానే ఉంది. బాబీకి మాత్రం చాలా టెన్షన్ గాఉంది. తనకి ఐపాడ్ మిని దొరుకుతుందో లేదోనని. వీళ్ళ వెనక్కాలే ఒక లాటినో స్త్రీ ఉంది. ఆమెతో పాటే ఇద్దరు పిల్లలూ ఉన్నారు. ఇహ పావుగంటలో వాల్మార్ట్ తలుపులు తెరుస్తారనగా జీపీ వచ్చి లైనులో నిలబడ్డాడు. అంతే ఆ స్పానిష్ స్త్రీ లైను మధ్యలో దూరుతున్నాడని జీపీతో గొడవ పెట్టుకుంది. మొత్తానికి జీపీ సర్ది చెప్పాడు. కానీ ఆ స్పానిష్ స్త్రీ మాత్రం గుర్రుగానే చూస్తోంది జేపీని.
వాల్మార్ట్ తలుపులు తెరవగానే బిల బిలమంటూ అందరూ పరిగెత్తారు. సుమా, జీపీ, పిల్లలూ ఎలక్ట్రానిక్స్ విభాగం వైపు పరిగెత్తారు. అక్కడ ఐపాడ్ మిని కోసం జనం ఎగబడుతున్నారు. అక్కడున్న పెద్ద పెట్టెలో అందరూ తలొకటీ తీసుకుంటున్నారు. ఇహ మూడే మిగిలాయి. జీపీ, సుమా చెరొకటీ తీసుకున్నారు. ఇహ మిగిలిందాన్ని బాబీ, ఇంతకుముందు లైన్లో ఉన్న లాటినో పిల్లాడూ లాక్కోబోయారు. జీపీ ఇద్దర్నీ విదిలించే ప్రయత్నం చేస్తూండగా ఆ పిల్లాడు క్రింద పడిపోయాడు. బాబీ వేంటనే క్రింద పడ్డ ఐపాడ్ మినీ లాక్కొన్నాడు. ఇంతలో ఆ పిల్లాడి తల్లి వచ్చి కోపంగా చూసి స్పానిష్లో గట్టిగా తిట్టింది జేపీని. ఆమె మాటలేం పట్టించేకోకుండా కౌంటరు వైపు నడిచాడు జేపీ.
మొత్తానికి విజయవంతంగా మూడు ఐపాడ్లు కొన్నాడు జేపీ; పిల్లలిద్దరికీ చెరొకటీ, ఇండియాలో ఉన్న బావమరిదికొకటీ.
000000000000000
ఆ మర్నాడు హోసే వచ్చినప్పుడు ఐపాడ్ చూపించాడు జేపీ. స్పీకర్ పెట్టి పాటలు వినిపించాడు. హోసే ఎంతో ఆశ్చర్యంగా చూసాడు.
తను కొనుక్కుందామనుకున్నాడు కానీ తనకి అంత స్థోమత లేదనీ చెప్పాడు. తను రోజుకి అయిదు డాలర్లు సేవ్ చేసి తన కొడుక్కి పుట్టిన రోజు కానుకగా కొనిస్తానని చెప్పాడు. ఓ నాలుగు రోజుల తరువాత హోసే ఫ్లోరింగ్ పని ముంగించేసాడు. తను స్పానిష్ పాటలు మిస్సవుతున్నానని వెళ్ళే ముందు జీపీ అంటే, తన వద్దనున్న సంచీలోంచి ఒక స్పానిష్ పాటల సీడీ బయటకు తీసాడు హోసే.
“తీసుకోండి. దిసీజ్ మై గిఫ్త్!” స్పానిష్ యాసలో అంటూ జేపీ చేతిలో సీడీ పెట్టాడు.
గత మూడు వారాలుగా స్పానిష్ పాటలు చెవులకి పట్టేసాయి జేపీకి. కాదనకుండా తీసుకున్నాడు.
000000000000
ఓ నాలుగు వారాల తరువాత ఇంట్లో మేడ మీద బాత్రూం పైపింగ్ పోయింది. సుమ ముందుగానే హెచ్చరించినా జేపీ అంతగా పట్టించుకోలేదు. ఓ రోజు ఆ పైపు కాస్తా లీకయ్యి, గదంతా నీరొచ్చేసింది. ఆఫీసునుండి పరిగెత్తుకొచ్చాడు జేపీ. హోసేకి కాల్ చేసాడు, వేంటనే రమ్మనమని. ఆ సాయంత్రం హోసే వచ్చాడు. ఆ మర్నాడే వచ్చి రిపేరు చేస్తానని చెప్పి వెళిపోయాడు.
ఆ మర్నాడు ఉదయం హోసే వచ్చే వరకూ వర్కుకి వెళ్ళలేదు జేపీ. ఎనిమిదింటికల్లా వచ్చే హోసే తొమ్మిదయినా రాలేదు. జేపీకి పదింటికి మీటింగ్ ఉంది. సాధారణంగా టైముకి వచ్చే హోసే అరగంట ఆలస్యంగా వచ్చాడు. వస్తూనే సారీ చెబుతూ తన పనిముట్లని వ్యానులోంచి ఒక్కొక్కటే లోపల పెడుతున్నాడు. అతనితో మాట్లాడుదామనుకూంటూండగా స్టీవ్ నుండి జేపీకి ఫోనొచ్చింది.
“జేపీ! బాడ్ న్యూస్! మనకి గూగుల్ ప్రోజెక్ట్ రాలేదు!”
“షిట్! గూగుల్ వాళ్ళు మనకే ఇస్తామని, కాంట్రాక్టు మనదేనని చెప్పారు! బెంచ్ మార్క్స్ అన్నీ మనకే అనుకూలంగా ఉన్నాయనారు కదా?” గట్టిగా కోపంతో అన్నాడు.
“అవుననుకో! కానీ సిస్కో వాళ్ళు ఏం చెప్పారో తెలీదు. ఆ కాంట్రాక్ట్ సిస్కోకే వెళ్ళింది,” స్టీవ్ గొంతులో నిరాశ ధ్వనించింది.
“ఛీ! ఈ పెద్ద కంపెనీలు చిన్న కంపెనీలని బ్రతనివ్వవు. మరీ చిన్న ప్రోజక్ట్లకి కూడా కక్కూర్తి పడాలా?” అంటూ విసూరుగా కారు వద్దకు పరిగెత్తాడు.
హోసే తన పనిముట్లని ఒక్కక్కటే లోపలికి తెస్తున్నాడు. అతని వెనుకే చేతిలో పనిముట్లతో ఒక చిన్నపిల్లాడు లోపలకి వస్తూ కనిపించాడు. వాళ్ళని చూసేసరికి పరాగ్గా ఫోను మాట్లాడుతున్న జెపీ దృష్టి వాళ్ళ వైపు మళ్ళింది. ఎక్కడో చూసినట్లు గుర్తొచ్చింది, ముఖ్యంగా ఆ చిన్నపిల్లాణ్ణి.
చేతిలో టేపు రికార్డరుతో ఆ పిల్లాడు లోపలకి ప్రవేశించాడు.
00000000000000

-సాయి బ్రహ్ర్మానందం గొర్తి

4 వ్యాఖ్యలు

ఈ రోజు నాద సుధాంబుధి ‘త్యాగరాజు’ వర్ధంతి.


ఈరోజు నాద సుధాంబుధి ‘త్యాగరాజు’ వర్ధంతి.


తిధుల ప్రకారం పుష్య పంచమీ నక్షత్రాన పరమపదించారు. తేదీల ప్రకారమయితే జనవరి 6 1847న స్వర్గస్థులయ్యారు.

అరవదేశంలో అచ్చ తెలుగు వాహకంపై కర్ణాటక సంగీతానికి దిశానిర్దేశం చేసిన మహానుభావుడు.
కర్ణాటక సంగీతం పేరు చెప్పి ఎంతోమంది జీవనోపాధికి కారణభూతుడు.
త్యాగరాజు పెట్టిన సంగీత భిక్షే ఎంతోమంది కళాకారులకి నేటికీ జీవనాధారం.
అందుకే త్యాగరాజు కారణజన్ముడు.

కర్ణాటక సంగీతమున్నంత కాలమూ త్యాగరాజు జీవించుంటాడు. త్యాగరాజు సంగీతమున్నంత కాలమూ తెలుగు భాషా ప్రతీ ఒక్కరి నోళ్ళలోనూ నానుతూనే ఉంటుంది. ఇది మాత్రం అక్షర సత్యం.

తిరువయ్యారులో త్యాగరాజు సమాధి:


జాజర


తానా సావనీరు “తెలుగు పలుకు” కోసం రాసిన వ్యాసం – (PDF File) నాద సుధాంబుధి – త్యాగరాజ సన్నిధి.

సంగీత మపి సాహిత్యం

“గీతం వాద్యం తధా నృత్యంత్రయం సంగీత ముచ్యతే” అనేది అనాదిగా వస్తున్న ఒక నానుడి. అంటే గీతమూ, వాద్యమూ, నృత్యమూ ఈ మూడింటీనీ కలిపి సంగీతం అన్నారు. ఈ మూడింటి సమ్మేళనమే భరతముని రచించిన నాట్యశాస్త్రం! కాలక్రమంలో ఈ మూడింటికీ ఒక నిర్దిష్ట రూపం వచ్చింది. మూడూ వేర్వేరు పాయలుగా అభివృద్ధి చెందాయి.
ప్రస్తుతం మనం ప్రత్యేక కళలుగా చెప్పుకునే సంగీతమూ, నాట్యమూ వేర్వేరు కావు. ఇక్కడ గీతమూ అంటే పాట, నాట్యమూ అంటే లయ. మెల్ల మెల్లగా గీతానికీ ఒక శాస్త్ర రూపం వచ్చింది. నాట్యానికీ ఒక పద్ధతీ సమకూరింది.
నారద విరచిత “స్వరార్ణవం”, ప్రతాప శైలుడి “సంగీత చూఢామణీ”, ముమ్మటాచార్యుడి “సంగీత రత్నమాల” ఇవన్నీ మనకున్న సంస్కృత సంగీత రచనలు.

సంగీతానికి సంబంధించీ మొట్టమొదటి తెలుగు రచన చేసిన ఘనత పెదకోమటి వేమారెడ్డికి చెందుతుంది. ఆ తరువాత తెలుగు వారు సంగీతానికి చేసిన సేవా, కృషీ ఇంతా అంతా కాదు. ఒక రకంగా చెప్పాలంటే ప్రస్తుతం ఉన్న కర్ణాటక సంగీతానికి ఒక రూపూ, రేఖా ఇచ్చింది ఖచ్చితంగా తెలుగు వారేనని గట్టిగా చెప్పచ్చు. అంటే మిగతా భాషల వారి కృషీ, సహకారం లేదని కాదు. సంగీతంలో తెలుగువారి కృషికి దీటుగా వేరెవరిదీ కనబడదు.


ఎందరో మహానుభావులు…


తన పద సంకీర్తనలతో ప్రజాపథం వైపు సంగీతాన్ని మలుపు తిప్పిన అన్నమయ్యా, కృష్ణలీలా తరంగిణి రాసిన నారాయణ తీర్థులు వారూ, భామాకలాప సృష్టికర్త సిద్ధేంద్ర యోగీ, ప్రస్తుతమున్న మేళకర్త రాగ చక్ర సంయోజన కర్తా, చతుర్దండి ప్రకాశిక రచించిన వేంకటమఖీ, పద రచన కర్త క్షేత్రయ్యా, కీర్తనాచార్యుడు రామదాసూ, తాళ్ళపాక చిన్నయ్యా, త్యాగయ్యా, ఇంకా తూము నర్సింహ దాసూ, శ్యామశాస్త్రీ, మునిపల్లె సుబ్రహ్మణ్య కవీ, ఇలా ఎంతో మంది సంగీతకారుల అవిర్గళ సృజన వల్లే ప్రస్తుతం కర్ణాటక సంగీతం జనరంజకంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. తెలుగు భాషనే వాహకం పైనే వీరందరి సంగీతమూ జనబాహుళ్యంలోకి చేరింది. కర్ణాటక సంగీతాన్నీ, తెలుగు వారినీ, తెలుగు భాషనీ వేరు చేసి చూడడం ప్రస్తుతం అసాధ్యం.
పైన ఉదహరించిన అందరిలోనూ, కర్ణాటక సంగీతాన్ని ఒక పెద్ద మలుపు తిప్పిన ఘనత మాత్రం కర్ణాటక సంగీత శిరోమణీ త్యాగయ్యకే చెందుతుంది. ఒకటీ రెండూ కాదు, వందల కొద్దీ రాగాల్లో సంగీతాన్ని ప్రజలకందించాడు. శాస్త్రీయ సంగీతాన్ని జనబాహుళ్యంలోకి తీసుకెళ్ళాడు. పండితులూ, పామరులూ పాడుకునేలా సర్వజన సమ్మేతంగా కర్ణాటక సంగీతాన్ని మలిచాడు. కర్ణాటక సంగీతం అంటే త్యాగరాజూ, త్యాగరాజంటే కర్ణాటక సంగీతమూ అనే స్థాయిలో ప్రజల హృదయాల్లో నిలిచిపోయాడు.


సంగీత శాస్త్ర జ్ఞానమూ…

ప్రస్తుతం మనం వినే కర్ణాటక సంగీతం కాస్త పరిచయమున్న వారెవరూ కర్ణాటక సంగీతాన్నీ, త్యాగరాజునీ వేరు చేసి చూడలేరు. త్యాగరాజు ముందు వరకూ కర్ణాటక సంగీతం అంటే లాగుడు పీకుడు రాగాలాపన చేసే సంగీతకారుల సంగీత శాస్త్ర కళ అనే అభిప్రాయం ప్రజల్లో ఉండేది. జానపదాలూ, భక్తి పాటలూ జనాల మధ్యనలిగినా శాస్త్రీయ సంగీతం వైపు సామాన్యులెవరూ కన్నెత్తి చూసేవారు కారు. సరిగ్గా అటువంటి సమయంలో శాస్త్రీయ సంగీతంలో ఉండే మాధుర్యాన్నీ, మత్తునీ చూపించీ, సంగీతాన్ని ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్ళినవాడు త్యాగరాజు. అప్పట్లో కచేరీ అంటే పొద్దున్న మొదలెడితే సాయంత్రం ఎప్పటికో తేలేది. ఎనిమిది గంటలు పైగా ఒకే రాగాన్ని పాడేవారట. అటువంటి సంగీత కచేరీల పద్ధతి మార్చి మామూలు జనం కూడా సంగీతాన్ని ఆస్వాదించేలా చేసి, ప్రస్తుతమున్న కచేరీ పద్ధతికి ప్రాణం పోసిన వాడు త్యాగరాజు. అంతవరకూ సంస్కృత భాషలోనే ఎక్కువగా నలిగిన సంగీతానికి, అతి సరళమైన రచనలతో అచ్చ తెలుగు నుడికార సొబగులు దిద్దిన వాడు త్యాగరాజు. త్యాగరాజుకంటే ముందుకాలం వాడయిన అన్నమయ్యా అచ్చ తెలుగులోనే కీర్తనలు రచించినా వాటిలో సంగీత మాధుర్యం మనకెవరికీ తెలీదు. ఎందుకంటే ప్రస్తుతం అన్నమయ్య కీర్తనలకి సాహిత్యమూ, దానికి సంబంధించిన రాగల పేర్లూ లభించినా స్వరాలు తెలియవు. స్వరాలు లేకుండా పాట ఎలాపాడేవారో మనం చెప్పడం కష్టం. ఒకే రాగంలో ఒకే పాటని చాలా రకాలుగా పాడచ్చు. త్యాగరాజు వరకూ వస్తే అటువంటి ఇబ్బంది కనిపించదు. వేలకి పైగా సంగీత రచనలు చేసారన్న ప్రచారమున్నా, మనకు లభించిన 900 పైచిలుకు రచనలకి స్వరాలున్నాయి. తద్వారా ఆ పాట ఎలా స్వరపరచబడిందో కూడా ఖచ్చితంగా తెలుసు. అందువల్లే ఎంతో వైవిధ్య సంగీత రచనలయిన త్యాగరాజు కృతులు జనబాహుళ్యంలోకి దూసుకు పోయాయి. సంగీత కచేరీకి ఒక దిశానిర్దేశం చేసాయి. దీనికంతటికీ ముఖ్య కారకులు త్యాగరాజు శిష్యులు.



