Archive for జూలై, 2012

తెలుగునాడి పత్రికలో “సరిహద్దు” సమీక్ష

జాజర

తెలుగునాడి పత్రికలో “సరిహద్దు” సమీక్ష – ఇక్కడ చదవండి.

సరిహద్దు కథావలోకనం

సరిహద్దు కథా పుస్తకం అచ్చేసి ఆర్నెల్లు దాటింది. తెలుగు నాట దాదాపు అన్ని పత్రికల్లోనూ సమీక్షలు వచ్చాయి. పుస్తకం చదివి కొంతమంది నేరుగా నాకు తమ అభిప్రాయాల్ని రాసారు. అమెరికావాసులు ఫోన్ చేసి మరీ చెప్పారు. ఇండియానుండీ ఫోన్లూ, మెయిళ్ళూ వచ్చాయి. కొన్ని కొత్త పరిచయాలు అయ్యయి. మరికొన్ని స్నేహాలు కలిసాయి. కానీ మూడు సంఘటనలు మాత్రం కించిత్ ఆశ్చర్యానికీ, కాస్త ఆనందానికీ గురిచేసాయి. ఇవి నేనూహించని విషయాలు. కొన్ని నిరాశ కలిగించిన విషయాలూ ఉన్నాయి. అవి చివర్లో చెబుతాను.

మొదటిది:

ప్రముఖ కథా రచయిత శ్రీపతి గారు తానా సభలకి వచ్చినప్పుడు పుస్తకం ఇచ్చాను. ఆయన నెలరోజుల తరువాత స్వదస్తూరీతో మొత్తం కథల మీద తన అభిప్రాయాలని పది పేజీల ఉత్తరం రాసారు. చదివి కించిత్ ఆశ్చర్యానికీ, కాస్త ఆనందానికీ గురయ్యాను. నాకోసం ప్రత్యేకంగా సమయం వెచ్చించి రాసినందుకు సంతోషం వేసింది. తానాకి వచ్చే వరకూ ఆయనకీ, నాకూ పరిచయం లేదు. పైగా ఆయనకి నేనెవరో కూడా తెలీదు. అతి తక్కువ పరిచయం ఉన్న వ్యక్తినుండి ఉత్తరం రావడం ఊహక్కూడా అందలేదు.

రెండోది:

రెండు వారాల క్రితం హఠాతుగా హైద్రాబాదు నుండి కాలొకటి వచ్చింది. ఎవర్రా అని చూస్తే సినిమా డైరక్టరు వంశీ గారు. ఆయనకి సరిహద్దు కథలు బాగా నచ్చాయనీ నన్ను అభినందించడానికి చేసారాని చెప్పారు. చాలా సంతోషం కలిగింది. వాసిరెడ్డి నవీన్ గారు ఆయనకి పుస్తకం ఇచ్చారనీ చెప్పారు. ఒక తోటి రచయతని మెప్పించడం ఎవరికైనా ఇష్టమే కాదు; కష్టం కూడా. వీటికంటే ఎదుటివారి రచనలు చదివి నచ్చిందనిపిస్తే పిలిచి మరీ చెప్పడానికి తీరికే కాదు, పెద్ద మనసే కావాలి. రచనా ప్రక్రియ పట్ల మర్యాద ఉంటేనే మెచ్చుకోలు సంస్కారం అలవడుతుంది. ఇలా అంటే మెచ్చుకోని వాళ్ళు సంస్కారహీనులని కాదు. ముఖస్తుతికోసం కాకుండా, నచ్చిన విషయాన్ని ఏ భేషజం లేకుండా చెప్పడం ఎంతో మానసిక పరిపక్వత ఉంటే కానీ అబ్బని గుణం.

మూడోది:

ప్రముఖ కథా రచయిత యార్లగడ్డ లక్ష్మీ ప్రసాదు గారు. ఆయన ఈ మధ్య అమెరికా వస్తే కలిసినప్పుడు పుస్తకం ఇచ్చాను. మూణ్ణెల్ల వరకూ అయనకి చదవడానికి కుదరలేదట. ఆయన దగ్గర పుస్తకాన్ని వాళ్ళింట్లో ఎవరో చదివి బావున్నాయని చెబితే మరలా తీసుకొని చదివానాని చెప్పారు. ఆయనకీ బాగా నచ్చాయని చెబుతూ హిందీలోకి అనువాదం చేస్తానని చెప్పారు. లక్ష్మీ ప్రసాదు గారుకి నేను కౌముదిలో రాస్తున్న నేహల బాగా నచ్చింది. మొదట పది భాగాలూ చదివి, మొత్తం నవలగా వేయమని చాలాకాలం క్రితమే చెప్పారు.

పైన చెప్పిన అందరూ వారి కాలాన్ని వెచ్చించి నాకోసం ప్రత్యేకంగా కాల్ చేసి మరీ అభినందించడం వారి మర్యాదనీ, సంస్కరాన్నీ, పెద్ద మనసునీ తెలుపుతుంది. వారి ప్రశంసకి నేను తగినవాణ్ణో కాదో తెలీదు; కానీ వారి అభినందనలు ఖచ్చితంగా ఊతం ఇస్తాయని నమ్ముతున్నాను.

