Archive for అక్టోబర్, 2010

తెలుగులో ప్రామాణిక నిఘంటువు కావాలి! – పాలపిట్ట అక్టోబరు సంచిక

జాజర


పాలపిట్ట మాస పత్రిక అక్టోబరు 2010 సంచికలో నిఘంటువులపై నా వ్యాసం

తెలుగులో ప్రామాణిక నిఘంటువు కావాలి!

ఆ మధ్య తెలుగు-తెలుగు నిఘంటువు కొందామని తెలువు విశ్వవిద్యాలయం వారి పుస్తక దుకాణానికి వెళ్ళాను. నిఘంటువంటే అక్కడ వ్యక్తి ఎగా దిగా చూసాడు. అదే డిక్ష్టనరీ అనగానీ నాముందు ఓ పాతిక పుస్తకాలు పడేసాడు. అవన్నీ తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వారు ప్రచురించిన వృత్తి పదకోశ పుస్తకాలు. అవి కాదనీ, సూర్యరాయాంధ్ర నిఘంటువనగానే వెతుకుతామని చెప్పి, ఓ ప్రతి తీసుకొచ్చాడు. అందులో కొన్ని సంపుటాలు పేజీలు చెద పురుగులు తినేసి పూర్తిగా పోయాయి. ఇంకో ప్రతి లేదంటే, హైద్రాబాదులో ఉన్న ప్రతీ దుకాణం గుమ్మం ఎక్కడం, దిగడం అనే ప్రక్రియకి శ్రీకారం చుట్టడం జరిగింది. అతి కష్టమ్మీద వేరే దుకాణంలో ఒక ప్రతి దొరికింది. ఇంగ్లీషువి మాత్రం ఎక్కడబడితే అక్కడున్నాయి. తెలుగు-తెలుగువి మాత్రం మచ్చుక్కి కూడా కనిపించ లేదు. తెలుగు భాష ప్రాచీన భాష హోదా సంపాదించాం, దేశ భాషలందు తెలుగు లెస్స అంటూ ఉపన్యాసాలు దంచుకుంటున్నాం. కానీ ఓ తెలుగు భాషా ప్రామాణిక నిఘంటువు ప్రతి కావాలంటే ఆంధ్ర దేశంలో దొరకదు. ఇదీ మన తెలుగు భాష పరిస్థితి.

పూర్తి వ్యాసం ఇక్కడ చదవగలరు.
చదివి మీ అభిప్రాయాలు తెలుపగలరు.

ప్రకటనలు

10 వ్యాఖ్యలు

నేహల – పదో భాగం


జాజర

14వ శతాబ్దంలో స్వేచ్ఛ కోసం చరిత్రకి బలైన ఓ ముగ్ధ కథ – నేహల

విజయనగర మహారాజు దేవరాయలు బహమనీ సుల్తానుల తిరుగుబాటును రాయచూరు వద్ద తిప్పికొడతాడు. ఆ విజయోత్సవాన్ని విజయదశమినాడు జరుపుకుంటూ రాజ్య నలుమూల నుండీ అందర్నీ ఆహ్వానిస్తాడు. ఆ సందర్భంలో జరిగే వేడుకలకి ముద్గల్ వాసులైన వేదరాయశర్మా, ఆయన శిష్యుడు రేవన్నా ఓ నృత్యనాటిక ప్రదర్శనకై విజయనగరం వస్తారు. దేవరాయలు బహమనీ రాజులపై కన్నేసే నిమిత్తమై వేగులని నియమిస్తాడు. కోట విస్తీనార్ణి పెంచడానికి మంచి ముహూర్తం నిర్ణయించమని వేదరాయ శర్మని కోరుకుంటాడు. వేదరాయ శర్మ విజయనగర చరిత్రని రేవన్నకి చెబుతాడు.

బహమనీ సుల్తానుల పాలనలో ఉన్న గుల్బర్గా ప్రాంతానికి
సుల్తాను ఫిరోజ్ షా. అతని రాజవ్వడానికి కారకుడైన మత ప్రవక్త గిసు దరాజ్ యుద్ధాలు మాని ప్రజల్ని మంచిగా చూసుకోమని హెచ్చరిస్తాడు. ఫిరోజ్‌షా తమ్ముడు అహ్మద్‌ఖాన్ ఎలాగైనా విజయనగరాన్ని ఆక్రమించుకోవాలన్న ఉద్దేశ్యంతో పథకాలు వేస్తూ ఉంటాడు.

రేవన్న విజయనగరంలో విరూపాక్ష దేవాలయం సందర్శిస్తాడు. అక్కడ అతని ప్రియురాలు నేహలకి తన కవిత్వంతో ప్రేమ లేఖని రాయిస్తాడు. స్వచ్ఛమైన అతని ప్రేమని చూసి ఆ దుకాణదారుడు రేవన్నకి పద్మాకారంలో ఉన్న ఒక పతకాన్ని బహూకరిస్తాడు. రేవన్నకి ప్రియురాలు నేహల పదే పదే గుర్తుకొస్తూ ఉంటుంది.

రేవన్నా, వేదరాయశర్మా విజయనగరంలోనే ఉండాల్సొస్తుంది. మిగతా బృందమంతా ముద్గల్ వెనక్కి వస్తారు. స్నేహితురాలు ప్రభ ద్వారా నేహలకి “సావరహే” ప్రేమ లేఖా పత్రం పంపిస్తాడు రేవన్న.

విజయ నగర దేవరాయల్ని ఎదుర్కోవాలంటే రాయచూరు సమీపంలో కోట ఉండాలని భావిస్తాడు అహ్మద్‌ఖాన్. ఈ విషయమై ఫిరోజ్‌షా ని ఒప్పిస్తాడు. గిసుదరాజ్ అభ్యంతరం చెప్పకుండా ఉండడానికి గుల్బర్గాలో నీటి కరువు తీర్చడానికి భీమ నది నుండి కాలవలు తవ్వే ప్రణాలిక ముందుకు తీసుకొస్తాడు. ఫిరోజ్‌షా పేరు మీద ఫిరోజాబాద్ కోటని కడదామన్న ప్రతిపాదన తీసుకొస్తాడు. ఫిరోజ్‌షా ఒప్పుకుంటాడు.

విజయనగర రాజుల వద్ద వేదరాయశర్మ పలుకబడి గ్రహిస్తాడు రేవన్న. తిరుగు ప్రయాణంలో విజయనగర వేగు మసూమ్ వారితో కలిసి ప్రయాణిస్తాడు. వేదరాయశర్మకి విజయనగర రాజ్య వ్యూహాల్లో భాగం ఉందని తెలుస్తుంది రేవన్నకి.

వేదరాయ శర్మా, రేవన్న విజయనగరం నుండి ముద్గల్ తిరిగి వస్తారు. దారిలో మసూమ్ అనే వేగుని రేవన్నకి పరిచయం చేస్తాడు వేదరాయశర్మ. విజయనగరం నుండి తెచ్చిన కానుకగా నేహలకి పద్మాకారం బిళ్ళ వున్న తాయత్తుని చేతికి కడతాడు రేవన్న.