బంటురీతి కొలువు…

త్యాగరాజు అడిగిన వాళ్ళకి కాదనకుండా సంగీతం నేర్పాడు. ఆయనకి దాదాపు పాతిక మంది పైగా ప్రధాన శిష్యులున్నారు. అందరికీ ఉచితంగా సంగీత విద్య నేర్పాడు. తనవద్ద అంటే తనింట్లోనే వాళ్ళందరికీ నివాసం కలిపించి మరీ సంగీతం నేర్పాడు. ఆ రోజుల్లో ఇంతమందికి భోజనమూ, వసతి సౌకర్యాలు కలిపించడమంటే ఆషామాషీ వ్యవహారం కాదు. పైగా ఎవ్వరి వద్దా ఒక్క పైసా ఆశించకుండా విద్య నేర్పడం అనుకున్నంత సులభం కాదు. ఎక్కడెక్కడనుండో వచ్చిన వారందరికీ తనింట్లోనో రెండేసీ, మూడేసేళ్ళు ఉంచుకొనే విద్య నేర్పాడు. ఇది నచ్చినవారినే శిష్యులుగా స్వీకరించాడు. ఇదొక్కటే కాదు. ఇంకో విచిత్రమైన నియమం కూడా ఉండేది. అది తెలుగు భాష నేర్చుకోవడం. తన రచనలన్నీ తెలుగులోనే ఉంటాయి కనుక, కృతి సాహిత్యం అర్థమయితే కానీ పాడేటప్పుడు దాని భావాన్ని పూర్తిగా తమ గొంతులో పలికించడం అసాధ్యం కనుక భాషా కూడా ఖచ్చితంగా తెలియాలన్న నియమం కూడా విధించాడు. వీటికన్నింటికీ సిద్ధపడిన వారికే సంగీతం నేర్పాడు. సాధారణంగా సంగీతం నేర్పేటప్పుడు స్వరాలు చెప్పి తరువాత సాహిత్యం పాడించడం ఇప్పటికీ ఆనవాయితీగా వస్తోంది. త్యాగరాజు ఈ పద్ధతికి విరుద్ధంగా ముందు సాహిత్యంతోనే పాట నేర్పేవాడనీ, ఆ తరువాతే స్వరాలు చెప్పేవాడనీ ఆయన శిష్యులు రాసారు. తన సంగీత పరంపరని శిష్యులకీ, వారి శిష్యులకీ కూడా అందిచడం అనితర సాధ్యమైన విషయం. గురుభక్తితో, కృతజ్ఞతా భావంతో ఆ శిష్యులే త్యాగరాజు సంగీతాన్ని పదిమందికీ అందించారు.

త్యాగరాజు వద్ద సంగీత శిష్యరికం చేసిన వాళ్ళల్లో అందరూ తమిళులే అయినా, ఇద్దరు మాత్రమే తెలుగు వాళ్ళు. వారిద్దరిలో ఒకరు ఈ తంజావూరు రామారావు. మరొకరు మనంబుచవాది వెంకట సుబ్బయ్యర్. అప్పట్లో తంజావూరు ప్రాంతంలో తెలుగు రాజ భాషగా ఉన్నా, తమిళమే ఎక్కువగా మాట్లాడేవారు. ఏదైతేనే త్యాగరాజు ధర్మమాని తమిళ నాటా, నోటా తెలుగు పదం సుందరంగా నిలిచింది.
త్యాగరాజు శిష్యుల్లో ముఖ్యులైన వేంకట రమణ భాగవతారూ, వీణా కుప్పయ్యరూ, మనంబుచవాది వేంకట శేషయ్యరూ,
తంజావూరు రామారావూ త్యాగరాజు రాసిన కృతులెన్నో తాళపత్రాలకెక్కించీ పొందుపరిచారు. ఇవన్నీ మదురై సౌరాష్ట్రసభలో ఉన్నాయి. కొన్ని తంజావూరు సరస్వతీ మహల్ గ్రంధాలయంలో ఉన్నాయి.

వీరిలో వేంకటరమణ భాగవతారు, తంజావూరు రామారావుతో కలిసి త్యాగరాజు జీవిత చరిత్ర రాయడానికుపక్రమించాడు. అది పూర్తికాకుండానే వేంకట రమణభాగవతారు చనిపోయాడు. ఆ తరువాత వేంకట రమణభాగవతారు కొడుకు కృష్ణభాగవతార్ తండ్రి అసంపూర్తిగా వదిలేసిన కార్యాన్ని పూర్తిచేద్దామని సంకల్పించాడు. ఆయనా అది పూర్తిచేయలేదు. ఆ తరువాత కృష్ణభాగవతారు కొడుకాపని స్వీకరించాడు. అదీ పూర్తికాలేదు. చిత్రం ఏమిటంటే ఈ ముగ్గురు రాసిన జీవిత చరిత్రల్లోనూ చాలా తేడాలున్నాయి. ఒకే సంఘంటన్ని వేర్వేరుగా ఉటంకించారు. దాంతో ఏది సరైనదీ, ఏది కాదూ అన్నది తెలీకుండా పోయింది. వేంకట రమణభాగవతారు మాత్రం త్యాగరాజు కనుసన్నల్లో సంగీతం నేర్చుకున్నాడు. దాదాపు ముఫ్ఫై ఏళ్ళు త్యాగరాజుతో గడిపాడు. కాబట్టి ఆయన చెప్పినదానికి సాధికారత ఉండే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంది. కాకపోతే వీరందరూ హరికధా భాగవతార్లు అయినందువల్ల త్యాగరాజుని దైవాంశ సంభూతుడిగా స్తుతించారు. ప్రతీ సంఘటనికీ మహిమలూ, మహత్యాలూ అద్దారు. ఈ ఒరవడిలోనే త్యాగరాజు జీవిత చరిత్ర మీద చాలా రచనలొచ్చాయి. రామ భక్తుడైన త్యాగరాజుని కాస్తా దేవుణ్ణి చేసేసారు. అందువల్ల మనకు తెలిసిన త్యాగరాజు కథల్లో అన్నీ మహిమలే కనిపిస్తాయి. నిజా నిజాలు ఆ రాముడికే ఎరుక.



రామభక్తి సామ్రాజ్యమూ…

విజయనగర సామ్రాజ్యం 1565 లో ముక్కలయ్యింది. అంతకుముందు దక్షిణాన్నున్న చాలా రాజ్యాలు ముస్లిం రాజుల చేతులనుండి తప్పి విజయనగర రాజుల పాలన కిందకొచ్చాయి. దానికి ముందు ముస్లింలు చోళ రాజ్యలపై దండెత్తి వాటిని ఆక్రమించుకున్నారు. అవి తిరిగి హిందూ రాజుల ఆధీనమయ్యాయి. వాటిలో తంజావూరు, మదురై రాజ్యాలకి తెలుగు వారైన నాయక రాజులు సైన్యాధిపతులుగా ఉండేవారు. ఎప్పుడైతే విజయనగరం విరిగిపోయిందో అప్పుడే వీళ్ళు స్వతంత్ర ప్రతిపత్తికల రాజులుగా ప్రకటించుకున్నారు. ఆ విధంగా మధురై, తంజావూరు నాయక రాజుల పాలన కిందకొచ్చాయి. 1600 కాలంలో త్యాగరాజు పూర్వీకులు రాయల సీమలోని కర్నూలు నుండి తంజావూరు వలస వచ్చినట్లు చెప్పబడింది.

తంజావూరు రాజ్యాన్ని 1675 నుండీ మరాఠా రాజులు పాలించారు. 1758 వ సంవత్సరంలో ఫ్రెంచి వాళ్ళు తంజావూరు పై దండెత్తి, ఆ రాజ్యాన్ని ఆక్రమించుకున్నారు. 1793 లో బ్రిటీషు వాళ్ళ ఆధీనంలోకి తంజావూరు వచ్చింది. పేరుకు తంజావూరు మరాఠా రాజుల పాలనలో ఉన్నా బ్రిటిషు వాళ్ళ చేతుల్లోనే పరిపాలన జరిగేది. ఒక రకంగా తంజావూరు రాజులు బ్రిటీషు వారి చేతిలో కీలుబొమ్మలు. బ్రిటిషు వారి కనుసన్నల్లో మరాఠా రాజుల వేలిముద్ర పాలన సాగింది. అప్పటి వరకూ తమిళ భాష రాజభాషల్లో ఒకటిగా ఉన్నా, మరాఠా రాజులు సంస్కృతానికీ, తెలుగుకే పెద్ద పీట వేసారు.

త్యాగరాజు సర్వజిత్ నామ సంవత్సరంలో పుష్యమీ నక్షత్రాన, చైత్ర శుక్ల సప్తమి నాడు (మే 4, 1767) తిరువారూర్ లో జన్మించాడు. తండ్రి రామబ్రహ్మం. తల్లి సీతమ్మ. రామాయణ,భారత, భాగవతాలు బాగా అధ్యయనం చేసిన రామబ్రహ్మం, అప్పట్లో తంజావూరు రాజైన తుల్జాజీ కొలువులో రామాయణం పఠనమూ, వ్యాఖ్యానమూ చేసేవాడు. ఇదే అతని జీవన భృతి. త్యాగరాజు తిరువారూర్ లో జన్మించాడు. కొంతకాలం తరువాత రామబ్రహ్మం తిరువైయ్యారు కి మకాం మార్చాడు.

తుల్జాజీ రామబ్రహ్మానికి బహుమానంగా ఇచ్చిన ఇంట్లోనే త్యాగరాజు నివసించాడు. అక్కడే ఆయన జీవితం పూర్తిగా గడిచింది. తిరువైయ్యార్ లో తిరుమంజన వీధిలో ఇదే ఇల్లు ఇప్పటికీ ఉంది. త్యాగరాజుకి తండ్రి పెట్టిన పేరు త్యాగబ్రహ్మం. అది త్యాగరాజుగా ఎలామారిందో, ఎవరికీ తెలీదు. చిన్నప్పటినుండీ రామభక్తి సాంప్రదాయంలో పెరిగాడు త్యాగరాజు. తల్లి ద్వారా రామదాసు కీర్తనలూ, తల్లి వైపు తాత వీణ కాళహస్తయ్య వద్ద సంగీతమూ నేర్చుకున్నాడు. ఆ విధంగా సంగీత మూలాలు త్యాగరాజులో నాటుకున్నాయి.

త్యాగరాజు చిన్నతనంలోనే అంటే ఎనిమిదో ఏటే ఉపనయనం చేసినప్పుడు తండ్రి రామబ్రహ్మం రామ తారక మంత్రాన్ని జపించమని త్యాగరాజుకి మంత్రోపదేశం చేసాడు. ప్రతీ ఏటా రామబ్రహ్మం చేసే రామనవమి ఉత్సవాలకి విచ్చేసిన శ్రీ రామకృష్ణానంద స్వామి “నమో నమో రాఘవాయ” అనే మంత్రాన్ని త్యాగరాజుకి ఉపదేశించాడు. ఈ విధంగా త్యాగరాజులో రామభక్తి బీజం నాటుకుంది. భక్తికి సంగీతం తోడయ్యింది.



సంగీత జ్ఞానమూ – భక్తి వినా…

తంజావూరు రాజు తుల్జాజీ ఆస్థానంలో శొంఠి వేంకటరమణయ్య అనే సంగీత విద్వాసుడుండేవాడు. సంగీతంలో త్యాగరాజు ఆసక్తి గ్రహించి రామబ్రహ్మం త్యాగరాజుని శొంఠి వేంకటరమణయ్య దగ్గర శిష్యుడిగా చేర్పించాడు. త్యాగరాజు పదిహేనేళ్ళ వయసులో ఉండగా కొంతకాలం గురువు వద్దుండి, తంజావూరులోనే సంగీత విద్య నభ్యసించాడు. అప్పటికింకా త్యాగరాజుకి వివాహం కాలేదు. గురువు వద్ద సంగీత శాస్త్రాన్ని క్షుణ్ణంగా అభ్యసించాడు. అతి తక్కువ కాలంలోనే అందులో ప్రావీణ్యం సంపాదించాడు.

త్యాగరాజుకి 18వ ఏట (1785 లో) పార్వతనే అమ్మాయినిచ్చి వివాహం చేసారు. త్యాగరాజు 20 వ ఏట తండ్రి రామబ్రహ్మం కాలం చేసాడు. సరిగ్గా తండ్రి పోయిన మూడేళ్ళకి త్యాగరాజు భార్య పార్వతి మరణించింది. ఆ తరువాత రెండేళ్ళకి పార్వతి చెల్లెలు కమలాంబని త్యాగరాజు రెండో పెళ్ళి చేసుకున్నాడు.

“నమో నమో రాఘవాయ” అన్న సంస్కృత కృతిని దేశి తోడి రాగంలో త్యాగరాజు 13వ ఏట స్వరపరిచాడనీ చెబుతారు.

త్యాగరాజు సంగీత ప్రాభవం రోజు రోజుకూ పెరుగుతూ, ఆనోటా, ఈనోటా ఈ విషయం గురువుగారైన శొంఠి వేంకటరమణయ్య వరకూ ప్రాకింది. ప్రతీ ఏడూ ఉగాది పర్వదినాన తంజావూరు దర్బారు హాలులో సంగీత కచేరీలు జరిగేవి. కేవలం ప్రసిద్ధి చెందిన సంగీత విద్వాంసులకే అందులో పాడే అవకాశం లభించేది. ఒక ఉగాది సంగీత కచేరీకి గురువుగారి నుండి త్యాగరాజుకి ఆహ్వానమొచ్చింది. త్యాగరాజుకి గురువంటే ఉన్న భక్తి వలన కచేరీ చెయ్యడానికి వెళ్ళాడు. ఆ సభలో త్యాగరాజు చూపించిన సంగీత విన్యాసం చూసి ఆశ్చర్యపోయారందరూ. ఈ సంగీత సభలో రాగాలాపన, నెరవులు లాంటి మనోధర్మ ప్రక్రియలను ప్రకటిస్తూ, “జానకీ రమణా”, “దొరకునా ఇటువంటి సేవ” కృతుల్నీ పాడాడు. త్యాగరాజు ప్రతిభ చూసి అమితానందభరితుడైన శొంఠి వేంకటరమణయ్య, పండితులందరి ముందూ అతన్ని సత్కరించాడు.

ఈ సభలోనే “ఎందరో మహానుభావులు” అనే ఘన రాగ పంచరత్న కృతి పాడినట్లుగా ఇంకో ప్రచారం ఉంది. ఆ కృతిలో ఎంతో మందిని స్మరించినందువల్లా, ఆ సందర్భానికది కుదిరినందువల్లా ఎందరో మహానుభావులు కృతే పాడుండచ్చనీ చాలా మంది ఊహాగానం చేసారు (త్యాగరాజు సినిమాలో, కొన్ని పుస్తకాల్లో కూడా). కాకపోతే ఇది మాత్రం సరికాదు. ఎందుకంటే త్యాగరాజు ఘన రాగ పంచరత్న కీర్తనలు నలభై ఏళ్ళు దాటిన తరువాతే రచించాడు. త్యాగరాజు బాల్య మిత్రుడూ, శిష్యుడూ అయిన తంజావూరు రామారావు ప్రోద్బలం తోనే త్యాగరాజు పంచరత్న కీర్తనలు రాసాడని ఆధారాలున్నాయి.
ఇలాగే త్యాగరాజు జీవితానికి సంబంధించిన అనేక సంఘటనలకీ, త్యాగరాజు కృతులకీ ముడేసి అనేక కథలు పుట్టుకొచ్చాయి. పలానా కృతి పలానా సందర్భంలో పాడాడూ అంటూ చాలామంది ఊహాగానాలూ చేస్తూ రాసారు. త్యాగరాజు ఏ సందర్భంలో ఏ కృతి రాసాడూ అన్న తేదీలూ, వివరాలూ తాళపత్ర గ్రంధాల్లో లేవు.