మొదట్నుంచీ కథలు రాయాలనే తప్ప అవన్నీ గుదిగుచ్చి ఓ పుస్తకం వేయాలన్న ఆలోచన నాకెప్పుడూ లేదు. చాలా కాలం క్రితం కేతు విశ్వనాథ రెడ్డి గారు అమెరికా వచ్చిన సందర్భంలో నా కథలు చదివి పుస్తకం వేయమని చెప్పారు. ఆయన సలహాని అంతగా తీసుకోలేదు నేను.

కథ-2009లో నా కథ వచ్చాక చాలామంది నేను రాసిన కథల గురించి అడిగారు. నవీన్ గారు కూడా పుస్తకం వేయమని పదే పదే చెప్పడంతో సరే వేద్దామనుకున్నాను. అసలు దీనికంటే ముందుగా త్యాగరాజు పుస్తకం రావాలి. కానీ దగ్గరుండి ప్రింటింగ్ అవీ చూసుకోవలనీ, హార్డ్ బౌండ్ వేద్దామనీ ఇలా రకరకాల ఆలోచనలతో కాలం గడిచిపోయింది.

ఈలోగా తానాలో నేను సాహిత్య విభాగ సంధానకర్తగా ఉండడంతో ఆ సమయానికి కథలపుస్తకమే మేలన్న అభిప్రాయంతో ముందు కథల పుస్తకమే అచ్చేసాను. త్యాగరాజు పుస్తకం ప్రత్యేకంగా ఒక శాస్త్రీయ సంగీత కచేరీలో విడుదల చెయ్యాలన్న అలోచన వుంది. చూద్దాం. ఏమవుతుందో?

తానాకీ వస్తూ కాత్యాయని గారూ, మృణాలిని గారూ కొన్ని ప్రతులు తీసుకొచ్చారు. తానాలో రిలీజు చేద్దామని నేననుకోలేదు. మరలా నవీన్ గారే చెయ్యాలి అని పట్టు పట్టడంతో సరేనన్నాను. ఒక చిన్న విరామ సమయంలో రిలీజు చేసాను. వేలూరి గారూ, నవీన్ గారూ, జంపాల గారూ పుస్తకాన్ని విడుదల చేసారు. నా దగ్గరున్న కొన్ని కాపీలు అక్కడున్న కొంతమందికి ఇచ్చాను. ఆ సందర్భంలోనే శ్రీపతి గారు తనకీ ఒక కాపీ ఇమ్మని అడిగారు. ఆ సమయానికి నా దగ్గరున్నవి అయిపోయాయి. అప్పుడు నవీన్ గారి వద్దనున్న పుస్తకాన్ని ఆయనకి ఇచ్చాను. అప్పుడే శేఖర్ కమ్ములకీ, గొల్లపూడి వారికీ చెరోక పుస్తకమూ ఇచ్చాను.

ముందు చెప్పినట్లు పరిచయమున్న వారికంటే, పరిచయం తక్కువున్న వారినుండే పుస్తకంపై అభిప్రాయాలు ఎక్కువగా వచ్చాయి. తానా సభల్లో, పుస్తకం అట్ట చూసి మృణాళిని గారు “పుస్తకం కవరు పేజీ మాత్రం బ్రహ్మాండంగా వుంది” అని జోక్ చేసారు. “మాత్రం” అన్నది “ఒక్కటే” అన్న ధ్వనిస్తోందని నేనంటే అక్కడున్న వాళ్ళు గొల్లుమని నవ్వారు. ఆ తరువాత ఇదొక పెద్ద జోకుగా నేనే చాలామందికి చెప్పాను. కానీ ఇండియా వెళ్ళిన తరువాత మృణాలిని గారు పుస్తకం చదివి, కథలు నచ్చాయి, ముఖ్యంగా భాష, కథనం తనకి ప్రత్యేకంగా నచ్చాయని” ఈ మెయిలు పంపారు. “ఆట్టే కాదు; అట్ట క్రింద సరుకు కూడా బావుంది. సరుకు నాణ్యత తక్కువయినప్పుడే ప్యాకింగ్ అందంగా వుంటుందన్న అపోహకి భిన్నంగా ఉందని చెప్పారు. “పుస్తకంలో కథలు నచ్చాయి; కవరు పేజీతో సహా!” అని రెండో వాక్యాన్ని వత్తి పలుకుతూ జోక్ చేసారు.

ఈ సందర్భంలోనే ఇంకో విషయం చెప్పాలి. తానా సభలకి “కాత్యాయని విద్మహే” గారికి వీసా పేపర్లు పంపే సందర్భంలో, ఆవిడనీ, మృణాలిని గారినీ “వుమెన్స్ ఫోరం” కి ప్రత్యేకంగా స్త్రీల సమస్య గురించి మాట్లాడమని చెప్పారు. “ఏవుంది లెండి. మీ ఆడాళ్ళందరూ చేరి మగాళ్ళని ఆడిపోసుకుంటారు,” అంటూ నేను చాలా జోకులు వేసాను. ఆవిడ అవన్నీ విన్నాక “నేనొక పురుషాహంకారి”నని అనుకున్నాననీ, స్త్రీలంటే తక్కువ భావం ఉందనీ భావించారనీ చెప్పారు. ఆవిడ కొన్ని పుస్తకాలు తనతో పాటు తానా సభలకొస్తూ తెచ్చారు. ప్రయాణంలో సరిహద్దు పుస్తకంలో స్త్రీల గురించి రాసిన కొన్ని కథలు చదివి ఆశ్చర్యపోయాననీ అన్నారు. ఫోనులో మాట్లాడినప్పుటికీ, ఈ కథలు చదివికా నన్ను చూసాక మాట్లాడినప్పటికీ మధ్య తన అభిప్రాయం మారిందనీ సరదాగా చెప్పారు.