భీమనది నుండి గుల్బర్గాకి నీరు మళ్ళించే పేరుతో ఫిరోజాబాద్ పేరుతో ఒక్కడ ఒక కోట కడదామని ఎత్తు వేస్తాడు అహ్మద్‌ఖాన్. నదీజలాల మళ్ళింపుని గిసుదరాజ్ ప్రోత్సహిస్తాడు. ధనాగారం నిండుకుందన్న నెపంతో ప్రజలపై కొత్త పన్ను విధించడానికి ఫిరోజ్‌షాని ఒప్పిస్తాడు అహ్మద్‌ఖాన్.

వేదరాయశర్మ ఇంటికి నగలన్నీ అలంకరించుకొని వస్తుంది నేహల. అందరూ ఆమె అందం చూసి అబ్బురపడతారు. నేహల అందం ముందు ఏ రాణి వాసపు స్త్రీ పనికిరాదని వేదరాయశర్మ భార్యతో చెబుతాడు.

భీమనది ఒడ్డున కోట నిర్మాణ పనులు మొదలు పెడతారు. రాయచూరునుండి శిల్పుల్ని పనికి కుదిర్చేవాడిగా అహ్మద్‌ఖాన్ వద్ద ఒప్పుకుంటాడు మసూమ్.

విజయనగర కోట ప్రాకార శంఖుస్థాపనకి వేదరాయశర్మకి తోడుగా శభుడు అనే మరో శిష్యుణ్ణి తీసుకెళతాడు. రేవన్న తల్లికి సుస్తీ చేసిందన్న సాకుతో వెళ్ళడం మానుకుంటాడు. నేహల పెళ్ళి ప్రస్తావన వచ్చినపుడు ఆమెని ఏ రాజో వరిస్తాడని అంటాడు వేదరాయశర్మ. విజయనగరానికి వెళ్ళద్దని రేవన్నని నేహల కోరుతుంది.

వేదరాయ శర్మ మరో శిష్యుడు శంభుడితో విజయనగరం వెళతాడు. కోట ప్రాకార శంఖుస్థాపనకి తను పెట్టిన ముహూర్త సమయం కాదని వేరే ముహూర్తం నిర్ణయించడం చూసి వేదరాయ శర్మ ఆవేదన చెందుతాడు. భీమనది ఒడ్డున ఫిరోజా షా నిర్మించే కొత్త కోట నమూనాను వేదరాయశర్మ దేవరాయలుకి అందిస్తాడు. ఆ సందర్భంలో దక్షినాడి రమణి పేలవమైన నాట్య ప్రదర్శన చూసి వేదరాయశర్మ నేహల ప్రస్తావన తీసుకొస్తాడు. నేహలని చూడాలన్న ఉత్సాహాన్ని దేవరాయలు ప్రదర్శిస్తే ఆమె చిత్రాన్ని వేయడానికి శంభుడు ఆసక్తి చూపిస్తాడు. దేవరాయలు అనుమతిస్తాడు.

తనని తూలనాడిన నేహలపై కక్ష సాధించే ప్రయత్నంలో శంభుడు నేహల చిత్రపటం గీసి దేవరాయలకి చూపిస్తాడు. నేహల అందం చూసి ముగ్ధుడైన దేవరాయలు ఆమెను తన మహారాణిగా చేసుకోవాలన్న అభిలాషని వ్యక్తపరుస్తాడు. నేహలకి కానుకలు పంపించి విజయనగర తోడ్కొని రమ్మనమని భూషణాచార్యుణ్ణి ఆదేశిస్తాడు.

నేహలని వివాహమాడడానికి తను ఇష్టపడుతున్నట్లుగా ఆహ్వానం పంపడానికి భూషణాచార్యుణ్ణి ఆదేశిస్తాడు దేవరాయలు. ఇది తెలిసిన నరేంద్ర గజపతి భూష్ణాచార్యుణ్ణి ముద్గల్ వెళితే ప్రాణాలు దక్కవని బెదిరిస్తాడు. భయంతో భూషణాచార్యుడు విరమించుకుంటే ఆ కార్యాన్ని వేదరాయశర్మకప్పగిస్తాడు దేవరాయలు.

కొడుకు హసన్‌ఖాన్ మద్యానికి బానిసయ్యాడని తెలిసి విచారిస్తారు ఫిరోజ్‌షా, భార్య రెహానా.తన్మతన్‌షా బావమరిది కూతురు మెహజబీన్ హసన్ అంటే ఇష్టపడుతుంది. హసన్ ఖాన్ పుట్టినరోజు జరుపుదామని తన దగ్గరకి రమ్మనమని మెహజబీన్ చేత కబురంపిస్తుంది రెహానా. హసన్‌ఖాన్ ఎప్పటిలాగే మద్యం మత్తులో మునిగి రాడు. ఫిరోజ్‌షాకి కొడుకు గురించి తెలిసి బాధపడతాడు. కొడుకుని ఎలాగయినా మంచి దారికి తీసుకురావాలని తమ్ముడు అహ్మద్‌ని కోరుతాడు. అహ్మద్‌ఖాన్ గిసుదరాజయితే మంచిదనీ, తన దారికి అడ్డురాడనీ భావిస్తాడు.

ఇదీ ఇంతవరకూ జరిగిన కథ.

కౌముదిలో నెలనెలా సీరియల్‌గా వస్తోంది. – తరువాయి భాగం ఈ క్రింది లింకులో చదవండి.

నేహల – పదో భాగం

ఇంతకు ముందు భాగాలు – ఇక్కడ చదవండి.

నేహల – తొమ్మిదో భాగం

నేహల – ఎనిమిదో భాగం

నేహల – ఏడో భాగం

నేహల – ఆరో భాగం

నేహల – అయిదో భాగం

నేహల – నాలుగో భాగం

నేహల – మూడో భాగం

నేహల – రెండో భాగం

నేహల – ఒకటో భాగం

వ్యాఖ్యానించండి

భావ కవిత్వపు జాబిల్లి–దేవులపల్లి – 2


జాజర

ఆరాధనా కవిత్వం :

కేవలం విరహమూ, ప్రేమ మాత్రమే కాదు – భగవంతుని స్తుతినీ,ఆరాధన్నీ కవితా పుష్పాలతో అలంకరించిన తత్వం కృష్ణ శాస్త్రిది. భాగ్య రేఖ చిత్రం లో రాసిన ఈ క్రింది పాట భక్తి భావానికి పీట వేసిన ఓ సుమధుర గీతం.

నీవుండేదా కొండపై
నా స్వామీ. నే నుండే దీ నేలపై
నీ లీల సేవింతునో, ఏ పూల పూజింతునో

శ్రీ పారిజాత కుసుమాలెన్నో పూచే
ఆ పేద రాలి మనస్సెంతో వేచే
నీ పాద సేవా మహా భాగ్యమీవా

నా పై నీ దయ జూపవా నా స్వామీ || నీవుం డేదా ||

భగవంతుని కృప కోసం ఆర్తితో అర్థించే భక్తురాలి విన్నపంలో జాలి ఉంది. అందులో కవి హృదయ నివేదన దాగుంది. అలాగే రామాయణ కావ్య గొప్పతనం అతి సులభంగా చెప్పిన ఈ పాట చూస్తే మనసు కరుణ ప్రాయంగా మారుతుంది.