త్యాగరాజు 35వ ఏట తంజావూరు రాజు శరభోజి నుండి సంగీత కచేరీకి ఆహ్వానం వచ్చింది. త్యాగరాజు ప్రతిభ విని, అతని చేత కూడా తనపై కొన్ని కీర్తనలూ, కృతులూ కట్టించుకొనే ఉద్దేశ్యంతో రాజాస్థానానికి ఆహ్వానిస్తూ కబురు పంపాడు.తనపై ఒక కృతి రాసి పాడమని రాజు ఆదేశించడం త్యాగరాజుకి నచ్చలేదు. రాజాహ్వానాన్ని తిరస్కరించాడు. ఈ రాజ తిరస్కారమే త్యాగరాజు కుటుంబంలో చీలికలు తెచ్చింది. తండ్రి పోయిన తరువాత త్యాగరాజు కుటుంబమూ, తల్లీ, అన్నగారు పంచనదయ్య కుటుంబమూ అందరూ ఒకే ఇంట్లో ఉమ్మడి కుటుంబంలా ఉండేవారు. పై సంఘటన జరిగిన తరువాతే శరభోజి కానుకలిచ్చి సేవకుల్ని త్యాగరాజింటికి పంపాడు. అవి వద్దని అన్నగారి ఎదుటనే తిరస్కరించడంతో అన్నదమ్ములిద్దరి మధ్యా విబేధాలు తారాస్థాయి నందుకున్నాయి. ఆ సందర్భంలోనే “నిధి చాలా సుఖమా? రాముని సన్నిధి సేవ సుఖమా? నిజముగ పల్కు మనసా” అనే కృతి రచించాడనీ చెబుతారు. ఈ ఉమ్మడి కుటుంబం చీలిపోయిన సందర్భంలోనే “నాదుపై పలికేరు నరులు” అనే కీర్తన రాసినట్లు కూడా చెబుతారు.

ఆ తరువాత త్యాగరాజు ఉంఛవృత్తి స్వీకరించాడు. ఈ ఉంఛవృత్తి నియమం ప్రకారం కచేరీలు చేసినప్పుడు ఆహార పదార్థాలు అంటే కూరలూ,పప్పులూ వంటివి వారానికి సరిపడా మాత్రమే స్వీకరించేవాడు.

త్యాగరాజు వద్దకి ఎంతో మంది శిష్య్లు వచ్చి సంగీతం నేర్చుకోడం అన్నగారికి కంటగింపుగా ఉండేది. ఓ సారి త్యాగరాజు పూజించే సీతా రామ విగ్రహాలు పక్కనే ఉన్న కావేరీ నదిలో పరేసాడు. ఆ సందర్భంలో “ఎందెందు వెదికేరా” అన్న కృతిని రాసాడనీ అంటారు. చివరికి ఆ రాముడే కనిపించి కావేరీలో వెతకమని చెప్పాడన్న కథకూడా ఉంది. మొత్తానికి ఆ విగ్రహాలు కావేరీ నదిలోనే త్యాగరాజుకి లభించాయనీ చెబుతూ, అప్పుడే “రార మా ఇంటి దాకా” అన్న కృతిని పాడాడనీ కొంతమంది రాసారు. నిజానికి ఆ కృతి త్యాగరాజు రాసిన నృత్యనాటిక “ప్రహ్లాద చరిత్రం” లోనిది. ఇలా ప్రతీ కృతికీ ఒక సందర్భాన్ని జతకట్టారు.



రాగ సుధా రస పానము…

కర్ణాటక సంగీతానికి త్యాగరాజొక కొత్త ఒరవడి చూపించాడని పండితుల అభిప్రాయం. శాస్త్రీయ సంగీతం త్యాగరాజుకి ముందూ ఉంది. ఆయనున్నప్పుడూ ఉంది. అంతకు ముందు మేళకర్త రాగ విభజన చేసిన వేంకటమఖి లాంటి ఎంతో మంది సంగీతకారులున్నారు. తన కాలంలో గురువు వెంకటరమణయ్య వాళ్ళూ వున్నారు. మరయితే ఈ త్యాగరాజు గొప్పతనం ఏమిటి? సంగీత సామ్రాజ్యానికి మకుటంలేని మహారాజుగా త్యాగరాజుని ఎందుకు కీర్తించారు? వీటికి కారణం త్యాగరాజు కృతి అన్న ఒక రచనలో సంగతి అనేదాన్ని ప్రవేశ పెట్టాడు. ఇప్పటికీ కీర్తననీ, కృతినీ పర్యాయపదాలుగా వాడటం చూస్తూ ఉంటాం. కృతి వేరు;కీర్తన వేరు.

త్యాగరాజు ముందు కాలంలో రాగాలాపనా, పల్లవినీ కలిపి రాగం-తానం-పల్లవి అని పాడేవారు. ఇప్పటికీ ఇదొక అంశంగా కచేరీల్లో పాడడం ఒక రివాజు. ఈ పల్లవిలో ఒకటీ లేదా రెండు వాక్యాలుంటాయి. దాని చుట్టూ రాగ విస్తారణతో ప్రారంభించేవారు. ఈ పల్లవిననుసరించి అనుపల్లవి ఉంటుంది. ఇందులో పల్లవిలో చెప్పిన ఉద్దేశ్యానికి ఒక దృక్పథం ఏర్పడుతుంది. అంటే అనుపల్లవిలో భావం ఇంకాస్త విశదీకరించబడుతుంది. ఆ తరువాత ప్రతీ చరణంలో పల్లవీ, అనుపల్లవిలో చెప్పినవి ధృవీకరించబడతాయి. సాధారణంగా కృతుల్లో రెండూ లేదా ఇంకాస్త ఎక్కువగా చరణాలుండాలన్న నియమం వుంది. చివరి చరణంలో ఆ భావం పూర్తి చేయబడుతుంది. సంగీత కచేరీల్లో గాయకుడి ప్రతిభని చూపించుకోవడానికి, రాగ రసపోషణ చెయ్యడానికి, ముందుగా రాగాలాపనా, ఆ పైన స్వరకల్పన, తద్వారా చేసే లయవిన్యాసమూ అవకాశం ఇస్తాయి. సాహిత్యం (పల్లవి కానీ కృతికానీ) వీటన్నిటికీ ఒక వంతెనగా మిగిలింది తప్ప, సంగీత సభల్లో దానికంటూ ఒక ప్రత్యేకత సంతరించుకోలేక పోయింది. రాగతాళాల కసరత్తు లాంటి ఈ కచేరీలని సంగీత శాస్త్రపు లోతులు తెలిసిన వారు తప్ప సామాన్యులు ఆనందించలేక పోయేవారు. త్యాగరాజు కృతినొక చట్రంగా వాడుకొనీ, అందులో రాగాల్నీ, వాటి స్వరూపాల్నీ అందంగా అమర్చాడు.

ఇలా ఉన్న కృతిలో, త్యాగరాజు ‘సంగతి’ అనే ఒక కొత్త ప్రయోగాన్ని ప్రవేశపెట్టాడు. ఇది త్యాగరాజుకి ముందూ ఉంది. సాహిత్యం లేకుండా ఆలాపనలో భాగంగా పాడేవారు. కానీ త్యాగరాజు సంగతిని ఆలాపనలోంచి బయటకు తీసి సాహిత్యంతో అనుసంధానంచేసి కృతికి పరిపుష్టత వచ్చేలా చేసాడు.

సంగతి అంటే తెలుగులో విషయమని అర్థం. పల్లవిలో సంగతి చెప్పడం అంటే విషయ విశదీకరణ చేయడం. సాధారణంగా కృతి పాడేటప్పుడు పల్లవినొక శ్రావ్యత (మెలడీ) తో పాటని ఎత్తుకుంటారు. అదే పల్లవిని వివిధ రకాల శ్రావ్యతలతో పాడడం మొదలెడతారు. ఇలా కొన్ని సార్లు అదే తిప్పి పాడతారు. ఇక్కడ పల్లవి సాహిత్యం మారదు. కేవలం శ్రావ్యత మాత్రమే రూపాంతరం చెందుతుంది. ఉదాహరణకి ‘నాద లోలుడై’అనే కృతి వినండి. అందులో పల్లవి వేర్వేరు రకాలుగా మారుతూ వస్తుంది. మారినప్పుడల్లా భావాన్ననుసరించి (టోన్) ఒక ప్రత్యేక రాగభావం ఆవిష్కరింపబడుతుంది. త్యాగరాజు ఎవరూ ఈ సంగతుల్ని మార్చడానికి వీలులేకుండా ప్రతీ కృతిలోనూ స్థిరంగా బంధించేసాడు. కాబట్టి ఉత్తరోత్తరా ఎవరైనా ఆయన కృతులు పాడితే త్యాగరాజు స్వరపరిచిన విధంగానే పాడి తీరాలి. ఈ సంగతుల ప్రయోగం వల్ల వినేవారికి సాహిత్యపరంగా రసానుభూతి కలుగుతుంది. మనసుకి హత్తుకుంటుంది. ఈ విధంగా త్యాగరాజు కృతుల్లో సంగతులు చొప్పించి సంగీతాన్ని జనరంజకంగా చేసాడు. శుద్ధ సావేరి రాగంలో ‘కాల హరణ మేలరా’ కృతిలో అనుపల్లవిని సంగతులతో ఈ క్రిందివిధంగా పాడతారు.
1. కాల హరణ మేల
2. కాల హరణ మేలరా?
3. కాల హరణ మేల రామా?
గమనిస్తే సాహిత్యం ఎలా మారుతూ వస్తోందో తెలుస్తుంది. దాన్ననుసరించీ శ్రావ్యత (మెలడీ) ఎలా మారుతుందో వింటే అర్థమవుతుంది. ఈ రెండూ కలిస్తే కొత్త అర్థం ఎలా పుట్టుకొస్తుందో గోచరమవుతుంది.
సుమారు 215 రాగాల్లో త్యాగరాజ కృతులున్నాయి. కొన్ని మరుగున పడ్డ రాగాలు వెలికి తీసాడు. కొన్ని కొత్త కొత్త రాగాలు కనుక్కున్నాడు. ఎవరూ ముట్టని రాగాల్లోనూ, అసాధారణ రాగాల్లోనూ కృతులు కట్టాడు. ఈ అసాధారణ రాగాల్లో స్వరపరిచిన వాటినే ఏకరాగ కృతులన్నారు. సుమారు 100కి పైగా ఏక రాగ కృతులు స్వరపరిచాడు.

త్యాగరాజు కాలం నాటికే బ్రిటీషు వారు తంజావూరులో తిష్ట వేసారు. ఇంగ్లీషు బ్యాండు ఆధారంగా శంకరాభరణ రాగంలో ‘గత మోహాశ్రిత’, ‘వరలీల గానలోల‘, కుంతలవరాళి లో ‘శర శర సమరైకశూర‘, ‘కలి నరులకు మహిమలు’, బంగాళ లో ‘గిరి రాజ సుత తనయ’, సుపోషిణి లో ‘రమించు వారెవరురా‘ కీర్తనలూ స్వర పరిచాడు. కేవలం వరుస (Tune) వరకే ఇంగ్లీషు బ్యాండుని పోలి వుంటాయి. రాగాలు మాత్రం స్వచ్ఛమైన కర్ణాటక సంగీతంలోవే! త్యాగరాజు కాలంలో శరభోజి గురువుగా ష్వార్ట్జ్ అనే ఒక ఆంగ్లేయుడు శరభోజి రాజుకి ఇంగ్లీషు బ్యాండుని పరిచయం చేసాడు. అప్పట్లో తంజావూరు వీధుల్లో ఈ బ్యాండు వాళ్ళు వాయిద్యాలు వాయిస్తూ ఊరేగింపుగా వెళ్ళేవారు. ఇంగ్లీషు బ్యాండులో తాళానికి (beat) ప్రాముఖ్యతెక్కువ. అది కర్ణాటక సంగీతంలో వాడే తాళాలకి వేరుగా ఉంటుంది. ఓసారి ఈ ఇంగ్లీషు బ్యాండు వాళ్ళు ఊరేగింపుగా తిరువయ్యార్ వీధుల్లో వెళితే, త్యాగరాజు శిష్యుడొకడు ఆ పాటకి తాళం వేయడం చూసి మన సంగీతంలో కూడా ఇవున్నాయని చెప్పడానికి, త్యాగరాజు రమించు వారెవరురా కీర్తన రాసాడనీ చెబుతారు.

త్యాగరాజు కంఠం గంభీరంగా ఉండేదట. తాదాత్మ్యం చెందుతూ ఎంతో శ్రావ్యంగా పాడేవాడనీ, వింటున్నంత సేపూ ఎవరూ తలకూడా తిప్పేవారు కారని ఆయన శిష్యులే రాసారు. నిత్యజీవితంలో పదిమందినీ గౌరవిస్తూ, ఎంతో ప్రేమగా మాట్లాడే త్యాగరాజు సంగీతం వరకూ వచ్చేసరికి మాత్రం చంఢశాసనుడిలా వుండేవాడట. పాడేటప్పుడు ఏమాత్రం తేడాలొచ్చినా ఊరుకునే వాడు కాదనీ చెబుతారు. చివరి క్షణంవరకూ సంగీతంలోనే మమేకమయ్యాడు.



అట్ల పలుకుదువిట్ల పలుకుదు…


త్యాగరాజు సంస్కృత రచనలతో మొదలు పెట్టినా సింహభాగం తెలుగులోనే రాసాడు. తనకి తమిళ భాష క్షుణ్ణంగా వచ్చినా ఒక్కటంటే ఒక్క కృతికూడా తమిళంలో రచించలేదు. అంతెందుకు పరభాషా పదాలని కూడా ఎక్కడా వాడలేదు. మొత్తం కృతులన్నీ వెతికితే హరామి, కారుబారు ( కారో-బార్), రాజీ వంటి కేవలం మూడంటే మూడు ఉర్దూ పదాలు కనిపిస్తాయి. అలాగే లాంతరు ( లాంట్రెన్కి తెలుగు పదం) అన్న ఆంగ్ల పదం తప్ప పరభాషా పదాల జోలికే పోలేదు.

తెలుగు సాహిత్యంలో వాడే వివిధ ప్రక్రియలూ, త్యాగరాజు తన కృతుల్లో వాడాడు. ఈయన కృతుల్లో అర్ధాలంకారాలున్నాయి. అనుప్రాసా యమకాల్లాంటి శబ్దాలంకారాలున్నాయి. ద్వితీయాక్షర ప్రాసా, అంత్య ప్రాసా వాడాడు. సామెతలూ, జాతీయాలూ విరివిగా కనిపిస్తాయి. యక్షగానాలైన ప్రహ్లాద భక్తి విజయం, నౌకా చరిత్రంలో కంద, సీస పద్యాలు కనిపిస్తాయి. దరువులున్నాయి. వీటన్నింటినీ మించి సరళమైన భాష వుంది. వ్యవహారిక భాషలో సామాన్యులకర్థమయ్యేలా ఈ కృతులుంటాయి. రామదాసూ, అన్నమయ్యల పద్ధతిలోనే తేట తెలుగులో రచించాడు.

సంగీతం వరకూ త్యాగరాజు ప్రతిభకి దీటు లేదనేది పండితుల, సంగీత కారుల అభిప్రాయం. సంగీతమున్నంత స్థాయిలో సాహిత్యం లేదన్నది తెలుగు సాహితీకారుల వాదన. ముఖ్యంగా అన్నమాచార్య కీర్తనలతో పోలిస్తే సాహిత్యం ఓ అడుగు వెనకబడే వుందన్న అభిప్రాయం వెలిబుచ్చారు.

సంగీతంలో సాహిత్యాన్ని ఎంతగానో మేళవించినా తెలుగు సాహితీకారులెందుకు త్యాగరాజ కృతుల్లో సాహిత్యాన్ని తగినంతగా మెచ్చలేదు? సంగీతంలో ఒక్క అపస్వరమొచ్చినా సంగీతకారులు ఎలా తట్టుకోలేరో, అలాగే సాహిత్యంలో ఒక్క వ్యాకరణ దోషం కనిపించినా సాహితీ వేత్తలు ఒప్పరు. సంగీతంలో సాహిత్యం బంధించే ప్రక్రియలో త్యాగరాజు కొన్ని వ్యాకరణ నియమాలు ఉల్లంఘించాడన్న ఒక వాదనుంది. రామభక్తినీ, సంగీతాన్నీ ఒక ఉత్కృష్ట స్థాయికి తీసుకెళ్ళిన త్యాగరాజు, సాహిత్యంలో కవిత్వాన్ని పెంపొందిచలేకపోయాడు అంటూ ప్రముఖ సంగీత విద్వాంసుడూ, సాహిత్యకారుడూ రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణ శర్మగారు అభిప్రాయపడ్డారు. సంగీతంలో తాళానికి సరిపడేందుకు కొన్ని పదాలు కుదించాడని వీరి వాదన. నృత్యనాటికల్లో రాసిన కొన్ని కంద, సీస పద్యాల్లో చందస్సు భంగమయ్యిందని వేలెత్తి చూపించారు. వ్యాకరణ దోషాలున్నా, త్యాగరాజు కృతుల్లో భావ ప్రకటన్ని అందరూ మెచ్చుకున్నారు. సాహిత్యం అతి సరళంగా ఉండడం వల్లా, నిత్యమూ వాడుకలో ఉన్న పదాలుండడం వల్లా త్యాగరాజు సంగీతం బహుళ ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చింది.