తానా జరిగిన నెల్లాళ్ళకి మరో మిత్రుడు పాతిక కాపీలు పట్టుకొచ్చాడు. అవన్నీ నాకు తెలిసిన కొంతమంది రచయిత మిత్రుల అడ్రసులు సంపాదించి అందరికీ పంపాను. మా వూరి దగ్గరున్న వారికి మాత్రం నేనే ఇచ్చాను. దూరప్రాంతాల వారికి పంపినప్పుడే కాస్త నొచ్చుకున్నాను. ఎందుకంటే కొంతమంది అందిందనీ కూడా ఈమెయిల్ ఇవ్వలేదు, నేనే మరలా ప్రత్యేకంగా గుర్తుచేసే వరకూ! కొంతమంది ఈమెయిలిక్కూడా జవాబివ్వలేదు. పుస్తకం కొనుక్కోమని ఎవర్నీ అడగలేదు. కానీ నేనే పోస్టేజీ చార్జీలు మహాయితే రెండు డాలర్లవుతాయనుకొని, అది నాకు లెక్క కాదనుకొని పంపాను. కొంతమంది చదివి చెబుతామని అన్నారు. ఇంతవరకూ ఒక్కరంటే ఒక్కరు వారి అభిప్రాయాన్ని చెప్పలేదు.

నేనేదో పెద్ద కథకుణ్ణీ, మహారచయితననీ భ్రమలూ, అపోహలూ నాకు లేవు. అందరికీ అన్నీ నచ్చాలన్న రూలూ ఏవీ లేదు. “మీ కథలన్నీ ఈమాటలో ఎప్పుడో చదివేసాను. మరలా ప్రత్యేకంగా చదవ నవసరం లేదు,” అని సాటి కథకుడు చెప్పారు. ఆ పుస్తకంలో వున్న పాతిక కథల్లో ఈ మాటలో వచ్చినవి ఆరో, ఏడో ఉన్నాయి. చాలా కథలు తెలుగు వార, మాస పత్రికల్లో అచ్చయినవే! నేనేమీ రెట్టించలేదు. ఆ ప్రస్తావన పొడిగించలేదు.

దాదాపు అన్ని తెలుగు పత్రికల్లో రివ్యూలు వచ్చాయి. ఒక మిత్రుడు అందులో కొన్ని చదివి, “మీరు పి.ఆర్ బాగానే చేశారు!” అని వ్యంగ్యం విసిరాడు. “నేను కథలు రాస్తాను. వాటిని మోయను,” ఇదీ నా జవాబు.
అది విని ఆయనకి ఏవనాలో తెలీలేదు. నిజానికి రివ్యూ కోసం నేను ఏ పత్రికనీ ఆశ్రయించలేదు.
పరిచయమున్న ఎవర్నీ రివ్యూ రాయమని అడగలేదు. అది నా పద్ధతికి విరుద్ధం. పత్రికల వాళ్ళకి రెండేసి కాపీలు మెయిల్లో ( పోస్టులో ) పంపే ఏర్పాటు మాత్రమే చేసాను.

ఇష్టంలేని పని బలవంతాన కదలదు; అలాగే ఇష్టమున్న పనికి ఎవరూ, ఏదీ అడ్డు కాదు. నాకు రాయాలనిపించిందీ, తోచిందీ రాసాను. నచ్చినా నచ్చకపోయినా అవన్నీ నా దృష్టిలో గతం. మరలా మార్పులు చేయను. ఏదైనా రచన కానీ, చిత్రం కానీ ప్రజల మధ్య వదిలితే రాళ్ళూ పడచ్చు; రత్నాల హారమూ వేయచ్చు. పొగడ్తలూ ఉంటాయి;పేడ విసుర్లూ ఉంటాయి. రెంటికీ రచయితలూ, కళాకారులూ సిద్ధపడే వుండాలని నేను గాఢంగా నమ్ముతాను. సత్తా వుంటే దాన్ని కాలమే మోస్తుంది. లేదంటే ఉక్కుపాదాలతో నలిపేస్తుంది. ఆ స్థాయికి ఎదగాలంటే నిరంతర కృషి కావాలి. రాయడం పట్లా, చదివే వారి ఎడలా గౌరవం ఉండాలి. ఇది నా అభిప్రాయం.

ఈ “సరిహద్దు” చాలా మంది కొత్త మిత్రులని పరిచయం చేసింది. మిత్రుడి విన్నకోట రవిశంకరుకీ తానా కొచ్చినప్పుడు పుస్తకం ఇచ్చాను. ఆయన “మేడికో శ్యామ్”కి చదవమని ఇచ్చారట. శ్యామ్ పుస్తకం చదివి, కొన్ని కథలు నచ్చీ నాకు ప్రత్యేకంగా ఫోన్ చేసి అభినందనలు చెప్పారు. తరువాత మంచి స్నేహమూ కలిసింది. ఈ మధ్యనే కుటుంబరావు గారి అమ్మాయి శాంతసుందరి గారినీ, ఆవిడ భర్త గణేశ్వరరావు గారినీ కలవడం జరిగింది. వారికీ సరిహద్దులో కథలు నచ్చాయనీ చెప్పారు. ఇలా ఎంతోమంది తమ అభిప్రాయాలని చెప్పారు.