ఏమి రామ కథ శబరీ, శబరీ
ఏదీ మరియొక సారీ
ఏమి రామ కథ – రామ కథా సుధ
ఎంత తీయనిదీ శబరీ – శబరీ || ఏమి రామ కథ ||

భక్త శబరి చిత్రంలో ఈ పాటలో రెండు దృశ్యాల చిత్రీకరణ దాగి ఉంది. శబరి రాముడికి ఎంగిలి చేసిన పళ్ళని సమర్పిస్తే – “అవి ఎంతో తీయగా ఉన్నాయి, ఏదీ మరియొక సారీ ” అంటూ అవి తినే రాముడు కనిపిస్తాడు. రామ దర్శనం కోసం ఎదురు తెన్నులు చూసిన శబరి ఆనందం కనిపిస్తుంది. ఇది ఒక చిత్రం. రెండోది. రామా కథా మృతం – ఎన్ని సార్లు తాగినా దాహం తీరదు. ఇంకా ఆ సుధని సేవించాలానే మనసు ఉవ్విళ్ళూరుతుంది. ఇలా రెండు దృశ్యాల్ని నాలుగు వాక్యాల్లో కమనీయం గా చుట్ట గలిగిన ప్రతిభ ఈ పాటలో కనిపిస్తుంది.

సంపూర్ణ రామాయణం సినిమాలో “అదిగో రామయ్యా – ఆ అడుగులు నా తండ్రివి..” పాటలో రాముడి రాక కోసం పరితపించే శబరి ఆత్రుతని ఎంతో కమనీయంగా రాసారు.

ఊరికే కొలను నీరు ఉలికి ఉలికి పడుతోంది.
ఓరగా నెమలి పింఛమార వేసుకుంటుంది.

ఎందుకో – ఎందుకో – ప్రతీ పలుకూ ఏదో చెప్పబోతుంది.
వనము చెట్టు చెట్టు కనులు విప్పి చూస్తుంది.
ఉండుండీ నా వళ్ళు ఊగి ఊగి పోతుంది.
అదిగో రామయ్య – ఆ అడుగులు నా తండ్రివి,

ఇదిగో శబరీ శబరీ వస్తున్నదీ

రాముడొస్తాడన్న ఆశతో జీవించే శబరికి ఆయన రాక ముందుగానే ప్రకృతిలో కనిపించింది. రాముని రాక శబరికే కాదు, ఆ వనానికి కూడా సంతోషమే!

అలాగే బంగారు పంజరంలో ఈ పాట అద్వితీయం – ఆపాత మధురం.

పదములు చాలు రామా
నీ పద ధూళులే పదివేలు
నీ పదములు చాలు రామా || పదములు ||

ఇందులో పదాల పొందికా, భావాల ఒద్దికా చక్కగా కనిపిస్తుంది!

అలాగే భక్త తుకారాం చిత్రంలో –

ఘనా ఘన సుందరా – కరుణా రస మందిరా
అది పిలుపో మేలుకోలుపో
అతి మధుర మధురమౌ ఓం కారమౌ
పాండు రంగ పాండురంగ

అనే పాట భక్తులకు నిజంగా ప్రాభాత మంగళాలతో ఓ మేలు కోలుపే !

దేముడు కరుణిస్తే ప్రకృతి కూడా తన స్వభావాన్ని మార్చుకుంటుందంటూ చెప్పే ఈ భక్తి గీతం చూస్తే దేవులపల్లి వారి భావుకత తెలుస్తుంది.

శ్రీ శైల మల్లన్న శిరసొంచేనా
చేనంతా గంగమ్మ వానా !
తిరుమలపై వెంకన్న కనిపిస్తేనా
కరుణించు ఎండా వెన్నెల నైనా

శిరస్సోంచితే గంగా, కరుణిస్తే ఎండా వెన్నెలగా కురుస్తుందన్న పల్లె ప్రజల భక్తి భావాన్ని ఎంతో సహజంగా చెప్పిన పాటది.

“ఉండమ్మా బొట్టు పెడతా” సినిమాలో ఈ పాట మనిషిలో దాగున్న దైవత్వాన్ని చూడమనీ పరోక్షం గా తెలుపుతుంది.

అడుగడుగున గుడి ఉందీ
అందరిలో గుడి వుందీ
ఆ గుడిలో దీపముంది
అదియే దైవం

హృదయమే ఒక గుడి అంటూ అందరిలోనూ ఆత్మ ఒక్కటే అన్న తత్వ చింతన ఉందీ పాటలో.

అదే సినిమాలో ఇంకో పాటలో “రావమ్మా మహాలక్ష్మీ రావమ్మా” అంటూ, తెలుగు వాకిట ముగ్గేసి, సంక్రాంతి రంగులు వెదజల్లీ, పండగ సందడి చూపిస్తుంది.

ఈ గంగ కెంత దిగులూ
ఈ గాలి కెంత గుబులూ
కదలదయా రామా,
నా హృదయంలా నావా

అంటూ రామ వనవాసం లో గుహుడు నది దాటించే ఘట్టాన్ని అతి దయనీయంగా వర్ణించిన తీరులో ఆవేదన ఉంది. కష్టాలకెవరూ అతీతం కాదు అన్న వేదాంతం దాగుంది. ఈ పాట ఎన్ టి రామారావు తీసిన శ్రీరామ పట్టాభిషేకం సినిమాలోది. అనారోగ్యంలో ఉన్నా రామారావు గారి అభ్యర్థన కాదన లేక రాసిన పాట. ఇందులో కృష్ణ శాస్త్రిగారి జీవితమూ ఉంది.

సుఖ దుఖాలు:

ఎంతటి మహా వృక్షాన్నైనా చిన్న వేరు పురుగు ఎలా దొలిచేస్తుందో, అలాగే ఎంతటి మహా వ్యక్తినైనా కష్టాలు కుంగదీస్తాయి. చిన్న వయసులో కూతురి హఠాన్మరణం, కేన్సర్ వ్యాధి బారిన బడడం, వెంబడి 1964 లో స్వర పేటిక తొలగించబడడం అన్నీ ఒకదాని వెనుక ఒకటి ఆయన్ని కుంగదీసాయి. కవిత్వాన్ని వెనక్కి నెట్టేసాయి. చివరకి ఆకాశవాణి హైద్రాబాదు ఉద్యోగాన్ని కూడా వదులుకునేలా చేసాయి. సరిగ్గా ఆ సమయంలోనే పాలగుమ్మి పద్మరాజు గారు “సుఖ దుఖాలు” అనే సినిమాకి పాటలు రాస్తున్నారు. ఊరికే ఖాళీగా ఉండే బదులు పాటలు రాయచ్చు కదా అని అడిగితే సరేనని తిరిగి చిత్ర రంగ ప్రవేశం చేసారు. “సుఖ దుఖాలు” సినిమాలో రెండు పాటలు – “ఇది మల్లెల వేళయనీ, వెన్నెల మాసమనీ”, “మేడంటే మేడా కాదూ, గూడంటే గూడూ కాదూ” రాసారు. కొంత విరామం తర్వాత ఆయనలో కవిత్వం మళ్ళీ మొగ్గతొడిగింది. పరిమళాలు వెదజల్లింది.