కన కన రుచిరా…


త్యాగరాజు అసమాన ప్రతిభ చూసి కొంతమంది సంగీత విద్వాంసులకి అప్పట్లో అక్కసుగా ఉండేది. ఆ రోజుల్లో సంగీతకారులు కీర్తనలూ, స్వరజతులూ, లక్షణ గీతాలూ, వర్ణాలు ఎక్కువగా స్వరపరిచేవారు. వర్ణం స్వరపరచని వాడు వాగ్గేయకారుడు కాలేడని ఒక నిందా ప్రచారం మొదలు పెట్టారు. త్యాగరాజు తన సంగీతాన్ని కేవలం కీర్తనలకీ, సంకీర్తనలకీ, కృతులకే పరిమితం జేసాడు. ఒక్క వర్ణం కూడా స్వరపరచలేదు. దాంతో త్యాగరాజు కృతులు జనరంజకంగా ఉన్నా పండితుల్ని అంతగా మెప్పించలేదు. ఒకసారి ఓ సంగీత విద్వాంసుడు వర్ణాలు త్యాగరాజు వల్లకాదని ఒక శిష్యుడి వద్ద హేళన చేసాడు. ఇది విన్నాక తాన వర్ణాల రీతిలో పెద్ద కృతుల్ని రచించాలని అనుకున్నాడు. వాటి కంటే ఘనంగా స్వర పరచాలన్న ధ్యేయంతో – ఆరభి రాగంలో ‘సాధించెనే’, శ్రీ రాగంలో ‘ఎందరో మహానుభావులు’, గౌళ రాగంలో ‘దుడుకుగల’, వరాళి రాగంలో ‘కన కన రుచిరా’, నాట రాగంలో ‘జగదానంద కారక’ అనే కృతులు కూర్చాడు. వీటినే ఘనరాగ పంచరత్న కీర్తనలనీ అంటారు.
త్యాగరాజ కృతులకీ ఎన్నో ప్రక్షిప్తాలున్నాయి. ప్రతీ సంగీతకారుడికీ, సాహిత్యకారుడికీ పాడే విధానంలోనయినా, రాసే సరళిలోనైనా వారికి ప్రత్యేకతను తెచ్చే ఒక ఒరవడుంటుంది. అలా పేరొందిన వారి సరళిని అనుసరించి వారి ముద్రతోనే ఉన్న రచనలని ప్రక్షిప్తాలంటారు. మహాభాగవతం రాసిన పోతనకీ, పద సంకీర్తనలు చేసిన అన్నమయ్యకీ, ఇలా ఎంతో మంది కవులకీ, వాగ్గేయకారులకీ ఈ ప్రక్షిప్తాల బెడద తప్పలేదు.
త్యాగరాజు ఈ ఘనరాగ పంచరత్న కీర్తనలన్నీ నలభై ఏళ్ళు దాటాకనే కట్టాడు. ఈ రీతిలోనే కోవూరు పంచరత్న కీర్తనలు కూడా. ఉత్తరాది యాత్ర సందర్భంగా తిరుపతీ, కంచీ, మద్రాసూ, శ్రీరంగపట్టణం వంటి క్షేత్రాలని దర్శించీ కృతులు స్వరపరిచాడు. మద్రాసులో బస చేసిన వీణకుప్పయ్యర్ ఇల్లు మొన్నమొన్నటివరకూ ఉంది కూడా. ఈ ఉత్తరాది యాత్ర మాత్రం 65ఏళ్ళు దాటాకనే చేసాడు. ఈ యాత్రకు సంబంధించీ అనేక కథలున్నాయి.


గాన మూర్తే…


త్యాగరాజు కాలంలోనే నివసించిన ముత్తుస్వామి దీక్షితారూ, శ్యామ శాస్త్రిలని కలిపి సంగీత త్రిమూర్తులంటారు. చిత్రం ఏమిటంటే ఈ ముగ్గురూ ఒకే ఊళ్ళో అంటే తిరువారూరులోనే జన్మించారు. అందరిలోకీ త్యాగరాజు వయసులో పెద్ద వాడు. అందరికంటే ముందు చిన్నవాడైన దీక్షితార్ పోయాడు. శ్యామశాస్త్రి తరువాత పోయాడు. త్యాగరాజు మాత్రం ఎనభైనాలుగేళ్ళు జీవించాడు. చివర్లో సన్యాసం స్వీకరించి పరమహస పరివ్రాజక శ్రీ బ్రహ్మానంద స్వామి గా సిద్ధిపొందాడు.

ఒకే ప్రాతంలో జీవించారు కాబట్టి ఈ త్రిమూర్తులు ఎప్పుడైనా కలిసారా? అన్న ప్రశ్న ఉద్భవిస్తుంది. శ్యామశాస్త్రీ, త్యాగరాజు మంచి స్నేహితులని చెబుతూ తరచు వీళ్ళిద్దరూ కలిసే వారన్నట్లుగా అనేకమంది రాసారు. ఈ విషయం 1930 తరువాతొచ్చిన రచనల్లోనే ఇది ఎక్కువ భాగం కనిపిస్తుంది. త్యాగరాజు శిష్యులు పొందుపరిచిన వివరాల్లో ఇది లేదు. ఇద్దరూ దగ్గరూళ్ళలోనే ఉండడం వల్ల ఒకరి గురించొకరికి ఖచ్చితంగా తెలిసే అవకాశముంది. అది కేవలం ముఖ పరిచయమేనా లేక సంగీత పరిచయం కూడా ఉందన్న విషయం రూఢిగా తెలీదు. కాకపోతే శ్యామశాస్త్రి కొడుకు సుబ్బరాయశాస్త్రి తండ్రిపోయాక త్యాగరాజు వద్ద శిష్యరికం చేసాడు.

ఈ సంగీత త్రిమూర్తులన్న ప్రచారం 1920 తరువాతనే మొదలయ్యింది. త్యాగరాజుతో సమంగా ఆయన పక్కనే పీటవేసి శ్యామశాస్త్రినీ, దీక్షితార్ని కూర్చో బెట్టడాన్ని చూసి మంచాళ జగన్నాధరావూ, రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణ శర్మా అభ్యంతరాలు తెలిపారు. త్యాగరాజుతో సమంగా క్షేత్రయ్య, అన్నమయ్య ఉండాలని వారి అభిప్రాయం.



గురు లేకయెటువంటి గుణికి…

తిరువయారులో త్యాగరాజు సమాధి ప్రంతంలో ప్రతీ ఏటా జనవరి మాసంలో త్యాగరాజ ఆరాధనోత్సవాలు గత డెబ్బయ్యేళ్ళగా జరుగుతున్నాయి. దీనికి మూల కారణం ఒక మహామనీషి. ఆమెని గుర్తుచేసుకోకుండా త్యాగరాజు గురించి చెప్పుకోవడం భావ్యం కాదు.
ఆవిడ పేరు బెంగుళూరు నాగరత్నమ్మ. మైసూరు సంస్థానంలో దేవదాసీగా ఉండేది. ఈవిడకి కర్ణాటక సంగీతం బాగా వచ్చు. త్యాగరాజు కృతులూ నేర్చుకుంది. అప్పట్లో మద్రాసు సంగీత విద్వాంసులకి నిలయంగా ఉండేది. చివరికి ఈ బెంగుళూరు నాగరత్నమ్మ మద్రాసులో స్థిరపడి సంగీత కచేరీలు ఇచ్చేది. ఓ రోజున ఉమైయాల్పురం పంచాపకేశ భాగవతార్ సంగీత కచేరీకని మద్రాసు వచ్చి కలిసినపుడు నాగరత్నమ్మ ఆయన వద్ద త్యాగరాజు చిత్రపటాన్నొకటి కొనుక్కుంది. ఓ రోజు రాత్రి నాగరత్నమ్మకి కలలో త్యాగరాజు కనిపించాడడన్న విషయాన్ని సంగీత సమాజ కార్యదర్శి మునుస్వామి నాయుడుకి చెప్పింది. సరిగ్గా అదే సమయానికి తంజావూరు నాగరాజ భాగవతార్ హరికథా కాలక్షేపం నిమిత్తమై మద్రాసు వచ్చారు. వారితో కలిసి నాగరత్నమ్మ తిరువయ్యారు వెళ్ళి, సమాధిని సందర్శించింది. సమాధి సమీపంలో తుప్పలూ, మొక్కలూ పెరిగి అస్తవ్యస్తంగా కనిపించి, ఇక్కడ త్యాగరాజు మందిరం నిర్మిస్తే బాగుంటుంది కదా అన్న ఆలోచన చేసి, 1925లో పదిమందినీ సంప్రదించి, తన దగ్గరున్న కొంత ధనాన్ని వెచ్చించి సమాధి కట్టించింది. ఆ ప్రాంతంలోనే త్యాగరాజ ఆరాధనోత్సవాలు జరగడానికి ఎంతో కృషి చేసింది.

ప్రస్తుతం తిరువయ్యారు తిరుమంజన వీధిలో త్యాగరాజు నివసించిన ఇల్లు వుంది. దాన్ని మరమ్మత్తు చేయించి అదొక మ్యూజియంలా మలచాలన్న ఆలోచనతో కొంతమంది పూనుకొన్నారు. వేరెవరో కోర్టులో కేసు వేసి ఆ పనులు ఆపించేసారు. తీర్పు ఎప్పుడొస్తుందో ఆ రాముడికే ఎరుక.

త్యాగరాజు కర్ణాటక సంగీతానికి అపారమైన సేవ చేసాడు. అడిగినవారికి కాదనకుండా ఏమీ ఆశించకుండా సంగీతం నేర్పాడు. నిధికన్నా రాముని సన్నిధి మిన్న అని భావించాడు. నాదలోలురైతేనే సంగీత సిద్ధి లభిస్తుందని నమ్మాడు. ప్రస్తుతం సంగీత కచేరీల్లో త్యాగరాజు కృతులే పలు విద్వాంసులూ పాడతారు. ఆయా కచేరీలకీ భారీగా సొమ్ము వసూలు చేస్తారు. త్యాగరాజుని స్తుతిస్తారు కానీ, ఆయన పాటించిన విలువల్ని వదిలేస్తున్నారు. కొన్ని కచేరీల్లో అయితే త్యాగరాజు కృతులు పాడతారు కానీ, స్వరకర్త పేరు చెప్పడానికి వెనకాడతారు. త్యాగరాజు పెట్టిన స్వర భిక్షే చాలామంది సంగీత కారులకి జీవనోపాధయ్యిందన్న అక్షర సత్యాన్ని విస్మరిస్తున్నారు.

ప్రస్తుతం త్యాగరాజుకి దక్కిన స్థానానికీ, గౌరవానికీ మూల కారణం తమిళ సోదరులే! తెలుగువారికి త్యాగరాజంటే మనవాడన్న అభిమానం లేదు. శాస్త్రీయ సంగీతమంటే అసలు ఆసక్తే లేదు. సినిమా సంగీతమే సంగీతమన్న భ్రమలో తెలుగుజాతి వుంది.

ఎవరేమన్నా, కర్ణాటక సంగీతం ఉన్నంత వరకూ త్యాగరాజూ జీవిస్తాడు. త్యాగరాజున్నంతవరకూ తెలుగు నుడికారమూ అందరి గొంతులోనూ ప్రవహిస్తూనే ఉంటుంది. ఇది కర్ణాటక సంగీత గళానికి త్యాగరాజు ప్రసాదించిన రాగ రత్న మాలిక.

00000000000000000000

త్యాగరాజు గురించి ఇంకా సమగ్రంగా చదవాలనుకుంటే –


మనకు తెలియని మన త్యాగరాజు – 1

మనకు తెలియని మన త్యాగరాజు – 2

మనకు తెలియని మన త్యాగరాజు – 3

మనకు తెలియని మన త్యాగరాజు – 4

మనకు తెలియని మన త్యాగరాజు – 5

Comments (1)

పాలపిట్టలో జనవరి సంచికలో కథ – మామూలు మనుషులు!

జాజర

పాలపిట్టలో జనవరి సంచికలో వచ్చిన కథ:

మామూలు మనుషులు!

క్రితం ఏడాది మే నెలలో రాసిన కథ, ఇప్పటికి పాలపిట్టలా గూటినుండి ఎగిరింది.

ఈ కథలో ఒక చిన్న కథ ఉంది. అది 1992 జరిగిన ఒక సంఘటనకి ఆధారం. దానికి కొంచెం కల్పన జత చేసి ఇప్పటి వాతావరణానికి అనువుగా రాసాను.
కథలో అరవిందం పాత్రధారి కొంతవరకూ నేనే! ఆ కథ కన్నదీ, విన్నదీ నేనే. దాదాపు ఇరవయ్యేళ్ళయినా ఇంకా నా మదిలో చెక్కు చెదరని సంఘటన అది. మామూలు మనుషిలా కనిపించే గొప్ప మనిషి కథ.

కథ ఇక్కడ చదవచ్చు.

వ్యాఖ్యానించండి

విశాలాంధ్ర పత్రికలో – 2012లో కథలపై సమీక్ష

విశాలాంధ్ర పత్రికలో – 2012లో కథలపై
నండూరి రాజగోపాల్ సమీక్ష

పిల్లలని నిద్రపుచ్చడానికో – పెద్దల కాలక్షేపానికో, సమాజ హితానికో, మనిషికి నీతి నేర్పడానికో పుట్టిన కథ కాలంతోపాటే పెరుగుతూ, తన పరిధిని ప్రపంచమంత విశా లం చేసుకుంది. కాలమంత విస్తారమయింది. మనిషితోపాటే నడుస్తూ… తను నడిచిన సమాజాన్ని గమనిస్తూ.. ఆ గమ నికలోని పరిణామాలని భద్రపరుస్తూ… ‘నేటి’ గురించి మాట్లాడటానికి, రేపటిని అంచనా వేయడానికి తెలుగుకథ ఒక చారిత్రక అవసరంగా మారిన సందర్భం ఇది. ఎప్పటికప్పుడు కాలాన్ని, సమాజాన్ని, మనిషిని, మనుగడని అంచనా వేయడానికి ఇవాళ ‘కథ’ మనకి గొప్ప వనరు. మన గురించి, మన ప్రయాణం, దానిలోని నిజాయతీ, చేరబోయే గమ్యం గురించి సూటిగా, నిష్పక్షపాతంగా, నిర్మొహమాటంగా, నిరహంకారంగా, నిర్లిప్తంగా… చెబుతున్న ‘కథ’ ఇప్పుడు జాతి అవసరం. ఇంతటి బలాన్ని తనలో ఇముడ్చుకున్న ‘కథ’ ద్వారా 2012లో మన నడకని, నడతని అంచనా వేయడానికి చేస్తున్న చిరుప్రయత్నమిది.

ఈ ఏడాది కొన్ని వందల కథలు వచ్చాయి. కొన్ని మామూలువీ, కొన్ని గొప్పవీ, ఇంకొన్ని ఇంకా గొప్పవి ఉన్నాయి. ఒక వస్తువు మీద వచ్చిన, వస్తువైరుధ్యాన్ని చూపెట్టిన కథలు ఉన్నాయి. నిర్మాణాత్మకమైన సొగసు, శైలీ విన్యాసం విలక్షణంగా జత కూడిన కథలూ ఉన్నాయి. కుల, మత, జెండర్‌, ప్రాంతీయ అస్తిత్వాలను దాటి, 2012 ‘కథ’ మనిషి జీవితంలోకి చొచ్చుకు వెళ్ళింది. ప్రాంతం, కులం, మతం వంటి విషయాలకన్నా…. మనిషి జీవించడమనే ప్రధాన విషయంపైనే దృష్టి పెట్టింది. ‘మనిషి’ చుట్టూ అల్లుకున్న సంబంధాలు, బాధ్యతలు కాపాడుకోలేకపోతే జరిగే విచ్ఛిన్నతను గురించి హెచ్చరించాయి. ఎక్కడివాడైనా ‘మనిషే’ లేకపోతే ఎదురయ్యే ‘శూన్యం’ పట్ల భయాన్ని వ్యక్తం చేశాయి. 2012 కథలను నాలుగు రకాలుగా మనం వర్గీకరించవచ్చు.