కొంతమంది కొన్ని కథలు ప్రచురించకుండా ఉండాల్సిందని అన్నారు. నేను 1979-80లో రాసిన రెండు కథలూ ఇందులో వేయలేదు. అలాగే రెండు మూడు హాస్య కథలూ అందులో పెట్టలేదు. ఎవరి చేతనయినా ముందుమాట రాయించకపోయారాని మరికొంతమంది అడిగారు. నాకు “ముందు మాటలు” మీద నమ్మకం లేదు. ముఖ్యంగా కథలకి. అట్ట వెనుక అందుకే కేతు విశ్వనాథ రెడ్డిగారిదీ, వేలూరి గారిదీ, నవీన్ గారిదీ “పొగడ” వాక్యాలు పెట్టాను. “పొగడ” ఎక్కువయితే పొగతో ఊపిరాడదు. నాక్కాదు. పాఠకులకి.

కథల నేపథ్యం చెబుతూ “నా మాట” రాయలేదేవని ఇంకొకాయన అడిగారు. మొదట్లో నాలుగంటే నాలుగు వాక్యాలు కెలికాను కదా, అది చాలని చెప్పాను. ఇంకొకరు అచ్చు తప్పులు బాగానే ఉన్నాయని చెప్పారు. మనకి తెలుగులో స్పెల్ చెకర్స్ ఉంటే ఎంత బావుణ్ణు కదానిపించింది.

నచ్చినా, నచ్చకపోయినా ఎదుటవారి అభిప్రాయాన్ని గౌరవిస్తాను. తప్పులు తెలిస్తే మరలా అటువంటివి ముందు ముందు జరక్కుండా చూసుకునేలా జాగ్రత్త పడతాను.

ఏవయినా సరిహద్దు కథాయానం ఒక మంచి అనుభూతి. ఊహించని స్పందన ఆశ్చర్యానికి గురిచేసింది.
తమ అమూల్యకాలాన్ని వెచ్చించీ నాకు ఫోన్ చేసిన వారికీ, మెయిల్ ఇచ్చిన వారికీ, ఎదుటపడినప్పుడు చెప్పిన వారికీ కృతజ్ఞతలు.

మొదటి కథ పదో తరగతిలో ఉండగా ఆంధ్ర ప్రభలో అచ్చయ్యింది. దాని పేరు “అసత్య వ్రతం”. రెండోది ఇంటరు చదువుతూండగా “జయశ్రీ” అనే మాస పత్రికలో వచ్చింది. అది “పాపం! సుబ్బారావు”
మూడోదీ అచ్చయ్యిందని చెప్పగా విన్నాను. చూళ్ళేదు. దొరకలేదు. దాని పేరు – “పతివ్రత”. అవి రాసిన పాతికేళ్ళ తరువాత మొదలయ్యిందీ “నలభైల్లో రచనా వసంతం!”

0000000000000000

ప్రకటనలు

2 వ్యాఖ్యలు

అపరిచితుడు (శాన్‌ఫ్రాన్సిస్కో కథలు)

జాజర


 