ఇది మల్లెల వేళయనీ – ఇది వెన్నెల మాసమనీ
తొందరపడి ఒక కోయిల
ముందే కూసిందీ – విందులు చేసింది
కసిరే ఏండలు కాల్చునని

ముసిరే వానలు ముంచునని
యెరుగని కొయిల యెగిరింది
చిరిగిన రెక్కల వొరిగింది – నేలకు వొరిగింది

మరిగి పోయేది మానవ హ్రుదయం – కరుణ కరిగేది చల్లని దైవం
వాడే లతకు ఎదురై వచ్చు – వాడని వసంత మాసం
వసి వాడని కుసుమ విలాసం

ద్వారానికి తారా మణి హారం – హారతి వెన్నెల కర్పూరం
మోసం ద్వేషం లేని సీమలో – మొగసాల నిలిచెనీ మందారం

“ఇది మల్లెల వేళయనీ – ఇది వెన్నెల మాసమనీ “ అనే పల్లవి చూసి చాలామంది ఇదేమిటి? ఎక్కడా మల్లెల వేళ ఉండదు. వెన్నెల మాసముండదు. ఉంటే వెన్నెల వేళ ఉండాలి లేదా మల్లెల మాసముండాలంటూ అనేక మంది విమర్శించారు. దానికి జవాబుగా – ” తొందర పడి ఒక కోయిలా ముందే కూసిందని – ఈ పాట పల్లవిలోనే సందర్భం చెప్పడం జరిగింది. వెన్నెల మాసం, మల్లెల వేళా అన్న భావం తొందర పడే కోయిలదే నని స్ఫురించేలా రాసిందంతే అంటూ దేవులపల్లి చెప్పారు. ఇక్కడ “వసి వాడని కుసుమ విలాసం” అన్న వాక్యంలో వసి పద ప్రయోగంతో మరింత అందం వచ్చింది. వసి అంటే “ఉత్సాహమూ లేదా తాజాదనం ( ఫ్రెష్ )” అని అర్థం వచ్చేలా వాడడంతో వాక్యానికి నవ్యత చేకూరింది.

ఈ పాటతో మళ్ళీ తెలుగు సినిమా పాటకి మళ్ళీ వసంతాన్ని తీసుకొచ్చారు కృష్ణ శాస్త్రి.

శృంగార గీతాలు – యుగళ గీతాలు:

ఆశ్లీలత మరకలు అంటకుండా మనసుల మధ్య సున్నిత బంధాల్నీ ప్రణయ గీతికలుగా మార్చడంలో ఆయనకి ఆయనే సాటి. చీకటి వెలుగులు అనే సినిమాలో ఓ యుగళ గీతం ఉంది. అది –

చీకటి వెలుగుల కౌగిలిలో
చిందే కుంకుమ వన్నెలు
ఏకమైన హృదయాలలో
పాకే బంగరు రంగులు

ఆ మెడ చుట్టూ గులాబీలూ
ఈ సిగ పాయల మందారాలూ

ఎక్కడివీ రాగాలూ
చిక్కని ఈ అరుణ రాగాలూ

అందీ అందని సత్యాలా
సుందర మధుర స్వప్నాలా

మరచిపోకుమ తోటమాలీ
పొరపడి అయినా మతిమాలీ

భావుకత కౌగిలిలో ఇరుక్కుపోయిన ప్రేయసీ ప్రియుల హృదయాల్లో అరుణ రాగాలు పూయిం చిన ఈ అందమైన పాటలో కవితాత్మ పుష్టిగా ఉంటుంది.

గోరింటాకు అనే చిత్రంలో ఇంకో యుగళ గీతంలో ప్రేయసీ ప్రియులిద్దరూ ప్రేమ దొంగలుగా వర్ణించ బడుతూ, వారిద్దరి అభిమానాన్నీ చమత్కారంగా రాసారు.

ఎలా ఎలా దాచావు
అలవి కాని అనురాగం – ఇన్నాళ్ళూ – ఇన్నేళ్ళూ

పిలిచి పిలిచినా పలుకరించినా పులకించదు కదా నీ ఎద
వుసురొసుమనినా, గుసగుస మనినా ఊగదే నీ మది

తలుపులు మూసుకొని వాకిటనే నిలబడతారా ఎవరైనా
మూసువున్నవని తలపులు చొర బడతారా ఎవరైనా
మరి దొరవో – దొంగవో దొరికావు ఈనాటికీ
దొరనూ కానూ – దొంగను కానూ – నంగనాచి నసలే కానూ

అవ్యక్తమైన ప్రేమని ప్రకటించడం ఈ పాటలో ఉన్న గమ్మత్తు. పదభూయిష్టమైన ఈ పాటలో తలపుల్నీ, తలుపుల్నీ మార్చి మార్చి రాయడం వల్ల మరింత కొత్తదనం ఉట్టిపడింది

పెళ్ళికాని ప్రేయసీ ప్రియుల విరహం వేరు, పెళ్ళైన దంపతుల విరహం వేరు. రెంటికీ ఉన్న సన్నని తేడాని, బలిపీఠం సినిమాలో ఓ విరహ గీతంలో సరళంగా చెప్పిన తీరు అద్భుతం.

వేర్వేరు ప్రదేశాల్లో నివసిస్తూ, పిల్లలున్న భార్యా భర్తల మధ్య విరహాన్ని, కుటుంబం చుట్టూ చెప్పిన ఈ పాట ఆయన సభ్యతా శృంగారానికి చిహ్నం. ముద్దుని పిల్లల మీదుగా ప్రేయసికి జార్చే ఈ పాటలో విరహం ఉంది. వేదన ఉంది.

కుశలమా నీకు కుశలమేనా?
మనసు నిలుపుకో లేక మరీ మరీ అడిగాను – అంతే అంతే

చిన్న తల్లి ఏమంది?
నాన్న ముద్దు కావాలంది.

పాలుగారు చెక్కిలిపైనా పాపాయికి ఒకటి
తేనెలూరు పెదవులపైన దేవి గారికొకటి

ఇదే పాటలో ఇంకో చరణంలో “పూలగాలి రెక్కలపై పంపిన కబుర్లూ, నీలి మబ్బు పాయల్లో వొంపిన కళ్ళూ” వద్దన్నా విరహాన్ని మనసుకి చుట్టేస్తాయి.