చాలామంది కథకులు బాల్యాన్ని కాపాడుకోవలసిన అవసరాన్ని గురించి ఎక్కువగా చెప్పారు. చదువులు, పోటీ, కెరీర్‌, ప్రెస్టీజ్‌వల్ల పిల్లలనుండి మనం లాగేసుకుని, పారేస్తున్న ‘బాల్యం’ వాళ్ళకి తిరిగి అందించడానికి చాలా కథలు ప్రయత్నించాయి. ఈ కథలు చదువుతున్నప్పుడు మన చుట్టూ పెరుగుతున్న బేబీ కేర్‌ సెంటర్‌లు, నర్సరీ స్కూళ్ళు, ఈ టెక్నోలు, ఐఐటి కోచింగ్‌లు కళ్ళముందు కదిలి… మన పిల్లల పట్ల భయాన్ని పెంచుతాయి. ‘స్పెల్‌ బీ’ లో జాతీయస్థాయి ప్రథమ స్థానాన్ని సాధించిన సిద్ధూ అనే కుర్రవాడు (గలుబె, సాయి బ్రహ్మానందం గొర్తి) ఆ విజయానికి పొంగిపోకుండా… బాధపడతాడు, ఏడుస్తాడు. ‘తను కోల్పోయిన బాల్యం’ గురించి చింత పడతాడు. ఆ బాల్యానికి ప్రతీకగా నిలిచిన ‘ఎరిక్‌’ అనే నల్లజాతి స్నేహితుడు కోసం ఎదురు చూస్తాడు. అతని వల్లే తనకి తెలిసిన ‘గలుబె’ అన్న పదం తనకి విజయాన్ని తెచ్చిపెట్టిందన్న సంగతి గుర్తిస్తాడు. దక్కిన విజయం కన్నా, దక్కించుకున్న బాల్య స్నేహానికి, బాల్యానికి కదిలిపోతాడు. బాల్యాన్ని, పసిపిల్లల మనసులని తల్లిదండ్రులు తమ ఆశలు, ఆశయాల కోసం చంపేస్తున్న సందర్భం ఒక పక్క, మన చుట్టూ పిల్లలని సమిధలని చేస్తూ నిర్వహిస్తున్న రియాల్టిషోలు మరో పక్క బాల్యాన్ని కాపాడుకోవలసిన అవసరాన్ని గుర్తుచేస్తాయి. ఈ కథ ఫిబ్రవరిలో వచ్చింది. తరువాత సెప్టెంబర్‌లో ‘అరచేతిలో చందమామ’ ద్వారా కొవ్వలి రామకృష్ణ పరమహంస.. పిల్లల వల్ల మనకి దగ్గరవుతున్న చందమామని, వెన్నెలని గురించి చెబుతాడు. పిల్లలతో గడవడం వాళ్ళలో పెరిగే సృజనశక్తిని కాపాడడమే అన్న సత్యాన్ని చెప్పే కథ ఇది. ‘నింగిలో చందమామ ఉన్నంత కాలం మనమంతా సెంటి మెంటల్‌ ఫూల్సేరా..’ అంటున్న ఈ కథ.. బాల్యాన్ని అనుభవించడం, ఆనందించడంలో సహచరించడంలోని మాధుర్యాన్ని గురించి చెబుతోంది. స్వాతి శ్రీపాద ‘లేని ఆకాశానికి నిచ్చెన’, సురేంధ్రనాధ్‌ ‘ఐస్‌క్రీం’, జి.లక్ష్మి ‘ఆనంద అపార్ట్‌మెంట్స్‌’ లాంటి మరికొన్ని కథలు ఈ కోవలోవే.

చాలా కథలు మానవసంబంధాలలో పెరుగుతున్న ఖాళీని గుర్తించడమే కాదు, పూరించే ప్రయత్నం చేశాయి. ఇది రెండో దశ. మనిషి జీవితంలో పెరిగిన వేగం తాలూకు ‘అనీజీనెస్‌’ కొన్ని సౌకర్యాల్ని పెంచినా, శాంతిని – సుఖాన్ని చంపేసిన దారుణ సత్యాన్ని తెలిపే కథలు. ‘నాకు కొంచెం వెసలుబాటు, కొంచెం ఊపిరి పీల్చుకోగల విరామం కావాలి. నా మీద నాకు నమ్మకం, ధైర్యం కావాలి’ అంటున్న ఈ తరహా ప్రతినిధుల బతుకులలోని సంఘర్షణతో జి.లక్ష్మి ‘పూలు పూయని నేల’ ద్వారా పాఠకుల మనసును కదిలిస్తారు. అమ్మమ్మకి ఒక మనవరాలు రాసిన ఉత్తరమే ఈ కథ. ‘నన్ను పెంచడానికి నువ్వున్నావు. నా పిల్లలని పెంచడానికి ఎవరుంటారు. అమ్మ కూడా బిజీనే కదా’ అంటున్న ఈ కాలపు అమ్మాయి పెళ్ళి చేసుకోవడం కూడా ఒక అసౌకర్యంగానూ, బరువుగానూ భావిస్తున్న లేదా అలా భావించేలా చేస్తున్న ఈ కాలపు ఉద్యోగాల నల్లటి రేఖలను ఈ కథ చూపెట్టే ప్రయత్నం చేస్తుంది. లక్షలలో జీతాలు వస్తూ లైఫ్‌ కంఫర్ట్‌గా ఉన్నా, భద్రతగా శాంతి లేదనే నిజాన్ని చెప్పిన కథ. ఇదే రచయిత్రి ‘అమ్మ’ అని ఇంకో కథ రాశారు. అమ్మాయిలు కెరీర్‌ కోసం కుటుంబాన్ని, పిల్లలని వదిలేసుకుంటున్నారని, అబార్షన్‌లు చేయించుకుని పిల్లలని వద్దనుకుంటున్నారని, ఇలా అనుకోవడం వాళ్ళ వ్యక్తిత్వాన్ని నిలబెట్టుకోవడంగా భావిస్తున్నారని చెప్పిన కథ ఇది. రచయిత్రి కూడా ఈ కథలో సుజాతను సపోర్ట్టు చేస్తుంది. ఏ మానవ సంబంధాల బలహీనతలనైతే ‘పూలు పూయని నేల’ ద్వారానూ, ‘సంతోషం అంటే ఏమిటి’ ద్వారాను ‘ఆనంద్‌ అపార్ట్‌మెంట్‌’ ద్వారాను చెప్పిన ఈమె ఎందుకు మళ్ళీ పిల్లలని కెరీర్‌ ప్రతిబంధకాలుగా చూపెట్టే కథ రాశారో అర్థం కాదు. ఈ నాలుగయిదు కథలు ఈ సంవత్సరంలోనే రావడం గమనార్హం.

ప్రతి కథారచయితకు ఒక దృక్పథం అవసరం. అ దృక్పథం సాధారణంగా కథ పుట్టే కాలం నాటి సమాజ అవసరానికి అమరినట్టుంటుంది. ఒకే కాలంలో రెండు దృక్పథాలుగా కథకుడు విడిపోయాడంటే దానికి ఒక పెద్ద మలుపు (్‌బతీఅఱఅస్త్ర) కాని, మార్పు కాని ఉండాలి. అటువంటిది ఏమీ లేకుండానే ఒక రచయిత అన్ని కథలలోనూ ఒకలాగా ఒక కథలో మరోలా కనపడడం పాఠకుడికి ఆ రచయిత కమిట్‌మెంట్‌ పట్ల సందేహం కలుగుతుంది. కె. రాధా హిమబిందు ‘రక్త సంబంధం’, రవీంద్రబాబు ‘పరుగు’, తటపర్తి నాగేశ్వరి ‘మమతల తీరం చివర’ లాంటి మరోకొన్ని కథలు మానవ సంబంధాల పలచనను చెప్పే కథలు.

మూడోది, అతి ముఖ్యమైనది మధ్యతరగతి, దిగువ మధ్యతరగతి జీవితాలలోని aషషఱసవఅ్‌aశ్రీఱరఎని, అది తెచ్చే విషాదాలని చెప్పే కథలు. ఈ విషాదాలు పోలీస్‌ల వల్ల అంటే వ్యవస్థ వల్ల కావచ్చు, కులం వల్ల కావచ్చు, వృత్తుల వల్ల కావచ్చు, భక్తి వల్ల కావచ్చు, మూఢాచారాల వల్ల కావచ్చు, కుటుంబ హింస వల్ల కావచ్చు. ఏమైనా వాటి విస్తృతి చాలా ఎక్కువవుతున్న కాలంలో ఖీతీaఅస శీః షశీఅఅవతీ చెప్పిన ఈ ఃరబbఎవతీస్త్రవస జూశీజూబశ్రీa్‌ఱశీఅ స్త్రతీశీబజూః వ్యథలను రికార్డు చేసిన కథలే ఈ సంవత్సరపు సమాజాన్ని నిలువెత్తుగా తర్వాతి తరానికి అందించబోయే వనరులు. ”ఎన్ని యుద్ధాలు కలిస్తే ఒక జీవితం! ఆధ్యాత్మికత గొప్ప శాంతి కావచ్చు. గొప్ప యుద్ధమూ కావచ్చు. కాని జీవితం మాత్రం అనేక యుద్ధాల గందర గోళమే’ అంటున్న అఫ్సర్‌ ‘ముస్తాఫా మరణం’ బతుకికి – భక్తికి, ఆధ్యాత్మికతకి – ఆడంబరానికి, పూజకి – ప్రచారానికి మధ్య వ్యత్యాసాన్ని, ఘర్షణని చూపెట్టిన కథ. ఇది 2012 జనవరి 29న వచ్చిన కథ. సమాజంలో మనతోపాటే పుట్టి, మనతో పాటే పెరిగిన వాళ్ళు హఠాత్తుగా ‘బాబా’లై పోవడం ‘అమ్మ’లై పోవడం, వారి వెనుక హడావుడి ప్రారంభమవడం లాంటి కథలు మనకు తెలుసు. అయితే, అలా పెరిగిన ‘బాబాల’ కుటుంబ సభ్యుల మానసిక క్షోభకి ఈ కథ గొప్ప ఉదాహరణ. ఇస్లాం చదువుకున్నవాడు, భక్తి అంటే ఏమిటో నిజంగా అర్థమయినవాడు అయిన ముస్తాఫా ఎందుకు ఇరుకు గదికి మారిపోయాడో, ఆకాశం – నేల కనపడని అంధుడయి పోయాడో, ఇబాకత్‌(భక్తి) అంటే కుటుంబాన్ని దిక్కులేకుండా చెయ్యడం కాదని ఎందుకు తెలుసుకోలేకపోయాడో… కథంతా పాఠకుడిని వెంటాడుతూనే ఉంటుంది. డబ్బు పట్ల కూడా ఆశలేకుండా, జ్ఞానమో, విపరీత జ్ఞానమో తెలీని ముస్తాఫా ఆధునిక సమాజానికి ప్రతిరూపం. ఒక సింబల్‌. సమాజం కూడా అంతే. పెరుగుతోందో, విరుగుతోందో తెలియని స్థితి. ఆకాశానికి, భూమికి మధ్య త్రిశంకుగా వేళ్ళాడుతున్న దుస్థితి. వెతికి చూస్తే శూన్యం తప్ప ఏమీ కనపడని పరిస్థితి. ఇంతటి అనిశ్చితి మధ్య జీవితం అంటే అనేక యుద్ధాల వేదికని, కాలమే దానికి ఓదార్పు అని చెప్పే గొప్ప తాత్వికత ఇముడ్చుకున్న కథ.

ఈ మూడో దశలో సామాన్య రాసిన కథ ‘ఆలం కాందోకార్‌’ గొప్ప కథ. ఆగస్టులో వచ్చిన ఈ కథ పోలీస్‌ ఇన్‌ఫార్మర్‌గా పనిచేసి, విశ్రాంతి తీసుకోవడానికి సిద్ధపడిన ‘అలం’ను విశ్రాంతి తీసుకోనివ్వకుండా కట్టడి చేసి, ఒప్పుకోకపోతే అతని కొడుకుని ఇన్‌ఫార్మర్‌గా తయారుచేయమని ఒత్తిడి చేసి, అదీ కుదరకపోతే అతనిపై డెకాయిట్‌ కేసు పెట్టిన పోలీస్‌ వ్యవస్థవల్ల అలం పడ్డ వేదన, అవమానం వ్యవస్థను ప్రశ్నిస్తూనే ఉంటుంది. చివరికి తన బతుకుకు చావుని ముగింపు చేసిన అలం ఓడిపోయిన మానవత్వానికి పరాకాష్ఠ. పోలీస్‌ ఇన్‌ఫార్మర్‌ల జీవితాలు ఎంత ప్రమాదంలో ఉండి పోతున్నాయో, ఎలాంటి హింస ఎదుర్కొంటున్నాయో ఈ కథ చదివితే అర్థం అవుతుంది. బతకడం కోసం ఒక మార్గాన్ని వెతుక్కునే క్రమంలో అనుకోకుండా ఇన్‌ఫార్మర్‌గా మారడం, ఎంతోమంది డెకాయిట్‌లను మార్చడం, తన ఊళ్ళోవాళ్ళకి సహాయం చేయడంలాంటి మంచిపనుల ‘అలాం’ ను ఎవ్వరూ రక్షించలేకపోవడం ఒక ఎత్తైతే, ప్రభుత్వ యంత్రాంగంలోని పెద్దలలో అలముకున్న ఉదాసీనత మరొక ఎత్తు. అన్ని సమస్యల్లాగానే ఈ సమస్యను రొటీన్‌ లోంచి చూడడం వల్ల, ‘అలాం’ వ్యక్తిత్వాన్ని గుర్తించకపోవడం వలనే మోసానికి, దుర్మార్గానికి శిక్షపడటం చాలా ఆలస్యమవుతోంది. ఒక్కొక్కసారి జరగడము లేదు కూడా. ఈ రెండింటిని చాలా గొప్పగా చెప్పిన ఈ కథ ఈ సంవత్సరంలో వచ్చిన అతి మంచికథలలో ఒకటి.

సానపెట్టే వాళ్ళని, మాట్లు వేసేవాళ్ళని, కూరలమ్మేవాళ్ళని, పాత పేపర్లని కొనేవాళ్ళని, రగ్గులమ్మే వాళ్ళని, అందరూ అనుమానంగానే చూస్తారు. ఎవరూ మామూలుగా చూడరు. ఏది పోయినా వాళ్ళనే ముందు దోషులని చేస్తారు. ఇది ఇప్పటి విషయం కాదు. ఎప్పటినుండో ఉన్నదే. ఊళ్ళల్లో ఏది జరిగినా పోలీసులు ముందు వీళ్ళనే నేరస్తులను చేస్తారు. అలాంటి వేధింపులతో తన తండ్రి నేర్పిన విద్య ‘సానపెట్టడాన్ని’ , సానపెట్టే మిషన్‌ని వదిలి దిక్కుతోచని స్థితిలో దిక్కులేకుండా వెళ్ళిపోయిన పకీరప్పని ‘తూర్పు మండపం’ కథలో వేంపల్లి గంగాధర్‌ మనకి పరిచయం చేస్తారు. ఉన్న వృత్తిని కూడా వదిలేసేంత వేధింపులకు గురిచేస్తున్న వ్యవస్థ పట్ల అహంకారం ఈనాటి కథకులలో కనపడుతుంది. అదే సమయంలో.. అందరినీ ఒక చోటకి చేరుస్తున్న ‘తూర్పు మండపం’ ఇవాల్టి అవసరంగా చూపెట్టడం ఈ కథలోని శిల్ప నైపుణ్యానికి నిదర్శనం.

మనం చేసే ఏ వృత్తిలోనైనా ఆఖరికి ‘వేశ్యావృత్తి’లోనైనా సరే ‘ఎథిక్స్‌’ పాటించడమనే సంప్రదాయాన్ని వదిలివేస్తున్న ఈనాటి సమాజానికి ‘శివపురి’ (శరత్‌చంద్ర) ఒక ప్రతీక, ఒక వృత్తి, ఒక కుటుంబ ఆచారం ఇవాళ వ్యాపార సామ్రా జ్యంగా మారి నీతిని వదిలేస్తున్న సందర్భంలో.. అందరూ కూడా ‘జీవించడం’ కోల్పోవడమే జరుగుతోందని అర్థమ వుతుంది. చావలేదు కాబట్టి బతికున్నామని అనుకోబట్టే స్పం దించడం మర్చిపోయిన జనం మధ్య బతుకుతున్నాం. టశ్రీa్‌ జీవితాలని ఆవిష్కరించిన ఈ కథలు ఎక్కువగానే వచ్చాయి.