వడి వడిగా ఆఫీసు వైపు నడుస్తూ వెళుతున్న నన్ను ఎవరో వెంబడిస్తున్నట్లు అనుమానం వచ్చి వెనక్కి తిరిగి చూసాను. అతను నా వైపుగానే వస్తున్నాడు.
అతని చేతిలో సెల్ ఫోను వుంది. అది చూడగానే చటుక్కున పోకెట్ వెతుక్కున్నాను. పోయిందని గుర్తించి అతని చేతికేసి చూసాను. అది నా ఫోనులానే ఉంది. ఒక్కసారి అయోమయంగా అతనికేసి చూసాను. మారు మాట్లాడకుండా నా చేతిలో పెట్టాడు. అది నా ఖచ్చితంగా నాదే. స్క్రీన్ మీద నా ఫామిలీ ఫొటో ఉంది.  బహుశా అది చూసే అతను నన్ను అనుసరించి ఉంటాడు.
నేను పిలుద్దామనుకునే లోపునే అతను వెనుదిరిగి వెళిపోయాడు.  ఉదయాన్నే ఆఫీసు జనం రద్దీలో కలిసిపోయాడతను. నేను పిలుస్తున్నా పట్టించుకోలేదు.
చూడ్డానికి అతను తెల్లజాతీయుడిలా ఉన్నాడు. రాగి రంగులో అట్టలు కట్టిన జుట్టూ, మాసిన బట్టలూ, గుబురుగా పెరిగి ఉన్న గెడ్డమూ చూస్తే అతను చిన్న చిన్న పనులు చేసే పనివాడులా అనిపించాడు.
ఆ రోజు మీటింగ్ హడావిడిలో పడి నేను వేగంగా వర్క్ చేరుకున్నాను.
నేను ఉండే సరటోగా ఊరికి శాన్‌ఫ్రాన్సిస్కో దూరమే. నేను పనిజేసే కంపెనీ చిన్న స్టార్టప్. పియర్ నైన్ దగ్గర ఉంది. రోజూ డాలీ సిటీ వరకూ డ్రైవ్ చేసుకుంటూ వచ్చి, అక్కడ లోకల్ ట్రైన్ బార్ట్‌లో వెళతాను. ఎమ్‌బార్కడెరో నేను దిగే ఆఖరి స్టాప్.  ఆ సాయంత్రం ఇంటికెళుతూ అతని కనబడతాడేమోనని చూసాను.  కానీ అలా జరగ లేదు.
ఓ వారం తరువాత ఓ మధ్యాన్నం మార్కెట్ స్ట్రీట్ దగ్గర నేను నా కొలీగ్స్ తో కలిసి స్టార్ బక్స్ కాఫీకి వెళ్ళినప్పుడు చూసాను. ఒక చేతిలో సిగరెట్ కాల్చుకుంటూ, మరో చేతిలో పుస్తకం చదువుతూ కనిపించాడు. అతని ముందు “హెల్ప్ మి” అని రాసున్న ఒక చిన్న డబ్బా ఉంది. అది చూసాక అతను ముష్టివాడని అర్థమయ్యింది. ఈ తెల్లవాళ్ళందరూ ఒకేలా ఉంటారు. గుర్తుపట్టడం కష్టం. అందుకే అనుమానం వచ్చి పరికించి చూసాను. ఖచ్చితంగా అతనే!
ఒక్కసారి ఆగి చూసాను. పుస్తకం ధ్యాసలో పడ్డ అతను ఒక్కసారి తలెత్తి చూసాడు. అతను నన్ను గుర్తించాడో లేదో తెలీదు. పరిచయమున్న వ్యక్తిలా తలెత్తి చూసి అతను పుస్తకం చదవడంలో నిమగ్నమయ్యాడు.
నాతో వచ్చిన కొలీగ్ ఒక్కసారి ఆగడంతో నాకేసి వెనక్కి తిరిగి చూసాడు. “బెగ్గర్స్!” అని అంటూ, వెయ్యాలనుకుంటే ఓ డాలర్ వెయ్యన్నట్లుగా నాకేసి చూసి, పదమన్నట్లు సైగ చేసాడు. మరుమాట్లాడకుండా అతన్ని అనుసరించాను.
ఓ రోజు మధ్యాన్నం డాక్టర్ ఎపాయింట్‌మెంట్ వుందని చెప్పి, ఇంటికి బయల్దేరాను. పనుందని చెబితే మేనేజరు నసుక్కుంటాడు.  అందుకని ఏదో ఒక చిన్న కుంటి సాకు వెతుక్కోవాల్సి వచ్చింది.
ఎంబార్కెడెరో స్టేషన్ ముందు మెళ్ళో  ఒక చిన్న బోర్డుతో అతను కనిపించాడు.
ఓ క్షణం ఆగి ఆ బోర్డు చదివాను.
“వై లయ్? నీడ్ బీర్!” అని రాసుంది.  ఆ రాత నన్ను చాలా ఆకట్టుకుంది.
ముందు చదివి నవ్వొచ్చింది. ఇంతలో ట్రైన్ వస్తూన్న శబ్దం విని హడావిడిగా పరిగెత్తాను.
ట్రైనులో నా ఆలోచననలన్నీ అతని వైపే తిరుగుతున్నాయి. అతని మెళ్ళో బోర్డు గుర్తొచ్చి నవ్వొచ్చింది.
అడుక్కోవడంలో నిజాయితీ!
ఆకలి పేరు చెప్పి అడుక్కుని వ్యసనాలకి ఖర్చు పెట్టే చాలామంది ముష్టివాళ్ళని నేను ఇండియాలో చూసాను.  చిన్న చిన్న విషయాలకి ఎన్నో అబద్ధాలతో నిండిన సగటు జీవితంలో నిజానికీ, నిజాయితీకీ చోటు లేదు.
డాక్టరు ఎపాయింట్‌మెంట్ అని చెప్పకపోతే మేనేజరు ఒప్పుకోడు. కాదనలేని ఒక సాకు నాచేత అలా చేయించింది. అదొక నాటక వ్యవహారం. నాకెందుకో ఆ ముష్టివాడి కేప్షన్ బాగా నచ్చింది.  అదీ, ఆ ముష్టివాడూ రాత్రంతా నన్ను ఆలోచింప చేస్తూనే ఉన్నారు.  మరోసారి కనిపిస్తే పలకరిద్దామని నిర్ణయించుకున్నాను.
ఆ మర్నాడు మార్కెట్  స్ట్రీట్ దగ్గర అతనికోసం వెతికాను. ఎక్కడా కనిపించలేదు.
మధ్యాన్నం డెనీస్‌తో కలిసి స్టార్ బక్స్ కి బయల్దేరాను. సరిగ్గా అప్పుడు చూసాను. డెనీస్ నాకు మంచి స్నేహితురాలు. నన్ను డేట్ చేద్దామని తెగ వేధిస్తూ ఉంటుంది. నాకు పెళ్ళయ్యిందని తెలిసినా వినిపించుకోదు.