ఎన్ని కబురులంపేనో ఎన్ని కమ్మలంపేన
పూల గాలి రెక్కల పైన నీలి మబ్బు పాయల పైనా
అందేనా అందేనా ?

ఇలా ఎన్నో ప్రేమ గీతాల్ని రాసారు. ఒక్కొక్కటీ ఒక ఆణిముత్యం. రాసిన ప్రతీ పాట ఒక ప్రత్యేకతని సంతరించుకున్న పాటే!

ముందు తెలిసినా ప్రభూ
ఈ మందిరమెటులున్నదో
మందమతిని – కాస్త ముందు తెలిసినా ప్రభూ

ఈ పాటలో అనుకోకుండా విచ్చేసిన ప్రియుడి రాకతో కంగారు పడ్డ ప్రేయసి అభిమానం కనిపిస్తుంది.

కేవలం ప్రేమ గీతలకే పరిమితం కాలేదు. విరహ గీతాలూ రాసారు. ప్రేయసీ ప్రియుల బాధల్నీ, ఆవేదల్నీ ఆయన పాటలో చుట్టేసారు.

రానిక నీకోసం సఖీ రాదిక వసంత మాసం
రాలిన సుమాలు ఏరుకొనీ
జాలిగ గుండెల దాచుకునీ
ఏ దూరపు సెమనో చేరుకొనీ

అంటూ విరహాన్ని కూడా తనదైన శైలి లో చెబుతూ మనసుని గిచ్చ గలిగిన కవుల్లో దేవులపల్లి ఒకరు. ఈ పాట మాయని మమత అనే సినిమాలోది.

భార్య భర్తల మధ్య కోపాలనీ, తాపాలనీ చివరకి విడిపోవడాన్ని కూడా ఎంత హృద్యంగా చెప్పచ్చో ఈ పాట చూస్తే తెలుస్తుంది.

నేలతో నీడ అన్నది
నను తాక రాదనీ
పగటి తో రేయి అన్నదీ
నను చూడ రాదనీ
తన భర్తనే తాకరాదనీ
ఒక భార్య అన్నది..

భార్యా భర్తల బంధం విడదీయ రానిదని ఇంతకంటే గొప్పగా ఎవరు చెప్పగలరు? ఈ పాట “మంచి రోజులొచ్చాయి ” సినిమాలోది.

ఒకే కుటుంబం అనే సినిమాలో రాసిన ఈ క్రింది పాటలో వయసొచ్చీ, మొదటి సారి ప్రేమ స్పర్శ కు గురైన అమ్మాయి లో ఏదో తెలియని తనం కనిపిస్తుంది.

అవునే – తానే – నన్నేనే – నిజమేనే

అంతా కధలేనే – అమ్మో – ఎనెన్ని వగలోనే

అబ్బ – ఎమని చెప్పేనే – నేనేమని చెప్పేనే

జరిగేనే – ఇల ఒరిగేనే – వొళ్ళు తగిలేనే – అయ్యో నా కళ్ళు తిరిగేనే

ఈ బుగ్గ పైనే – ఆ గోటితోనే

ఇదిగోనే – ఇదిగోనే – పగలేనే – ఎన్నెని వగలోనే

వొట్టేనే – కొంగు పట్టేనే – బలె పట్టేనే అంటూ – గిలిగింత పెట్టేనే

అంతా గుట్టేనే – అంటూ ఎత్తేనే

ఆ పైనే – ఆ పైనే – పగలేనే – ఎన్నెని వగలోనే

ఈ పాటలో వయసు బాధని మాటల గారడీతో ఎలా చిత్రీకరించారో తెలుస్తుంది.

ఎన్ని పాటల గురించని రాసేది? ఏ పాట చూసినా కృష్ణ శాస్త్రి హృదయం కనిపిస్తుంది. అంతర్లీనంగా ఆయన ముద్ర ఉంటుంది.

ప్రకృతి గీతాలు:

ఏ కవైనా ప్రకృతిని తన కవిత్వంలో చూపిస్తాడు. కానీ కృష్ణ శాస్త్రి తీరు వేరు. ప్రకృతిలోకి ఆయన కవిత్వం సుతారంగా దూరిపోతుంది. అక్షరాల్ల్లో ఒదిగి పోతుంది. ఆకులూ, పూవులూ, కొమ్మలూ, రెమ్మలూ, చిగుళ్ళూ, కోయిల్లూ, మొగ్గలూ, వెన్నెల్లూ వీటిని కవితా వస్తువుగా చేసుకొని దేవులపల్లి చేసినట్లుగా రస సృష్టి ఇంకెవరూ చేయలేదు. లలిత గీతాలయినా, సినీ గీతాలయినా సరే అతి మధురంగా సాగుతుంది ఆయన కవితా ఝరి.

ఆకులో ఆకునై
కొమ్మలో కొమ్మనై
నునులేత కొమ్మనై
ఈ అడవిని సాగి పోనా
ఎటులైనా ఇచటనే ఆగిపోనా?

అప్పట్లో రేడియోలో వచ్చిన ఈ లలిత గీతం విన్నప్పుడల్లా వసంతాన్ని తీసుకొస్తుంది. ఇదే పాట “మేఘ సందేశం” సినిమాలో కూడా వచ్చింది. సీతామాలక్ష్మి అనే సినిమాకి రాసిన ఈ కింది పాటలో ఎంత తియ్యదనం ఒట్టిపడుతుందో చెప్పనలవి కాదు.

మావి చిగురు తినగానే
కోవెల పలికేనా

కోవెల గొంతు వినగానే
మావి చిగురు తొడిగేనా
ఏమో ఏమవునో కానీ – ఆమనీ, ఈమనీ

అంటూ కోయిల గొంతులో వసంతాన్ని పలికించడం ఆయనకే సాధ్యం. ఈ పాటలో “కోయిల పలికేనా” అని ఉండాలి. కోవెల అంటే గుడి అని అర్థం ఉంది కదా? మరి ఈ కోవెల పలకడం ఏమిటి? ” అని సినీ ప్రముఖులు విమర్శిస్తే, “పల్లెటూరి భాష ఒక రకమైన యాసతో ఉంటుంది. ఆ యాసలో కోయిలనీ, కోవెల గానే పలుకుతారు. సినిమాలో ఈ పాట పాడే నాయికా, నాయకులిద్దరూ చదువురాని వాళ్ళు. కాబట్టి వారి గొంతులోంచి కోవెల అనే రావాలి కానీ, కోయిల అని రాస్తే సందర్భోచితంగా ఉండదు. అయినా కోయిలకి పర్యాయ పదంగా కోవెల అని కూడా వాడచ్చు. ఎందుకంటే కోవెల అంటే కోయిల అనే అర్థం కూడా ఉంది.” అని దేవులపల్లి జవాబిచ్చారు.

ఎవరు నేర్పారమ్మ ఈ కొమ్మకూ
పూలిమ్మనీ రెమ్మ రెమ్మకూ

అంటూ “ఈనాటి బంధం ఏనాటిదో” సినిమాకి రాసిన పాట ఆయనకీ ప్రకృతిపై ఉన్న మమకారం తెలుస్తుంది.