ఇక నాల్గవ దశలో తరాల మధ్య తేడాను, సంఘర్షణను చెప్పే కథలు చోటు చేసుకున్నాయి. ఒక దశాబ్దకాలంలో సమాజంలో వచ్చిన పెద్ద మార్పు ఏమిటంటే, ఈ తరం పిల్లలు డబ్బుతోపాటు గుర్తింపునూ కోరుకోవడం. తమ తల్లి దండ్రుల ద్వారా వాళ్ళకి ఆ గుర్తింపు రావాలనుకోవడం. ఒక హౌదా కావాలనుకోవడం. చాలా చిత్రంగా డబ్బుకన్నా కూడా ఇప్పుడు ఈ కోరిక ఈ తరానికి ఎక్కువయిపోయింది. దీనిని సరిగ్గా పట్టుకున్న కథ జి.ఉమామహేశ్వర్‌ ”నీ లీల పాడెద లేలా”. సన్నాయి వాయించడం, క్షురకర్మ చేయడం వృత్తి అయిన తండ్రి నుండి ఆ వృత్తి స్వీకరించడానికి కొడుకు సిద్ధపడడు. పెళ్ళిళ్ళలో తండ్రి అద్భుతంగా వాయిస్తున్న సన్నాయిలోని మధురిమని ఆస్వాదించకుండా… ఇష్టం వచ్చినపుడు ఆపమనడం, భోజనాలకి కూడా ఆఖరుగా పిలవడం, తండ్రిలోని కళని గుర్తించకపోవడం కొడుకుకు ఆగ్రహంగా మారుతుంది. ఎలాంటి గుర్తింపు లేకపోయినా, తన వృత్తిని ప్రేమించడం, దానిని జీవితంగా స్వీకరించడం, అలా చెయ్యని కొడుకుకి సన్నాయిపట్టుకునే హక్కులేదని నిందించడం చేసిన తండ్రి నిన్నటి ప్రతినిధి. గుర్తింపు లేని సన్నాయి నుండి అందరూ గుర్తించే ‘వీడియోగ్రాఫర్‌’గా మారిన కొడుకు నేటి ప్రతినిధి. ఈ రెండు తరాల మధ్య ఉన్న తేడాని చాలా విశేషంగా చెప్పిన జి. ఉమామహేశ్వర్‌కి అభినందనలు. ఒక గుర్తింపును కోరుకోవడం, దాని కోసం పోరాడడం, సాధించడం నేటి తరం నైజంగా ఈ సంవత్సరం వచ్చిన కథల ద్వారా మనం తెలుసుకోవచ్చు.

‘మనకి ప్రమాదం జంతువు నుండి కాదయ్యా, నిన్న అలిపిరిలో దించిన కారు డ్రైవరూ, కొండమీద కిళ్ళీ కొట్టువాడూ, కొండపై పనిచేసే ఆఫీసరు, దేవుడి ముందు క్యూ కాపల కాసే ఆమెలాంటి వాళ్ళకి మనం భయపడాలి’ అంటున్న సాయి బ్రహ్మానందం గొర్తి ‘చిరుత’ కథ మనుషులలో పేరుకుపోయిన మోసాన్ని, అవినీతిని, యాంత్రికతని చెబుతుంది. పది గంటలు క్యూలో నిలబడి దేవుడిని దర్శించుకోలేని ‘వడివేలు’ లాంటి వాళ్ళ బతుకులలో… కాలం వాళ్ళకి సంపాదించడానికి, బతకడానికే సరిపోదు. ఏ పనైనా సరే. .. తినడానికి ఉపయోగపడుతుందంటే, దానికి రెడీ అయిపోయే మనుషులలోని అమాయకత్వం, దానికి దోచుకుంటున్న వ్యవస్థ దుర్మార్గం చాలా మంది కథకులని కలవరపరుస్తున్న విషయం.

కుప్పిలి పద్మ ‘మదర్‌ హుడ్‌ ఏ రియాల్టిచెక్‌’, కొల్లూరి సోమశంకర్‌ ‘ఎం.ఆర్‌.పి’, స్కైబాబా ‘ఊహ’, సన్నపురెడ్డి వెంకటరెడ్డి ‘బిలం’, నేహ ‘పట్నం బతుకులు’, ఓల్గా ‘ఆశల బరువు’… ఆ సంవత్సరం వచ్చిన మంచి కథలలో కొన్ని. ఇలాంటివే చాలా వున్నా… స్థలాభావం కొన్ని పరిమితులను సృష్టించింది. మనుషులను దగ్గరకు తీసుకోవడం కోసం, సమాజాన్ని సుస్థిరపరచడం కోసం, రేపటి తరాన్ని అందించే ‘బాల్యాన్ని’ పరిరక్షించడం కోసం ‘కథ’ తన ప్రయత్నాన్ని చేస్తూనే ఉంది. దీనికి భంగం కలిగించిన ప్రతిసారీ తెలుగు కథకుడు తన కలాన్ని ఎక్కుపెట్టి… యుద్ధం చేస్తూనే ఉన్నాడు. గత దశాబ్దకాలంలో… తెలుగు నేలపై సమస్యను సృష్టిస్తున్న మానవ సంబంధాల బలహీనత, పిల్లల పట్ల నిర్లక్ష్యం, మధ్యతరగతి జీవితాలపై హింస, తరాల మధ్య అంతరం ఈ సంవత్సరం కథలలో చోటుచేసుకున్నాయి.

కాబట్టే, ఒక పోరాటం నుండి, ఒక ఉద్యమం నుండి ఇవాళ తెలుగు కథ మనిషిని కాపాడుకోవడం ముఖ్యమనుకుంటోంది. మనిషి దగ్గరికి చేరడానికి, మనిషిని చేరడానికి ప్రయత్నిస్తోంది. కనపడకుండా పోతున్న ఆత్మీయ జాడలను వెతికి పట్టుకునే దిశగా ప్రయాణిస్తోంది. అపురూపమైన బాల్యానికి ప్రేమనద్ది కాపాడే ప్రయత్నం చేస్తోంది. సమాజంలో మనుషుల జాడను సిద్ధం చేస్తోంది.

– నండూరి రాజగోపాల్‌

Thanks to Shariff Vempalli for forwarding this link.

Comments (1)

15-40, బ్రేక్ పాయింట్ – కథ ( తెలుగు వెలుగు పత్రిక లో)

జాజర


ఈ కథకి నేను పెట్టిన పేరు – 15-40, బ్రేక్ పాయింట్ !

తెలుగు వెలుగు పత్రిక సంపాదక మహాశయులు ఇంగ్లీషు పేరని “బతుకాట” గా మార్చేసారు. టెన్నిస్ ఆటలో 15-40 స్కోరుని బ్రేక్ పాయింటనే అంటారు. అంతెందుకు క్రికెట్టు పిచ్చున్న తెలుగునాట Sixerని సిక్సరనే అంటారు కదా? మరి బ్రేక్ పాయింట్ అంటే అభ్యంతరం ఎందుకో బుర్ర ఎంత చించుకున్నా అర్థం కాలేదు. తెలుగు కథలకి ఇంగ్లీషు పేర్లు నాకూ నచ్చవు. కానీ ఈ కథకి నేపథ్యం – టెన్నిస్ ఆట. అందుకే దానికి సంబంధించిన పేరు ఉంచాను.

కథో భిన్న రుచి!

పాఠకో విభిన్న రుచి!!

సంపాదకో వీర భిన్న రుచి!!!



 
000000000000000000

“నువ్వేమీ మారలేదు. మంచి ఫిట్నెస్‌తో ఉన్నావు, ఒక్క బట్ట తల తప్ప!” వెట్రివేలు నాకేసి చూస్తూ అన్నాడు.

నేను నవ్వేసి వూరుకున్నాను. నిజానికి వెట్రివేలులో చాలా మార్పొచ్చింది. విపరీతమైన వళ్ళు, పెద్ద పొట్టతో చూడ్డానికి కాస్త ఎబ్బెట్టుగానే ఉన్నాడు.

వెట్రివేలూ, నేనూ పాతికేళ్ళ క్రితం బెంగుళూరు విప్రోలో కలిసి పనిజేసాం. ఆ తరువాత నేను అమెరికా వచ్చేశాను. ఇద్దరం ఒకే వయసు వాళ్ళం. వట్రివేలు చివరకి మద్రాసులో స్థిరపడ్డాడు.

కారు అడయారు వైపుగా వెళుతోంది. చెన్నై నగరం చాలా మారింది. రెండేళ్ళ కోసారి ఇండియా వచ్చినా, చెన్నై మాత్రం రాలేదు.

జవాబివ్వకపోయే సరికి తనే అన్నాడు.

“ఎక్సర్సైజు చేసే తీరిక లేదు నాకు. ఈ బిజినెస్సులతోనే సరిపోతోంది,” తన పొట్టకేసి చూసుకుంటూ ఆన్నాడు.

“నిన్ను చూస్తే అలాగే అనిపిస్తుందిలే! ఏంటి మద్రాసులో పెద్ద బిజినస్ కింగ్ పిన్ అని విన్నాను, నిజమేనా?” అడిగాను.

“మద్రాసు కాదు, చెన్నై!” అంటూ నన్ను సవరించాడు. ఈ కొత్త పేర్లు నాకు తెలీవు. మద్రాసుగానే నా మనసులో స్థిరపడిపోయింది. అదే చెప్పాను.
విప్రో వదిలేసి సొంతంగా సాఫ్ట్వేరు బిజనస్ మొదలు పెట్టానని చెప్పాడు. చెన్నైలో చాలా ట్రైనింగ్ ఇన్స్టిట్యూటులు కూడా ఉన్నాయి.

వెట్రివేలుని కలిసి కూడా చాలా ఏళ్ళయ్యింది. అమెరికా వెళ్ళాక ఒక్కసారి కలిసానేమో? ఈ మధ్య ఫేస్బుక్లో మరలా కలిసాం. అనుకోకుండా మా కంపెనీ చెన్నైలో వేరే కంపెనీని కొనడంతో నేను రావాల్సిన పని పడింది. నేను వస్తున్నానని వెట్రివేలుకి చెప్పడంతో నన్ను కలవడానికి నా హొటల్కి వచ్చాడు.

వెట్రివేలు వయసులో ఉన్నప్పుడు టెన్నిస్ బాగా ఆడేవాడు. విప్రోలో ఉండగా మేం శ్రీహరికోట రాకెట్ కేంద్రంలో పెద్ద ప్రోజక్ట్ చేసాం. అప్పుడు నేను ఏడాది పాటు మద్రాసులో ఉన్నాను. వెట్రివేలు ఇల్లు అడయారు దాటాక బీసెంట్ నగర్లో ఇల్లుంది. అప్పుడు నేను వాళ్ళింటి దగ్గరే ఒక ఇంట్లో అద్దెకుండేవాణ్ణి. వెట్రివేలు నాన్న తమిళుడు. అమ్మది మాత్రం గుంటూరు. అందువల్ల వీడికి తెలుగు బ్రహ్మాండంగా వచ్చు.

అప్పటికి మా ఇద్దర్లో ఎవరికీ పెళ్ళి కాలేదు. బలాదూరుగా కలిసి తిరిగేవాళ్ళం. ప్రతీ శనాది వారాలు టెన్నిస్ ఆడేవాళ్ళం.
వెట్రివేలు బీసెంట్ నగర్ టెన్నిస్ క్లబ్బులో మెంబరు. నన్ను కూడా మెంబరుగా చేర్చాడు.

“నువ్వు టెన్నిస్ వదిలేసావేమో కానీ, నేను మాత్రం కంటిన్యూ చేస్తున్నాను. ఇప్పుడు నా ఆట కాస్త మెరుగు పడింది. అమెరికాలో టెన్నిస్ లీగ్స్ ఆడుతున్నాను కూడా!” నవ్వుతూ చెప్పాను.

“ఆటకేం వచ్చింది? అప్పట్లో బాగానే ఆడేవాడివి కదా? ఈ మధ్య క్లబ్బుకి వెళ్ళి చాలా రోజులయ్యింది. ఎప్పుడైనా రాహుల్ ప్రాక్టీసుంటే చూడ్డానికి వెళ్ళేవాణ్ణి. నువ్వు సరైన టైము కొచ్చావు. మావాడు నెక్స్ట్ వీక్ చెన్నై ఓపెన్లో ఆడుతున్నాడు. నువ్వు మాతో రావచ్చు,” నవ్వుతూ అన్నాడు.

నేనెలాగూ ఇక్కడ పదిరోజులు పైగా ఉండాలి. సరేనన్నాను. వెట్రివేలుకి రాహుల్ ఒక్కడే కొడుకు. టెన్నిస్ బాగా ఆడతాడనీ, ఇంటనేషనల్ లెవల్లో ఆడించాలన్నదే తన ధ్యేయమని చెప్పాడు. బ్రిటానియా టెన్నిస్ అకాడమీలో తర్ఫీదు తీసుకుంటున్నాడనీ, మంచి మంచి కోచ్లున్నారనీ చెప్పాడు.

“రాహుల్ బాగానే ఆడతాడు. వాడు పేస్, భూపతిలతో ఒకటి రెండు సార్లు ఆడాడు. వాళ్ళూ మెచ్చుకున్నారు. ఒక పెర్మనెంట్ కోచ్ కోసం చూస్తున్నాను,” చెప్పాడు.

“మీ వాణ్ణి ఫ్లారిడాలో బాలట్టరీ అకాడమీకి పంపు. టెన్నిస్ ప్రో కావాలంటే ఇండియాలో ఉంటే కష్టం,” చెప్పాను.
మన దేశం నుండి కూడా పేస్, భూపతి, సానియా మీర్జా వంటి ప్లేయర్లు వచ్చారు కదా? మనవాళ్ళకేం తక్కువయ్యిందని వాదించాడు.

“పేస్, భూపతి సింగిల్స్లో రాణించలేదు. డబుల్స్కి అంత పాపులారిటీ లేదు. పైగా వీళ్ళకి ఆట ఉంది కానీ స్టామినా లేదు. పైగా వన్ డైమన్షన్ గేమ్స్. సానియా మీర్జాదీ ఇదే తీరు. మంచి కోచ్ కావాలి. యూరోపియన్ కానీ, సౌత్ అమెరికన్ వాళ్ళని కానీ ట్రై చెయ్యి,” అంటూ నాకు తెలుసున్నదంతా చెప్పాను.

ఇంతలో కారు బీసంట్ నగర్ టెన్నిస్ క్లబ్ ముందుగా వెళ్ళింది. ఒక్కసారి పాత రోజులు గుర్తుకొచ్చాయి. చీకటి పడినా ఫ్లడ్ లైట్లలో ఇంకా ఆడుతూనే ఉన్నారు. అప్రయత్నంగా మున్నుస్వామి గుర్తుకొచ్చాడు నాకు. ఎందుకో ఒక్కసారి చూడాలనిపించింది.

“రేపు ఉదయం ఒక సారి క్లబ్బుకి వెళదామా? మునుస్వామిని కలుద్దామని,” నా ప్రశ్న విని ఆశ్చర్యపడ్డాడు. దేనికని ప్రశ్నించలేదు.

అలాగే నన్నట్లు తలూపాడు. కారు బీసంట్ నగర్ లోకి ప్రవేశించింది.

000000000000000000000

జెట్లాగ్ వల్ల ఆ తెల్లవారు ఝామునే మెలకువ వచ్చేసింది. ఉదయం ఏడు కావస్తున్నా వెట్రివేలు నిద్ర లేవలేదు. ఆదివారం సాధారణంగా లేటుగా నిద్ర లేస్తారని వెట్రివేలు భార్య చెప్పింది. ఇహ నేనొక్కణ్ణే రాహుల్ తెన్నిస్ రాకెట్ తీసుకొని క్లబ్బుకి బయల్దేరాను. టెన్నిస్ కంటే కూడా మునుస్వామిని చూడ్డం కోసం బయల్దేరాను.

నా కొత్త మొహం చూసి ఎవరా అన్నట్లు అందరూ నాకేసి చూసారా క్లబ్బులో. నేను వెట్రివేలు పేరు చెప్పేసరికి నన్ను లోపలకి వెళ్ళడానికి ఒప్పుకున్నారు.