ఈ సారి అతని మెళ్ళో బోర్డులో మరో కేప్షన్ చూసి ఒక్కసారి ఆగి చదివాను.
“ద నీడ్ టు బి రైట్ – సైన్  ఆఫ్ ఎ వల్గర్ మైండ్!”  –
“న్యాయం కోరుకోవడం అశ్లీల మనఃస్థితికి సంకేతం!” అప్రయత్నంగా అనువాదం మెదిలింది.
బహుశా పుస్తకాలు బాగా చదివినట్లున్నాడు. రాతల్లో జీవితం కుమ్మరిస్తున్నాడనిపించింది.
ఈసారి అతనితో మాట్లాడాలనిపించింది.  డెనీస్‌తో చెబితే విసుక్కుంటుంది. బ్యాంకులో పనుందని చెప్పి పంపించేసాను.
నన్ను చూసి తలెత్తి అదోలా చూసాడు. ఆ కళ్ళలో ఏ భావమూ లేదు.
తల తిప్పుకొని మరల పుస్తకం చదవడంలో నిమగ్నమయ్యాడు. నన్ను పట్టించుకోనట్లుగా ఉన్నాడు.
“హలో! నీతో మాట్లాడాలి. అలా స్టార్ బక్స్ వరకూ వస్తావా?” సూటిగానే అడిగాను.
రానన్నట్లుగా తలాడించి చదవుతున్నట్లుగా పేజీలు తిప్పుతున్నాడు.  అతని ముందున్న డబ్బా కేసి తొంగి చూసాను. ఖాళీగా ఉంది. జేబులోంచి ఇరవై డాలర్ల నోటు తీసి ఆ డబ్బాలో వేసాను. అది గమనించి ఇరవై డాలర్ల నోటు కేసి చూసాడు.
ఓ క్షణం ఆలస్యం చెయ్యకుండా అక్కడనుండి వెనుదిరిగాను. అపరిచితులతో, ముఖ్యంగా వేరే దేశస్థులతో మాట్లాడడం ఇష్టం లేదులా వుంది అతనికి. కొంత దూరం వెళ్ళక ఎవరో భుజమ్మీద చెయ్యేసినట్లనిపించి వెనక్కి తిరిగి చూసాను.
అతనే! అంతవరకూ ఏ భావమూ లేని అతని మొహంలో చిన్నగా చిరునవ్వు కనిపించింది.
స్టార్ బక్స్‌కి వెళదామన్నట్లుగా సైగ చేసాడు. అతన్ని అనుసరించాను.
ఏ మాట్లాడాలో, ఎలా మొదలు పెట్టాలో తెలియ లేదు. కనీసం అతన్ని గ్రీట్ కూడా చెయ్యలేదు.
అతను పేరు చెప్ప లేదు. హలో అని కరచాలనం చేసాడు. నా పేరు చెప్పాను. స్టార్ బక్స్ కాఫీ చోటుకి వచ్చాం.
“వెంటీ బోల్డ్!” అన్నాడు. ఇద్దరికీ ఆర్డరిచ్చాను. కాఫీ వచ్చాక దగ్గరలో ఖాళీగా ఉన్న బల్ల వద్ద కూర్చున్నాం.
కాఫీ తాగుతున్నాం. అతనేం మాట్లాడ కుండా కాఫీ తాగుతున్నాడు.
“నీ కేప్షన్స్ నాకు నచ్చాయి! చాలా క్రియేటివ్ గా అనిపించాయి. నీ మెళ్ళో ఉన్నదే చూడు…” అంటూ చేత్తో చూపించాను.
అతను చిన్నగా నవ్వాడు.
“అది నా సొంతం కాదు…”
మరి ఎవరిదన్నట్లు చూసాను.
“కామూ, అల్బర్ట్ కామూది,” చెబుతూ అతని చేతి సంచీలోంచి ఒక పుస్తకం తీసి చూపించాడు.
తను పుస్తకాలు బాగా చదువుతాననీ చెప్పాడు. మామ్, కామూ తన అభిమాన రచయితలనీ చెప్పాడు. నిజానికి నేను వాళ్ళ పేర్లు వినడమే కానీ ఎప్పుడూ చదవలేదు. కొంతసేపు ఆ రచయితల గురించి చెప్పాడు.
“చూడ్డానికి చదువుకున్న వాడిలాగే ఉన్నావు, ఏదైనా చెయ్యచ్చుగా?”
“చేస్తున్నాగా!” అంటూ డబ్బా, పుస్తకం చూపించాడు.
అది కాదనీ, ఏదైనా పని చేసుకోవచ్చు కదాని చెప్పాను. జవాబివ్వలేదు.
మరోసారి జీవం లేని నవ్వు. నేనూ రెట్టించలేదు. వెళదామన్నట్లుగా తలాడించాడు. నేనూ లేచాను.
అతను రోజూ ఉండే చోటు వచ్చేసరికి, వస్తానంటూ విష్ చేసి బయల్దేరాను.
“థాంక్స్ ఫొర్ ద కాఫీ! దిస్ టూ!” అంటూ ఇరవై డాలర్ల నోటు ఆడిస్తూ చెప్పాడు.
అతని గురించి అడుగుదామనుకున్నాను కానీ అడగబుద్ధి కాలేదు. చూడ్డానికి చదువుకున్న వాడిలాగే ఉన్నాడు. మరెందుకిలా బిచ్చగాడిలా అడుక్కుంటున్నాడో అర్థం కాలేదు. జీవితంలో ఏదో విషాదం ఉండి ఉంటుంది.
వర్కుకి రాగానే – “ఆ బెగ్గర్ని కలిసావా?” అనడిగింది డెనీస్.
తను నన్ను గమనించిందని అర్థమయ్యింది. అవున్నట్లు తలాడించాను.
“ఇంత సెన్సిటివ్‌గా వున్న నువ్వు, నా విషయంలో ఎందుకు మొండిగా ఉంటున్నావో అర్థం కావడం లేదు. పిచ్చోళ్ళకి పిచ్చోళ్ళే నచ్చుతారు! నీ మంచి కోరి చెబుతున్నా, ఆ పిచ్చి డాక్టర్ని కలవకు. తిక్క రేగిందంటే కొడతాడు…”  డెనీస్ చెప్పేది మధ్యలో ఆపేసాను.
“పిచ్చి డాక్టరంటున్నావు. అతను డాక్టరా?” ఆశ్చర్యంగా అడిగాను.
డాక్టరని ఎవరో చెప్పగా తెలిసిందని చెప్పింది. అతనొక పిచ్చివాడనీ, ఎవరూ అతని జోలికి పోరనీ అంది. అంతకు మించి వివరాలు తెలీదంది. అతను డాక్టరని తెలిసి ఆశ్చర్యం వేసింది.
ఆ మర్నాడు ఎలాగైనా కలవాలని నిశ్చయించుకున్నాను.