ఇంకా “గోరింటాకు” అన్న సినిమాలో రాసిన ఈ పాటలో ఎన్ని పద చిత్రాలున్నయో చెప్పనవసరం లేదు.

గోరింటా పూచింది కొమ్మా లేకుండా
మురిపాల అరచేత మొగ్గ తొడిగింది
ఎంచక్కా పండీన ఎర్రన్ని చుక్క
చిట్టీ చేమంతానికి శ్రీ రామ రక్ష
కన్నె పేరంటానికి కలకాలం రక్ష

ఆకులు కూడా పూస్తాయన్న భావంలో ఎన్ని రంగులు చూపించారో అనిపిస్తుంది.

దేవులపల్లి వారిని చాలా మంది కవులు ఆదర్శంగా తీసుకొని కవిత్వం రాసారు కానీ ఆయన స్థాయికి వెళ్ళ లేకపోయారు. వేటూరి సుందరామ్మూర్తి పాటల్లో కూడా ఇటువంటి చాయలు కనిపిస్తాయి కానీ అయన శైలి వేరు.

దేశ భక్తి గీతాలు:

కేవలం భావ గీతాలతో, శృంగార గీతాలతో ఆగిపోలేదు. వస్తువేదైనా ఆయన పాట మాత్రం వీనూల విందే. అందర్నీ ఉత్తేజ పరిచే ఎన్నో దేశ భక్తి గీతాలు రసారు.

జయ జయ ప్రియ భారత జనయిత్రీ ధివ్య ధాత్రి
జయ జయ సత సహస్ర నర నారీ హృదయ నేత్రి

జయ జయ జయ సుశ్యామల
సుశ్యామ చలచ్చేలాంచల

జయ వసంత కుసుమలతా చరిత లలిత చూర్ణకుంతల
జయ మదీయ హృదయాశయ లాక్షారుణ పదయుగళా

ఈ పాట తెలియని తెలుగు వాళ్ళు లేరూ అంటే అతిశయోక్తి కాదు. ఈ పాట కూడా ముందు రేడియోలో వచ్చింది. తరువాత “రాక్షసుడు” సినిమాలో వాడుకున్నారు. ఈ పాటలో వందేమాతరం, జనగణమన గీతాల ఛాయలు కనిపిస్తాయి. కృష్ణ శాస్త్రిగారు కొంత కాలం శాంతినికేతన్ లో గడిపారు. ఆయనపై రవీంద్ర నాధ్ ఠాగూర్ ప్రభావం ఉందని అంటారు.

అలాగే – తెలుగు పాట పై పాట రాసిన ఘనత కూడా వీరిదే ! తెలుగు తనం గురించీ, తెలుగు భాష గురించీ ఆయన రాసిన పాట ఇప్పటికీ, ఎప్పటికీ అజరామరం.

పాడనా తెలుగుపాట పరవశమై – మీ ఎదుట – మీ పాట
పాడనా తెలుగు పాట

కోవెల గంటల గణ గణలో – గోదావరి తరగల గల గలలో

మావుల పూవుల మోపులపైనా – మసలే గాలుల గుసగుసలో

మంచి ముత్యాల పేట – మధురామృతాల తేట – ఒక పాట || పాడనా

త్యాగయ క్షేత్రయ రామదాసులు – తనివితీర వినిపించినది

నాడు నాడులా కదిలించెది – వాడ వాడలా కనిపించెది

చక్కెర మాటల మూట – చిక్కని తేనెల వూట – ఒక పాట || పాడనా

వళ్ళంత వయ్యారి కోక – కళ్ళకు కాటుక రేఖ

మెళ్ళో తాళి – కాళ్ళకు పారాణి – మెరిసే కుంకుమ బొట్టు

ఘల్లు ఘల్లున కడియాలందెలు – అల్లనల్లన నడయాడె

తెలుగుతల్లి పెట్టని కొట – తెనుగును నాటె ప్రతిచోట – ఒక పాట || పాడనా

మాటలతో కోటలు కట్టి, పదాల గారడీ లో తెలుగు తనానికి మంచి ముత్యాల పేట కట్టీ, మధురా మృతాల తేట రుచి చూపించిన పాటిది. తెలుగు పాట అంటే “చక్కెర మాటల మూట – చిక్కని తేనెల వూటంటూ” ప్రతీ హృదయం లోనూ తెలుగును నాటిన ఈ పాట అజరామరం అనడంలో సందేహ మెవరికీ ఉండదు. ఈ పాట అమెరికా అమ్మాయి సినిమాలోది. ఒక విదేశీ వనిత తెరపై పాడుతూ కనిపించే ఈ పాట పి. సుశీల పాడారు.“మావుల పూవుల మోపులపైనా – మసలే గాలుల గుసగుసలో“ అన్న వాక్యాల్లో ఎంత భావుకత నిండి యుందో కదా?

ఇలా ప్రతీ పాట గురించీ ఎన్ని వాక్యాలైనా రాయచ్చు. ఎంత రాసినా మిగిలే వుంటుంది.

మిగిలినవి:

దాదాపు 350 సినిమా పాటలకు పైగా రాసారు. రాశిలో ఇప్పటి సినీ కవులతో పోలిస్తే తక్కువేమో కానీ ఒక్కొక్క పాట వంద పాటల ఎత్తు. అందుకే ఇప్పటికీ తెలుగు వాళ్ళ నోళ్ళలో కృష్ణ శాస్త్రి పాటలు నానుతూనే ఉంటాయి. తత్వం అయినా, వేదాంతం అయినా, ఆశావాదం ఏదైనా సరే ఆయన కవిత్వంలో చొరబడితే చాలు వాటికొక కొత్త అర్థం, రూపూ వస్తాయనడంలో సందేహం లేదు.

రాజ రాజేశ్వరీ విలాస్ కాఫీ క్లబ్ సినిమాలో పాటలో, నిరుద్యోగంతో సతమత మవుతూ ఉండడానికి ఇల్లు లేకా, తన వాళ్ళంటూ ఎవరూ లేని ఒక నిరుపేదలో కూడా ఆశలు పండించగల మహాకవి దేవులపల్లి.

నా పేరు బికారి
నా దారి ఎడారి
మనసైన చోట మజిలీ
కాదన్న చోట బదిలీ

తోటకు తోబుట్టువునూ
ఏటికి నే బిడ్డనూ
పాట నాకు సైదోడు
పక్షి నాకు తోడు
విసుగు రాదు ఖుషీ పోదు వేసట లేనే లేదు
అసలు నా మరో పేరు ఆనంద విహారీ

కూటికి నే పేదనూ
గుణములలో పెద్దనూ
సంకల్పము నాకు ధనము
సాహసమే నాకు బలము
ఏ నాటికో ఈ గరీబు కాకపోడు నవాబు
అంతవరకు నేనొక నిరంతర సంచారీ !