మునుస్వామి ఈ క్లబ్బులో కోర్టు క్యూరేటర్ గా పనిజేసేవాడు. ఆ క్లబ్బులో ఉన్న రెండు కోర్టులనీ చదును చేయడం, నీళ్ళు జల్లడం వంటివన్నీ అతనే చూసేవాడు. మేం ఆడుతున్నప్పుడు బాల్ అందించడం వంటి పన్లు చేసేవాడు. అతను చాలా నెమ్మదస్తుడు. క్లబ్బుకొచ్చిన కొంతమంది విసుక్కునేవారు. ఇంకొంతమంది తిట్టేవారు. ఎప్పుడూ ఏమనేవాడు కాదు. మొదట్లో నాకు టెన్నిస్ అంతగా రాదు. వెట్రివేలు ఎలా ఆడాలో చెప్పాడు కానీ సరిగ్గా చెప్పలేదు. నన్ను చూసి వట్రివేలు, అతని స్నేహితులూ నవ్వేవారు. దాంతో చాలా డీలా పడిపోయాను ఒకరోజు.

“సార్! బాధ పడకండి. మీకు నేను ఆట నేర్పుతాను. నాకంత బాగా రాదు కానీ, నాకు తెలుసున్నది చెబుతాను. వీలు కుదిరితే సాయంత్రం రండి,” అని చేయందిచ్చాడు. ఆ తరువాత నేను టెన్నిస్ లో వెనక్కి తిరిగి చూసింది లేదు.

ఆ క్షణంలో మునుస్వామి నాకు రేకట్ గ్రిప్ ఎలా పట్టుకోవాలో దగ్గర్నుండి, సెర్వ్ ఎలా చెయ్యాలో అన్ని మెలుకవలూ చెప్పాడు. ఆ క్లబ్బుకొచ్చిన డబ్బు బలిసిన వాళ్ళు మునుస్వామిని ఎప్పుడూ ఆడించే వారు కాదు. ఎందుకంటే అతని కొట్టే బంతులకి శరీరం తూట్లు పడాల్సిందే! అంత గట్టిగా కొట్టే వాడు.
ఒక రకంగా మునుస్వామి నా టెన్నిస్ గురువు.

క్లబ్బుకి వెళ్ళీ వెళ్ళగానే నా కళ్ళు మునుస్వామి కోసం వెతికాయి. ఎక్కడా కనిపించలేదు.

మునుస్వామి గురించి అడిగాను. అతను ఇక్కడ పనిజేయడం మానేసాడనీ అడయారు క్లబ్బులో చేస్తున్నాడనీ అక్కడున్న ఒకతను చెప్పాడు.
అసలు వెట్రివేలు ఇంటికి రావడానికి కారణమే మునుస్వామి. చాలా నిరుత్సాహ పడ్డాను. నా మొహంలో నిరాశ చూసి అక్కడున్నతను -కావాలంటే అతని సెల్ నంబరుకి కాల్ చేస్తానని తమిళంలో చెప్పాడు. చెయ్యమన్నాను.

మునుస్వామి గొంతు విని చాలా ఏళ్ళయ్యింది. నా పేరు చెప్పగానే గుర్తు పట్టాడు. ఎక్కడుంటున్నాననీ, నా వివరాలు అడిగాడు.
నన్ను అక్కడే ఉండమని వేంటనే వస్తున్నాననీ చెప్పాడు. ఓ అరగంట తరువాత మునుస్వామి వచ్చాడు.

నల్లగా, పీలగా ఉండే మునుస్వామిలో అంత పెద్ద మార్పు ఏమీ కనిపించలేదు. జుట్టు మాత్రం పల్చబడింది. నన్ను చూసీ చూడగానే దూరనుమండే నమస్కరించాడు. అతని కళ్ళల్లో సంతోషపు కాంతి గమనించాను.

కుశలప్రశ్నల తరువాత నా గురించి చెప్పాను. నేను ఏ హొటల్లో బస చేసానో అడిగాడు. అతని గురించీ చెప్పాడు. అతనికి ఇద్దరు పిల్లలనీ, అమ్మాయికి ఈ మధ్యనే పెళ్ళి చేసాననీ, అబ్బాయి కాలేజీలో చదువుతున్నాడనీ చెప్పాడు.

“మున్నుస్వామీ, నా ఆట చాల మారింది. నేనిప్పుడు నీతో సమంగా ఆడగలను,” అంటూ చెప్పాను. తనేమంత గొప్ప ఆటగాణ్ణి కాదనీ, ఏదో క్లబ్బులో పనిజేసి నేర్చుకున్నదేనని అన్నాడు.

“నీతో కొంత సేపయినా ఆడాలనుంది, ఆడుతావా?” అనడిగాను. లేదన్నట్లుగా తలూపాడు. షూస్ లేవేమోననుకొని అతని పాదాల కేసి చూసాను. ఓ పాతబడిన, మాసిన షూ వేసుకున్నాడు.. కానీ అది కారణంగా అనిపించలేదు. క్లబ్బులో మానేసినందుకు వాళ్ళేమయినా అభ్యంతరం చెబుతారేమోననాని అడిగాను. ఈ క్లబ్బుకి ప్రెసిడెంటు వట్రివేలే!

“ఇంకోసారెప్పుడయినా చూద్దాం సార్! అయినా ఈ మధ్య ఆడడం మానేసాను,” అని చెప్పి, కాదన్నాడు.
కొంతసేపు మాట్లాడాక వెళ్ళొస్తానని చెప్పి వెళిపోయాడు.

ఎలాగూ వచ్చాను కదాని అక్కడ పని చేసే ఒక కుర్రాణ్ణి ఆడుతావాని అడిగాను. వాడితో ఓ అరగంట సేపు ఆడాను. ఇంతలో వేరేవాళ్ళు రావడంతో ఆపేసాను.

నాతో ఆడిన కుర్రాడికి ఏమైనా కొనుక్కోమని వందరూపాయిలిచ్చాను. వద్దన్నాడు కానీ గట్టిగా చెబితే తీసుకున్నాడు.

వెళుతూండగా ఓ విషయం చెప్పాడు.

“సార్! మునుస్వామి ఆడటం మానేయ లేదు. అబద్ధం చెప్పాడు,” అని.

ఈ క్లబ్బులో పని మానేయడం వల్లనేమోనని అనుకున్నాను. ఎంతైనా ఆత్మాభిమానం వుంటుందికదా?

00000000000000000

ఇంటికొచ్చే సరికి వెట్రివేలు నిద్ర లేచే ఉన్నాడు. నేను టెన్నిస్ ఆడటానికి వెళ్ళానని చెప్పగానే నవ్వాడు.

“నువ్వు రాహుల్ ఆట చూడాలి. త్వరగా బ్రేక్ఫాస్ట్ చేసి తయారవ్వు. మా వాడు ఎస్డాట్ స్టేడియంలో ప్రాక్టీసు చేస్తున్నాడు. స్పెయిన్నుండి వెరడాస్కో, సెర్బియా నుండి టిప్సారవిచ్ లాంటి ప్లేయర్లతో ప్రాక్టీసు చేస్తాడు,” అంటూ చెప్పాడు.

ఓ రెండు గంటల తర్వాత మమ్మల్నందర్నీ వ్యానులో తీసుకెళ్ళాడు వెట్రివేలు.

రాహుల్ ఆట చూసాను. బాగానే ఉంది కానీ, ఇంకా మెరుగు పడాలి. ఫిట్నెస్స్ సరిగ్గా లేదు. మంచి కోచ్ ఉంటే ఆట మెరుగుపడే అవకాశం వుంది. రాహుల్కి పంతొమ్మిదేళ్ళు. అతను టెన్నిస్ ప్రో కావడానికి ఇంకో రెండు మూడేళ్ళు పట్టచ్చు. కనీసం ఒకటి రెండు చాలంజర్ టొర్నమెంట్లయినా నెగ్గాలి.

విదేశీ ఆటగాళ్ళతో ఆడిన ప్రాక్టీసు సెట్లలో ఒక్క గేం కూడా రాహుల్ గెలవలేదు.

ఆట మధ్యలో బాత్రూంకెళ్ళినప్పుడు ఎవరివో మాటలు నా చెవిన బడ్డాయి.

“రాహుల్ వాళ్ళ నాన్న రికమండేషన్తో వైల్డ్ కార్డ్ తెప్పించుకున్నాడు. నిజానికి వాడికంత సీన్ లేదు.”

రాహుల్ టోర్నమెంట్ వైల్డ్ కార్డ్ ప్లేయరన్న విషయం నాకు వెట్రివేలు చెప్పలేదు.

ఇంటికి తిరిగి వెళుతూండగా – “ఒరేయ్! వేలూ! మీ అబ్బాయికి నిజంగా టెన్నిస్ సీరియస్ అయితే అర్జంటుగా బోలెట్టెరీ టెన్నిస్ అకాడమీలో చేర్చు. ఇక్కడ లాభం లేదు,” మొహమాటంలేకుండా చెప్పాను.

“ఇవాళ ఎందుకో వాడు సరిగ్గా ఆడలేదు,” అని సర్ది చెప్పాడు. నేనేం మాట్లాడలేదు.

000000000000000000

ఆ మర్నాడు ఆఫీసులో పని వత్తిడి వల్ల మరలా వెట్రివేలుని కలుసుకోలేదు. వచ్చే ఆదివారం రాహుల్ మ్యాచ్ చూడ్డానికి వస్తానని మాత్రం చెప్పాను. ఈ శనివారం మాత్రం నాతో అమెరికా నుండి వచ్చిన వాళ్ళతో మహాబలిపురం వెళదామనుకున్నాను. శనివారం ఉదయం లంచ్ చేసి బయల్దేరుదామని నిర్ణయించుకున్నాం.

శనివారం ఉదయం నాకోసం ఎవరో వచ్చారని రిసెప్షెన్ నుండి ఫోనొచ్చింది. పొద్దున్నే ఎవరా అనుకుంటూ అక్కడే వెయిట్ చెయ్యమని చెప్పాను. కారు డ్రైవరయ్యుంటాడని అనుకొని మరలా పడుక్కున్నాను. కళ్ళు లాగుతున్నాయి తప్ప నిద్ర మాత్రం రాలేదు. కొంతసేపయ్యాక లేచి స్నానం చేసి క్రిందకొచ్చాను.

అక్కడ రిసెప్షన్లో మునుస్వామిని చూసి ఆశ్చర్యపోయాను.

“నువ్వా వచ్చింది? కారు డ్రైవరనుకున్నాను. నీ పేరు చెప్పచ్చు కదా?” అని అంటే మీరు నిద్రపోతున్నాడని చెప్పడంతో పేరు చెప్పొద్దన్నాననీ అన్నాడు. అతనితో పాటు కొడుకునీ తీసుకొచ్చాడు.

“మా అబ్బాయి. కార్తీక్. ఇంజనీరింగ్ రెండో ఏడు చదువుతున్నాడు. మీకు చూపిద్దామని…” అంటూ పరిచయం చేశాడు.

బ్రేక్ఫాస్ట్ తిన్నావాని అడిగాను. ఇంట్లో పొద్దున్నే సాంబారన్నం తినొచ్చాననీ చెప్పాడు.

“సార్! మీరు నాతో ఆడాలన్నారు కదా? మా క్లబ్బుకి వెళదాం రండి. అందుకనే వచ్చాను,” మెల్లగా అన్నాడు.

నాకూ ఆడాలని ఉంది కానీ ఇంకో రెండు గంటల్లో మహాబలిపురం వెళ్ళలని చెప్పాను. వాళ్ళ క్లబ్బు ఇక్కడేనని రమ్మనమని బలవంత పెట్టాడు. సరే ఒక గంట ఆడేసి వచ్చేయచ్చనుకొని కారులో బయల్దేరాను.

“సార్! ఆరోజు మీరు ఆడమంటే కుదర్దని అన్నాను. క్షమించండి, సార్! నేను ఆ క్లబ్బులో ఆడితే వెట్రివేలు సార్ ఒప్పరండీ! తెలిస్తే చంపేస్తాడు. ఆయన పేరున్నాయన. పెద్దమనిషి సార్!” అంటూ దారిలో అన్నాదు. పరవాలేదని ఆ మాత్రం అర్థం చేసుకోగలనని చెప్పాను.

అడయారు క్లబ్బుకెళ్ళాక కొంతసేపు మునుస్వామి ఆడాడు. అతని ఆట ఇంకా పెరిగిపోయింది. చెప్పద్దూ నన్ను అవలీలగా ఉతికి పారేసాడు.

చివర్లో మరీ ఒక్క గేమయినా గెలవకపోతె బావుండని అనుకున్నాడో ఏవిటో నాకు ఓ రెండు గేములిచ్చాడు.

“సార్! మీరు నాతో కాదు సార్! మా అబ్బాయితో ఒక్క సారి ఆడండి సార్! ప్లీజ్!” అంటూ ప్రాదేయపడ్డాడు.

సరేనని ఆడటం ప్రారంభించాను. కార్తీక్ అక్షరాలా మునుస్వామి కొడుకు. వాడి ఆట చూసి ముగ్ధుణ్ణయ్యాను. వాడు అంత చిన్న వయసులో చాలా గొప్పగా ఆడుతున్నాడు.

“మీ వాడితో నేను ఆడలేను. మీరిద్దరూ ఆడండి. చూడాలని వుంది,” అనడిగితే మునుస్వామి, కార్తీక్ ఆడటం ప్రారంభించారు.

కార్తీక్ ధాటికి మునుస్వామి ఆగలేకపోయాడు. 6-0 స్కోరుతో చిత్తుగా ఓడిపోయాడు. ఆశ్చర్యం వేసింది నాకు.

“మీ వాడు మంచి ప్లేయర్ అవుతాడు. మీ వాణ్ణి బ్రిటానియానికి రికమెండ్ చెయ్యమని వెట్రివేలుకి చెబుతాను…” అంటూండగా మధ్యలో మునుస్వామి అడ్డుపడ్డాడు.

“వద్దు సార్! మా వాడు టెన్నిస్ కాలక్షేపం కోసం ఆడుతాడు తప్ప చెన్నై ఓపెన్ ఆడటానికి కాదు సార్,” అంటూ వద్దన్నట్లుగా తలాడించాడు. అతని మాటల్లోనే కాదు, కళ్ళలోనూ భయం కనిపించింది. ఏమన్నట్లుగా చూసాను.

“టెన్నిస్ గొప్పోళ్ళ ఆట సార్! మాలాంటోళ్ళకి రెక్కాడితేకానీ డొక్కాడదు. ఈ ఆటలు కూడు పెట్టవు సార్! ఈ క్లబ్బులో పనిజేయడం వల్ల ఆడటం వచ్చింది తప్ప సొంతగా నేర్చుకున్నది కాదు. ఏదో సరదాకి ఆడుతాం…అంతే!” మెల్లగా అన్నాడు.

ఏదో జరిగిందన్న అనుమానం వచ్చి, గుచ్చిగుచ్చి అడిగితే మునుస్వామి జరిగింది చెప్పాడు. వెట్రివేలు వాళ్ళబ్బాయిని ఎలాగయినా టెన్నిస్ ప్లేయర్ని చేద్దామని కోచింగలవీ ఇప్పించాడనీ, ఒకసారి చెన్నైలో జరిగిన ఒక టోర్నమెంటులో కార్తీక్ చేతిలో రాహుల్ చిత్తుగా ఓడిపోవడంతో, అది అవమానంగా భావించి వెట్రివేలు తనని క్లబ్బులో ఉద్యోగం నుండి పీకేసాడనీ చెప్పాడు. వట్రివేలు తన పలుకుబడితో తనకి ఎక్కడా ఉద్యోగం రాకుండా చేస్తే, చివరికి ఎలాగో ఆయన్ని కాళ్ళా వేళ్ళా బ్రతిమాలితే తనకి అడ్డురాననీ, కార్తీక్ని మాత్రం ఏ టోర్నమెంటూ ఆడకూడదని అన్నాడనీ చెప్పాడు.

హుతాశుణ్ణయ్యాను. ఆరోజు మునుస్వామి ఎందుకు ఆడలేదో అర్థమయ్యింది. నేను వెట్రివేలు దగ్గర మునుస్వామి విషయం ఎత్తినా అతను మాట మార్చడం గుర్తొచ్చింది.

ఇదంతా చూసి నాకు చాలా బాధ కలిగింది. వెట్రివేలు మీద కోపం వచ్చింది. ఏం చెప్పాలో తెలీలేదు.

నేను వచ్చే సోమవారం అమెరికా తిరిగి వెళిపోతున్నాననీ చెప్పి శలవు తీసుకున్నాను. హొటల్కొచ్చాక కార్తీక్కి ఓ రెండు వందల డాలర్లు ఇచ్చాను. వద్దని మునుస్వామి అన్నా నేనూరుకోలేదు. వెళ్ళే ముందు కార్తీక్ ఈమెయిల్ తీసుకున్నాను. నా విజిటింగ్ కార్డు కూడా ఇచ్చాను.