జాజర

00000000000
మర్నాడు అతన్ని మళ్ళీ కలిసాను.
“మిమ్మల్ని ఒకటడగొచ్చా?” బీరు తాగడంలో నిమగ్నమైన అతను ఏవిటన్నట్లు చూసాడు.

అతను మితభాషి. కళ్ళే ఎక్కువగా మాట్లాడతాయి.
“మీరు డాక్టరని విన్నాను…ఇదేవిటీ వేషం?” తడబడుతూనే ధైర్యంగా అడిగాను.
అతను ఏవీ జవాబివ్వలేదు వేంటనే. కొంతసేపయ్యాక –
“ఒకప్పుడు. ఇప్పుడు కాదు,” మెల్లగా అన్నాడు.
“మీకు ఫేమిలీ అదీ ఉందా? ఎక్కడుంటారు…?” మనసులో ఉన్న ఒక్కో ప్రశ్నా బయటకొస్తోంది.
పెళ్ళాం ఎప్పుడో విడాకులిచ్చేసిందనీ, ఒక కూతురుందనీ చెప్పాడు. తను మాత్రం పగలంతా సిటీలో ఉండి రాత్రి మాత్రం ఒక స్నేహితుడింట్లో గరాజ్‌లో పడుక్కుంటాననీ చెప్పాడు.
మరీ ఎక్కువ వివరాలు ఒకేసారి అడగడం బావుండదనీ నా గురించీ కొన్ని వివరాలు చెప్పాను.
“సాఫ్ట్ వేరా?” అని మాత్రం అడిగాడు.
“అవును. వీడియో గేమింగ్ కంపెనీలో పనిచేస్తాను,” చెప్పాను.
ఓ గంట సేపు మాట్లాడుకున్నాం.  అతని కంటే నేనే ఎక్కువ మాట్లాడాను.
“మీకు రోజూ ఇలా ఫుట్‌పాత్ మీద గడపడం బోర్ కొట్టదూ?”
“ఈ నగరంలో బ్రతికే వాళ్ళకే కాదు, నాలాంటి వాళ్ళకీ చోటుంది. ఈ సిటీకి అలసట లేదు. చికాకు అంతకంటే లేదు. అందర్నీ సమానంగా మోస్తుంది. ఈ ఫుట్‌పాత్ మీద ఎన్ని జీవితాలు నడుస్తాయో మీకేం తెలుసు?”
నిజం చెప్పద్దూ, నాకేమీ అర్థం కాలేదు.   వెళ్ళబోతూండగా ఆపుకోలేక నేనే అడిగాను.
“మీరు డాక్టర్ అంటున్నారు. చక్కగా ప్రాక్టీసు చేసుకోవచ్చు కదా? ఈ అమెరికాలో ఎక్కువగా డాక్టర్లూ, లాయర్లూ సంపన్నులని విన్నాను.  మీరెందుకిలా చేస్తున్నారో అర్థం కావడం లేదు. ఈ బెగ్గర్ వేషం…,” మెల్లగా అన్నాను.
అతను జవాబివ్వ లేదు.  కోపంగా నాకేసి చూసాడు.
అతని కళ్ళు ఎర్రబడ్డాయి. ఒక్క తోపు తోసి చరచరా వెళిపోయాడు.
స్థాణువయ్యాను.  పొరపాటు మాట్లాడానని అర్థమవ్వడానికి కొంత సమయం పట్టింది నాకు.

000000000000000

ఆ మర్నాడు అతన్ని కలవడానికి సాహసించలేదు. బార్ట్ దిగి సరాసరి వేరే దారిన వెళిపోయాను.

సాయంత్రం పని ముగించుకొని బయలదేరుతూండగా బార్టు స్టేషన్ దగ్గర అతను కనిపించాడు.

అతని మెళ్ళో “పార్డన్ మి!” అన్న బోర్డు ఉంది.  పట్టించుకోనట్లుగా వెళుతూంటే నా ముందుకొచ్చి ఆగాడు. అతని కేసి చూసాను. మొహంలో పశ్చాత్తాపం.

“ఒక్క అయిదు నిమిషాలు, రాగలవా…?” ప్రాధేయపడుతున్నట్లుగా వుంది ఆ గొంతు.

నెమ్మదిగా స్టార్ బక్స్ వైపు నడిచాము.

“నువ్వెవరో తెలీదు. బెగ్గర్ అనగానే కోపగించుకున్నాను, సారీ!” మెల్లగా అన్నాడు.  పర్వాలేదని చెప్పాను.

“నీకెవరు చెప్పారో కానీ నేను డాక్టర్నే! ఈ వృత్తి మానేసి అయిదేళ్ళు దాటింది. నేను మానేసింది నా అసమర్థత వల్ల కాదు. ఇక్కడి మెడికల్ సిస్టం మీద నమ్మకం లేక. సామాన్యుడికి అందుబాటులో లేని వైద్యం వైద్యం కాదు.