ఆ నిరుద్యోగి ఏకాకి అన్న బెంగ లేదు. తోడునీ, నీడనీ, తోబుట్టువుల్నీ, స్నేహితుల్నీ అందర్నీ చూపించడమే కాదు, ఇన్ని ఉన్న నాకంటే ఆనందంగా ఎవరు విహరించ గలరూ అంటూ ఈ విశ్వంలో ఒంటరి తనం అనేదే లేదంటూ ఎంత ఘనంగా చెప్పారో అనిపిస్తుంది. రెండవ చరణంలో బాహ్య ప్రపంచంలో వస్తువులు గొప్పా, లేక గుణాలు గొప్పా అన్నది సున్నితంగా చెబుతూ నిరాశావాదంలో కూడా ఆశవాదాన్ని నిండుగా నింపగల మహా కవి దేవులపల్లి కృష్ణ శాస్త్రి.

రాసుకుంటూ పోతే ఎన్ని రోజులైనా పట్టచ్చు. అందుకే కొన్ని పాటల విశిష్టతైన చూస్తే చాలు మనసు వెన్నెల డోలలూగుతుంది.

రాలిన వసంతం:

ఈ కవికోకిల ని కళా ప్రపూర్ణ బిరుదుతో ఆంధ్రా యూనివర్శిటీ వాళ్ళు సత్కరించారు. సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు తో అలంకరించారు. భారత ప్రభుత్వం 1976 లో పద్మ భూషణ్ బిరుదు నిచ్చారు. ఇలాంటివెన్నిచ్చినా ఆయన ప్రతిభకి తక్కువే అవుతుంది.

1981 వ సంవత్సరంలో “వెళ్ళొస్తానంటూ” కవితా వసంతాన్ని మనకొదిలేసి శలవు తీసుకుంది ఆయన కవిత్వం. మనిషి మన మధ్యలేకపోయినా ఆయన కవిత్వం ఉంటుంది. తెలుగు చిత్ర సీమలో తారలెన్ని ఉన్నా జాబిల్లి మాత్రం ఖచ్చితంగా దేవులపల్లే! వెన్నెలా, జాబిల్లీ, వసంతం, ఇవన్నీ ఆయన సొంతం. తెలుగు సినిమా పాట ఉన్నంత కాలమే కాదు, వసంతం ఉన్నన్నాళ్ళూ కృష్ణశాస్త్రి కవిత్వం చిరస్మరణీయంగా ఉంటుంది.

( దేవులపల్లి కృష్ణ శాస్త్రి గారు ఎన్నో రచనలు చేసారు. ఆయన రాసిన కృష్ణ పక్షం” అందరికీ సుపరిచితమే ! కేవలం సినిమా పాటల్లో ఆయన కవితా ప్రతిభని మరో సారి స్మరించుకోవడమే ఈ వ్యాసం ఉద్దేశ్యం. )

(ఈ వ్యాసం నవతరంగంలో వచ్చింది.)

3 వ్యాఖ్యలు

భావ కవిత్వపు జాబిల్లి–దేవులపల్లి – 1


జాజర

మనసున మల్లెల మాలలూగెనే
కన్నుల వెన్నెల డోలలూగెనే
ఎంత హాయి ఈ రేయి నిండెనో
ఎన్ని నాళ్ళకీ బ్రతుకు పండెనో

కొన్ని వాక్యాలు ఎన్ని సార్లు చదివినా తనివి తీరదు. చదివినకొద్దీ మరింత ఆహ్లాదంగా ఉంటాయి. పిల్లగాలులు పలకరిస్తాయి. మనసులో మల్లెలు పూయిస్తాయి. వెన్నెల్లోకి లాక్కెళతాయి. కమనీయమైన ప్రకృతిని హృదయానికతిస్తాయి. ఆ వాక్యాల్లో ఉన్న మత్తు అలాంటిది.

1950 లో తెలుగు సినిమా పాటకి భావ కవిత్వపు వెన్నెల సొబగులద్దీ, దేవులపల్లి కృష్ణ శాస్త్రి గారి కలం పూయించిన పారిజాత కుసుమాలు పై వాక్యాలు. అంతవరకూ సాదా సీదాగా సాగుతున్న తెలుగు పాటలోకి మల్లెల జలపాతంలా చొచ్చుకు పోయింది కృష్ణ శాస్త్రి గారి భావ కవిత్వం. తెలుగు సినిమా పాటకి కొత్త వొరవడిని చూపించి, కావ్య వర్ణనా రీతిని చొప్పించిన ఘనత కృష్ణ శాస్త్రి గారి కవిత్వానిది. భావ కవిత్వ సాగరాన్ని చిన్న పాటలో చుట్టేసిన కమనీయ విశిష్ట భావనా శిల్పం ఆయన కవిత. ఎంత రాసినా కాసింత మిగిలిపోతుంది.

పైన ఉదహరించిన పాట పల్లవి మల్లీశ్వరి సినిమాలోదే! పల్లవి ఎత్తుగడే అలా ఉంటే, ఇహ చరణాలు సంగతి సరే సరి. మధురమైన ప్రేమ భావన వల్ల కలిగిన అనుభూతికి విరహాన్ని జోడించీ, ప్రణయ సౌందర్యాన్ని ప్రకృతి కౌగిలిలో చుట్టేసిన విరహ భావాలు అవి.

కొమ్మల గువ్వలు గుస గుస మనినా
రెమ్మల గాలులు ఉసురుసుననినా
అలలు కొలనులో గల గల మనినా
దవ్వున వేణువు సవ్వడి వినినా

నీవు వచ్చేవని నీ పిలుపే విని
కన్నుల నీరిడి కలయ చూచితిని
ఘడియ యేని ఇక విడిచిపోకుమా
ఎగసిన హౄదయము పగులనీకుమా

ఎన్ని నాళ్ళకీ బ్రతుకు పండెనో
ఎంత హాయి ఈ రేయి నిండెనో

అందనంత అర్థాన్ని అలవోకగా పలికించే సరళమైన పదాలవి. వ్యాఖ్యలూ, వివరణలూ అవసరం లేని పొందికైన భావ కవిత్వం అది. అందులో బాధ ఉంది. ఆ బాధలో తెలీని సుఖం ఉంది.

మల్లీశ్వరి సినిమాలో మాటలూ, పాటలతో తన సినీ ప్రస్థానం మొదలుపెట్టిన కృష్ణ శాస్త్రి స్పృశించని తెలుగు హృదయం ఒక్కటీ లేదు అంటే అతిశయోక్తి కాదు. అప్పట్లో మల్లీశ్వరి సినిమాలో పాటలు ఓ మలయ మారుతంలా తెలుగు ప్రేక్షకుల్ని సమ్మొహితుల్ని చేసాయి.

కేవలం పాటలోనే కాదు, విడిగా చదువుకున్నా వెన్నెల రాత్రులూ, మల్లెల విరహాలూ మనముందు సాక్షాత్కరింపచేసే మత్తైన మకరందాలవి. ఎన్నిసార్లు చదివినా, కొత్త కొత్త అనుభూతులు కలిగిస్తాయి.