వెళుతూండగా మునుస్వామి చేతులు జోడించి – “సార్! మిమ్మల్ని కలిసినట్లుగా మాట మాత్రం కూడా వెట్రివేలు సార్ దగ్గర అనకండి. తెలిస్తే మమ్మల్ని బ్రతకనివ్వరు,” కళ్ళ నీళ్ళ పర్యంతమవుతూ అన్నాడు.

“డోంట్ వర్రీ!” అని చెప్పి పంపేసాను.

రాహుల్కీ, కార్తీక్కీ ఉన్న తేడా ఏవిటి? ఇన్నాళ్ళూ డబ్బు అసమానతలు పెంచుదనుకునే ధోరణిలో ఉండేవాణ్ణి. ఇప్పుడది అవకాశాలని కూడా మింగేస్తోందన్న అనుభవం నా ఊహక్కూడా తట్టలేదు.

మనిషికేం కావాలి? కడుపు నిండితే కామం; అది తీరాక కాసులు; అదీ చిక్కాక కీర్తి. మొదటి రెంటికీ విరక్తి ఉండచ్చు; చివరి రెంటికీ విశ్రాంతి లేదు.

ఒక్కసారి తలుచుకుంటేనే బాధ కల్గింది. వెట్రివేలు అంటే కోపం, అసహ్యం పెరిగిపోయాయి నాకు.

మునుస్వామిని తలుచుకుంటే జాలేసింది. జాలి ఇతరులకి మేలు చేస్తుందా? ఏమో తెలీదు.

000000000000

ఆఫీసులో అనుకోకుండా పని పడటంతో నేను రాహుల్ మ్యాచ్ చూడ్డానికి వెళ్ళడం పడలేదు. వెట్రివేలుకి రాలేపోతున్నందుకు సారీ చెప్పాను.

రాహుల్ మొదటి రౌండ్ నెగ్గాడనీ, రెండో రౌండులోకి వచ్చాడనీ చెప్పాడు. బెస్టాఫ్ లక్ చెప్పాను. బాలిట్టరీ అకాడమీ వివరాలు కనుక్కొని చెప్పమని అన్నాడు సరే నన్నాను.

ఆ మర్నాడే నేను తిరిగి అమెరికా వెళిపోయాను. ఓ రెండ్రోజుల తరువాత, వర్కులో ఉండగా శ్రీమతి కాల్ చేసింది.

“మీకు టెన్నిస్ ఎక్స్ప్రెస్ వాడు కాల్ చేసాడు. మీరు ఆర్డరు చేసిన టెన్నిస్ రేకట్లు షిప్పింగ్ చార్జెస్ మూడొందల డాలర్లవుతుందనీ, షిప్పింగ్కి ముందు మీతో మాట్లాడాలని అన్నాడు. అయినా తెలీక అడుగుతాను, ఇండియాలో టెన్నిస్ రాకెట్లు ఎవరికి? టెన్నిస్ రాకెట్లకి రెండు వేల డాలర్లా? మీ ఫ్రెండు వెట్రివేలు ఆ మాత్రం కొనుక్కోగలడు,” శ్రీమతి మాటల్లో అర్థం సూటిగానే తాకింది.

“వెట్రివేలుక్కాదు. ఇంటికొచ్చాక చెబుతానులే! మళ్ళా టెన్నిస్ ఎక్స్ప్రెస్ వాడు కాల్ చేస్తే సరే నని చెప్పు,” అని చెప్పి ఫోన్ పెట్టేసాను.

ఇంటికొచ్చి తలుపు తీయగానే శ్రీమతి మొట్టమొదటి ప్రశ్న టెన్నిస్ రాకెట్లు ఎవరికి పంపారని. వివరం చెప్పాను.

“రాకెట్లు పంపించేస్తే సిస్టమ్ మారిపోతుందా? మనుషులు మారిపోతారా?” శ్రీమతి ఎదురు ప్రశ్నించింది.

“బురదలో వజ్రం దొరికితే బురదని చూసి పారేయం,” పైకి చెబుదామన్న జవాబు గొంతులోనే ఆగిపోయింది.

మౌనంగా లోపలకి నడిచాను.

రాత్రి పడుకోబోయే ముందు చప్పున గుర్తుకొచ్చి చెన్నై బ్రిటానియా అకాడమీకి కాల్ చేసి వివరాలు తీసుకున్నాను. అక్కడ కోచింగ్కి ఎంతవుతుందో కనుక్కున్నాను. నెలకి వెయ్యి డాలర్లు అవుతుందనీ చెప్పారు. ఆన్ లైన్ అప్ప్లికేషన్ పూర్తి చెయ్యడానికి సిద్ధమయ్యాను.

సరిగ్గా అప్పుడే వెట్రివేలు నుండి ఈమెయిల్ వచ్చింది. అదేవిటో చూడకుండానే ఈమెయిల్ చెత్తబుట్టలో పారేసాను.

ఓ నెల్లాళ్ళ తరువాత మా ఆఫీసునుండి ఒక మెయిల్ వచ్చింది. నా పేరున ఒక పెద్ద పాకేజ్ వచ్చిందని. మర్నాడు చెన్నై కాల్ చేసి అది విప్పి చూడమన్నాను. మునుస్వామికి నేను పంపిన రాకెట్లు. దానితో పాటే ఒక చిన్న నోట్ కూడా ఇంగ్లీషులో ఉంది. మునుస్వామికి ఇంగ్లీషు రాదు. బహుశా కార్తీక్ రాసుంటాడు. చదవమని మా కొలీగ్కి చెబితే మొత్తం చదివి వినిపించాడు. అది విని నోట మాట రాలేదు.

ఆకలితో ఉన్నవాడికి కొత్త చొక్కా కడుపు నింపదు. నా అవివేకాన్ని చూసి నన్ను నేనే నిందించుకున్నాను.

మొత్తం లెటర్లో కొన్ని వాక్యాలు మాత్రం నన్ను ఎప్పటికీ వెంటాడుతూనే ఉంటాయి.

“టెన్నిస్ గొప్పోళ్ళ ఆట సార్! ఈ ఆటలన్నీ ఉన్నవాళ్ళ వినోదానికే సార్! మాకు బ్రతకడమే పెద్ద ఆట. ఒక్క చిన్న మిస్హిట్ చాలు, బ్రతుకంతా ఓటమే!”

ఇప్పటికీ టీవీలో టెన్నిస్ మాచ్ చూసినప్పుడల్లా కార్తీక్ గుర్తుకొస్తూనే ఉంటాడు.

0000000000000000000

వ్యాఖ్యానించండి

కథ2011 – ఆవిష్కరణ సభలో “సరిహద్దు” కథానేపథ్యం

కథ2011 – ఆవిష్కరణ సభలో “సరిహద్దు” కథానేపథ్యం

జాజర

కథ2011 – ఆవిష్కరణలో “సరిహద్దు” కథానేపథ్యం ప్రసంగ పాఠం ఇది. నా తరపున చదివి వినిపిస్తున్నందుకు వాసిరెడ్డి నవీన్ గారికి కృతజ్ఞతలు.

తిరుపతి నుండి మధురాంతకం నరేంద్ర, వారి మిత్రుల ఆధ్వర్యంలో ఏటా వచ్చే – కథావార్షిక-2011 లో కూడా ఈ సరిహద్దు కథ వచ్చింది.


0000000000000000000

తెలుగు కథా సాహిత్యాన్ని తమ రచనలతో పరిపుష్టత కలిగించిన ఇంత మంది లబ్ధప్రతిష్టులైన కథామహులను ఉద్దేశించి నా ఈ నాలుగు మాటలు చెప్పడం నిజంగా పెద్ద సాహసమే! ఒక చిన్న కథ కల్పించిన ఇంత పెద్ద అవకాశమూ, ఆనందమూ, సందర్భమూ నా వరకూ ఎంతో గొప్పవి.

ముందుగా – గత ఇరవయ్యేళ్ళుగా క్రమం తప్పకుండా ప్రతీ ఏటా కథ పేరున ఒక పుస్తకం తీసుకొస్తున్న శ్రీ వాసిరెడ్డి నవీన్, శ్రీ పాపినేని శివశంకర్ల కృషి ప్రశంసనీయం. నాలుగు వాక్యాలు తీరిగ్గా కూర్చుని చదవడానికే సమయం చిక్కని ఈ వేగ భరితమైన జీవితంలో – ఆ ఏడు వచ్చిన కథల్ని శ్రద్ధగా చదివి, ఏరి, వడబోసి ఒక సంకలనం తీసుకురావాడం ఆషామాషీ వ్యవహారం కాదు. దానికి ఎంతో శ్రద్ధా, ఓపికే కాదు; కథంటే అంకిత భావం కూడా కావాలి. అప్పుడే ఇలాంటివి చేయగలుగుతారు. అందుకు వీరిరువురినీ ప్రత్యేకంగా అభినందించాలి.

చాలా కథలు అప్పటి కాలాన్నీ, యుగలక్షణాలనీ పట్టి చూపిస్తాయనడంలో సందేహం లేదు. ఆ కాలం నాటి నాగరిక జీవనాన్ని ప్రతిబింబిస్తూనే అందులో లోపించిన సంస్కారాన్నీ, విలువల్నీ సూచన ప్రాయంగా ఎత్తి చూపిస్తాయి. అలా చూపించడంలో ఊహకందని నిజాయితీ, నిబద్ధతా ఉన్న కథలే చాలా కాలం గుర్తుండిపోయే అవకాశం ఉంటుంది. ఒకవేళ ప్రస్తుత స్థితిగతులు మారినా, ఆ కథా రచనలో ఉన్న నిజాయితీ పాఠకుల్ని గతంలోకి జుట్టు పట్టుకొని లాక్కెళుతుంది. అప్పటి వాతావరణంలో పాఠకుణ్ణి ఆలోచన్ల లోయలోకి తోసేస్తుంది. కథ జీవితంల్లోంచే పుట్టినా ఒక సరికొత్త రూపంలో జీవితాన్ని ఆవిష్కరిస్తుంది. అందుకే ఇప్పటికీ చాసో కథలూ, కుటుంబరావూ, చలం శ్రీపాద వారి కథలూ చదివి వాటిల్లో మమేకం అవుతాం. దేశకాల పరిస్తితుల బట్టి మనుషుల జీవితాలు మారుతాయి. సమస్యలూ మారుతాయి. సమాధానాలు మారుతాయి. సరిగ్గా ఇటువంటి సందర్భంల్లోంచి పుట్టిన కథే “సరిహద్దు”.

అమెరికా జీవితం అంటే చాలామందికి ఒక విలాస విహార జీవితం. అక్కడి ప్రజలందరూ హాయిగా జీవితాన్ని అనుభవిస్తారన్న ఒక ప్రచారం వుంది. కానీ ఆ జీవితంలో కూడా కష్టం ఉంది. బాధుంది. సంఘర్షణుంది. అంతకు మించి పోరాటం ఉంది. పరాయి దేశం నుండి చట్టబద్ధంగా వచ్చిన నాలాంటి వారి కష్టం కంటే, చట్టవిరుద్ధంగా దేశంలోకి చొరబడిన వారి సంఘర్షణ చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది. 2001లో సరిగ్గా నాకు ఇటువంటి వ్యక్తి అంటే చట్ట విరుద్ధంగా అమెరికాలో ఉంటున్న ఒక వ్యక్తి తారసపడ్డాడు. అతను నేను పనిచేసే కంపెనీలో జానిటర్ పనులు అంటే బాత్రూములు శుభ్రపరిచే పని చేసేవాడు. సాఫ్ట్‌వేరు ఉద్యోగాలకీ వేళాపాళా వుండదు. ఒక సారి రాత్రి ఆలస్యంగ వర్కులో ఉన్న నాకు ఒక జానిటర్ ఇంగ్లీషు చక్కగా మాట్లాడుతూ కనపించాడు. సాధారణంగా ఈ పనులు చేసేవాళ్ళు అంత పెద్దగా చదువుకున్న వాళ్ళు కారు. అతని ఇంగ్లీషు భాష చదువుకున్న వాడి తీరున అనిపించి, వివరాలు అడిగితే అతను అమెరికా రావడానికి పడ్డ యాతన అంతా చెప్పుకొచ్చాడు. అలా మొదలయిన పరిచయంలో నాకు చట్టవిరుద్దంగా అమెరికాలో ఉండే అనేకమంది గురించి తెలిసింది. సాధారణంగా అమెరికాలో చట్టాలు కఠినంగా ఉంటాయి. అందునా దేశంలోకి చొరబడ్డవారిపైన మరింత కఠినంగా ఉంటాయి. పైగా ఇక్కడ వైద్య భీమా అంటే హెల్త్ ఇన్స్యూరెన్స్ వంటివి లేనిదే బ్రతకడం కష్టం. ఇటువంటి పరిస్థిల్లో వచ్చిన వాళ్ళు ఎలా చట్టబద్ధంగా మారుతారు? వీళ్ళని చూసీ చూడనట్లు ఎందుకు వదిలేస్తారు? వీటి వెనుకున్న రాజకీయ కోణం ఏవిటి? ఆ జానిటర్ చెప్పినవి విన్నాక ఇలాంటి ప్రశ్నలన్నీ తలెత్తాయి. ఆ జీవితాన్ని నిజాయితీగా చిన్న కథా రూపంలో చూపించడానికి నేను ప్రయత్నించాను. ఒక్కోసారి కథా వస్తువున్నా కథా కథనం ఎలా వుండాలన్నది పెద్ద సమస్యగా మారుతుంది రచయితలకి. అంటే ఏ పాత్ర ద్వారా కథ చెప్పించాలన్నది ఓ పట్టాన తెమలదు. అలాగే ఏ రూపంలో కథ చెబితే అర్థవంతంగా, ఉద్వేగ భరితంగా ఉంటుదన్నది కూడా ముఖ్యమైన విషయం అవుతుంది. ఈ సరిహద్దు కథలో ఏ పాత్ర అయితే సంఘర్షణకి గురవుతుందో ఆ పాత్ర ద్వారా చెప్పిస్తేనే నిక్కచ్చిగా, నిజాయితీగా ఉంటుందనిపించింది. అందుకే ఉత్తరంలో చెప్పించడం అనే ఒక వాహకం ఉపయోగించుకొని ఈ కథని నడించాను. కథ పుస్తకంలో ఈ ఏట వచ్చిన ముఖ్య కథల పక్కన చేరడమే దీనికొచ్చిన ప్రత్యేక ప్రశంస. ఇంతకు మించినది ఏవుంటుంది? పాఠకులు చదవగానే వచ్చే స్పందన రచయితలకి తెలిస్తే వచ్చే ఆనందం ఎలాగూ ఉంటుంది.

ఇక్కడ ఒక విషయం చెప్పాలి. ఈ కథని ఒక ప్రముఖ దినపత్రికా, ఒక ప్రముఖ వారపత్రికా బాగో లేదని తిరస్కరించాయి. ఒక పత్రిక మరీ పెద్దదై పోయిందీ, రెండు పేజీలకి కుదిస్తే వేస్తామని అంది. చివరకి సాక్షి పత్రిక తప్పకుండా వేసుకుంటామని చెబుతూ, 14 పేజీల కథని 9 పేజీలకి కుదించమని అడిగాయి. ఆ అంట కత్తెర పని కూడా నాకే అంటగట్టారు. లోకో భిన్న రుచి లాగా కథో భిన్న రుచి అన్నట్లుగా ఈ సరిహద్దు కథ పత్రికా కార్యాలయాలల్లో సంపాదకులను దాటి సరిహద్దులు దాటి
మీ ముందికి ఈ రూపంలో వచ్చింది. ఇదీ నా కథ వెనుక కథ. మీరు చదివి నచ్చితే పదిమందితో పంచుకోండి. నచ్చకపోతే నా చెవిన వేయండి. రాయబోయే కథలకి అది ఉపయోగపడుతుందన్నది నా నమ్మకం.

సభాముఖంగా మీ అందర్నీ కలవలేకపోయినా, ఇలా అక్షర రూపంలో మిమ్మల్ని పలకరించడం ఎంతో సంతోషంగా ఉంది. ఈ కథ-2011 పుస్తకంలో వచ్చిన మిగతా కథా రచయితల్నీ మనస్పూర్తిగా అభినందిస్తూ – శలవ్!

– సాయి బ్రహ్మానందం గొర్తి.

2 వ్యాఖ్యలు

« Newer Posts · Older Posts »