మెడికల్ ఇన్స్యూరెన్స్ పేరున దోపిడీ. డబ్బుంటేనే వైద్యం అందుతుంది. మిగతా దేశాల్లో ఒక డాలరుకి లభించే మందులకి ఈ దేశంలో కొన్ని వందల డాలర్లు ఖర్చుపెట్టాలి. డాక్టర్ కావాలని కలలు కన్న నాకు ఇదొక ఊబి అని మొదట్లో తెలియలేదు. సామాన్యుడికి అందుబాటులో చాలా వుండవు. ఈ మెడికేర్ అన్నది రాజకీయ ప్రచార వస్తువు. మందుల కంపెనీలూ, ఇన్స్యూరెన్స్ కంపెనీలూ, డాక్టర్లూ కలిసి నిర్మించిన వ్యవస్థ ఇది. సేవ పేరున జరుగుతూన్న దోపిడీ. నాకు వీటిమీద నమ్మకం పోయింది.  అందులో నేను ఇమడలేనని ఆలస్యంగా గ్రహించాను. అందుకే…వదిలేసాను. బెగ్గింగ్ ఈజ్ బెటర్ దేన్ లూటింగ్!” అంటూ ఆవేశంగా అన్నాడు.

ఏం మాట్లాడాలో తెలియ లేదు. ఒక ఇమ్మిగ్రంట్‌గా నాకూ ఇక్కడి మెడికల్ ఇన్స్యూరెన్స్ గురించి తెలుసు. ఈ దేశం వచ్చిన కొత్తలో మమ్మల్ని తీసుకొచ్చిన బాడీ షాప్ కంపెనీ మాకు పేరుకి ఇన్స్యూరెన్స్ ఇచ్చింది కానీ అందులో చాలా లేవు. నా భార్యకి సుస్తీ చేస్తే నాకు తడిసి మోపెడయిన విషయం గుర్తొచ్చింది.

“నీ బాధ అర్థమయ్యింది. ప్రతీ పదివేలమందికీ ఒక డాక్టర్ ఉంటాడని ఎప్పుడో చదివాను. నువ్వు నీ పని చెయ్యడం మానేయడం వల్ల మరో పదివేల మందికి వైద్యం సరిగా అందకపోవచ్చు. ఇంత చదువూ చదివి ఎవరిమీద ఈ కోపం? ఇలా వీధుల వెంట తిరిగితే వ్యవస్థ మారిపోతుందా? ” ప్రశ్నించాను.

“మారదు. కానీ నాలాంటి వాడి అవసరం ఈ సమాజానికి లేదు!”

“లేదని నీ భావన. ఉందని నా మనసు చెబుతోంది,” స్థిరంగా చెప్పాను.

చాలాసేపు అతను మాట్లాడ లేదు. ఇహ సంభాషణ ఎలా పొడిగించాలో నాకూ అర్థం కాలేదు. అప్పటికే చీకటి పడుతోంది. వెళ్ళాలన్నట్లుగా లేచాను.

“నా సంగతే చూడు. మా దేశం వదిలి ఎందుకొచ్చాననుకుంటున్నావ్? చదువుకి తగ్గ వుద్యోగం దొరకదు. దొరికినా ఎవరికో ఒకరికి సలాం కొడుతూ బ్రతకాలి. లేదంటే ఎదగలేము. ఎదుగూ బొదుగూ లేని మనుషులని సమాజం గుర్తించదు. సమాజమే కాదు, అయిన వాళ్ళూ గౌరవించరు. ఇదంతా ఒక తమాషా. ఉన్నంతలో మనకి మనం జవాబుదారీగా ఉంటే చాలు,”  ఆఖరుగా తోచింది అనేసాను.

“నాకు ఈ మనుషుల మీదా, వ్యవస్థ మీదా నమ్మకం లేదు. ఒకరకమయిన ఏహ్య భావం! నమ్మకంలేని వారికి నేనెలా సేవలు అందివ్వగలను? ఒక వేళ ఇద్దామనుకున్నా వారంటే ఉన్న కోపంలో హాని చెయ్యచ్చు.  అది ఆత్మ వంచన. నా వల్ల కాదు,” అంటూ నా చేతిలో ఒక పేకట్ పెట్టి విసురుగా వెళిపోయాడు.

మెల్లగా అది విప్పాను. ఒక పుస్తకం ఉంది.

“ది స్ట్రేంజర్!”;రాసింది అల్బర్ట్ కాము.  లోపల రెండు ఇరవై డాలర్ల నోట్లూ, దాని పక్కనే ఒక చిన్న కాగితం కనిపించాయి.

అతని స్వదస్తూరీ అనుకుంటాను – “ఐ యాం ఎలైవ్ ఎగైన్. నవ్ దట్ ఐ కెన్ నో లాంగర్ స్టాండ్ టు లివ్!”

అతను వెళ్ళిన వైపే చూస్తూ ఉండిపోయాను.

ఆ తరువాత అతను నాకు మళ్ళీ కనిపించలేదు.

అతని కోసం ఈ శాన్‌ఫ్రాన్సిస్కో నగరమంతా నా కళ్ళు గాలిస్తూనే ఉంటాయి.

0000000000000000000

6 వ్యాఖ్యలు