సాధారణంగా పాటల్లో సాహిత్యానికి ఒక స్థాయి కనిపించేలా చేసేది సంగీతం. మంచి సంగీతంతో ఏ సాహిత్యానికైనా విలువ మరింత పెరుగుతుంది. సాహిత్యం సంగీతం కంటే ఓ మెట్టు కిందనే ఉంటుంది. కానీ కృష్ణ శాస్త్రి పాట సంగీతాన్ని మించి మరో మెట్టు పైన ఉంటుంది.

ఆయన పాటల్లో ప్రత్యేకతని మల్లీశ్వరి సంగీత దర్శకులు, సాలూరి రాజేశ్వరరావు చాలా సార్లు ధృవీకరించారు. ప్రతీ పాటకీ సన్నివేశాన్ని బట్టి ఒక్కో రాగం నిర్ణయించుకుంటాడు సంగీత దర్శకుడు. సాధారణంగా సినిమాల్లో ముందుగా వరసలు కట్టిన తరువాతే పాట రాయడం జరుగుతుంది. ఎందుకంటే ఆ వరసకి ( ట్యూన్ ) కి సరిపడేలా పదాలు రావాల్సుంటుంది. అదీకాక పాడడానికి అనువుగా రాయాలి. కొన్ని మాటలు పాటల్లో ఇమడవు. అందువల్ల ముందు సంగీత వరుస కట్టిన తరువాతే రాయడం పరిపాటి. కానీ మల్లీశ్వరి సినిమాకి పాటలు అన్నీ ముందు రాసిన తరువాతే ట్యూన్లు కట్టారు. “ఈ పాటల్లో సాహిత్యం చదువుతుంటేనే అలవోకగా ట్యూన్లు వచ్చాయి. ఏ మాత్రం శ్రమ లేకుండా అతి సులువుగా పాటలు కట్టాను. లలిత గీతాలు రాసిన అనుభవం వల్ల కృష్ణ శాస్త్రి గారి కవిత్వం ఒక పాటలా సాగింది. ” అని రాజేశ్వరరావు అన్నారు.

మనం నిత్యం చూసే పువ్వుల్నీ ఆకుల్నీ, సెలయేళ్ళనీ, గాలుల్నీ సరళ మైన పదాలతో, సున్నితమైన భావాలతో పాట రాయడం అందరికీ రాదు. అందరికీ అర్థమయ్యేలా చెప్పడం అంత సులభం కాదు. ఎవరికీ రానిదీ, చేతకానిదీ అతి సునాయాసంగా చెప్పే గుణం ఆయన పాటకుంది. చిత్ర గీతాల్లో భావుకతని ప్రవేశ పెట్టిన తీరుని ఎంతో మంది అనుకరించారు కానీ, ఆయన స్థాయిలో ఎవరూ రాయలేక పోయారన్నది జగమెరిగిన సత్యం.

దేవులపల్లి తూర్పుగోదావరి జిల్లాలో పిఠాపురం దగ్గర చంద్రపాలెంలో నవంబరు ఒకటవ తేదీ 1897 లో జన్మించారు. బాల్యమంతా పిఠాపురం లోనే గడిచింది. కృష్ణ శాస్త్రి కాకినాడలో చదివే టప్పుడు బ్రహ్మ సమాజ ప్రభావానికి గురైన సమయంలో అనేక గేయాలు రచించారు. బ్రహ్మ సమాజానికే ఎన్నో గేయాలు రాసారు. అలా అనేక గేయాలు రాసి రాసీ , అందులో నిష్ణాతులయ్యారు. అదే చిత్ర గీతాల రచనకు ప్రేరణ కలిగించింది.

కృష్ణ శాస్త్రి గారి చిత్ర రంగ ప్రవేశం యాద్రుచ్చికంగానే జరిగింది. బెజవాడ గోపాల రెడ్డితో ఆయనకి స్నేహం ఉండేది. గోపాల రెడ్డి గారే ఒకసారి వాహినీ సంస్థ అధినేత బి.ఎన్.రెడ్డి గారికి కృష్ణ శాస్త్రి గార్ని పరిచయం చేసారు. అప్పటివరకూ రేడియోలో రాసిన లలిత గీతాల్నీ, బ్రహ్మ సమాజ గేయాల్నీ విన్న బి.ఎన్.రెడ్డి గారు తను త్వరలో తీయబోయే సినిమాకి పాటలు రాయమని అడిగారు. కృష్ణ శాస్త్రి సరేననడం సినీ రంగ ప్రవేశానికీ, గీత రచనకీ శ్రీకారం చుట్టింది. మొట్ట మొదటి సారిగా మల్లీశ్వరి చిత్రానికి మాటలూ, పాటలూ రాయడం జరిగింది. అప్పట్లో చిత్రసీమని ఒక ఊపు ఊపే సింది మల్లీశ్వరి చిత్రం. ఒక్కో పాట ఒక్కో ఆణిముత్యం – రాజేశ్వర రావు గారి సంగీతాన్ని మించి పోయింది కృష్ణ శాస్త్రి కవిత్వం. మల్లీశ్వరి పాటలతో ప్రేక్షకులకి భావ కవిత్వపు నిషా అలవాటయ్యింది.

ఆయన పాటల్లో ఆర్ద్రత, క్లుప్తత, భావుకత, సౌకుమార్యం తెలుగు ప్రేక్షకుల్ని సమ్మోహితుల్ని చేసింది. ఆయన రాయని గీతమంటూ లేదు. శృంగార గీతాలూ, విషాద గీతాలూ, దేశభక్తి గీతాలూ, సామాజిక స్పృహ నిండిన గీతాలూ, పౌరాణిక, చారిత్రాత్మక గీతాలూ, ఒకటేమిటి ఆయన స్పృశించని అంశాల్లేవు. ఏ పాట రాసినా కృష్ణ శాస్త్రి గారి ముద్ర ఖచ్చితంగా తెలుస్తుంది. దాదాపు బి. ఎన్. రెడ్డి గారి అన్ని సినిమాలకీ కృష్ణ శాస్త్రి పాటలు రాసారు.

ఆకాశ వీధిలో హాయిగా ఎగిరేవు
దేశ దేశాలన్నీ తిరిగీ చూసేవు
ఏడ, తానున్నాడో బావ
జాడ తెలిసినా పోయిరావా
అందాల ఓ మేఘ మాలా ( మల్లీశ్వరి )

కాళిదాసు మేఘ సందేశ సారాన్ని సున్నితంగా చెప్పిన ఈ పాటలో ఆర్తి ఉంది. ప్రేమతో నిండిన ఆశ ఉంది. ఎదురు చూపుంది. అలాగే “పిలిచినా బిగువటరా”, “నెలరాజా వెన్నెల రాజా”, “కోతీ బావకు పెళ్ళంటా” ఇలా ప్రతీ పాటా మల్లీశ్వరి సినిమా విజయానికి కారణం అయ్యింది.

ఒక్క మల్లీశ్వరి తో కృష్ణ శాస్త్రి ప్రాభవం పెరిగిపోయింది. ఆంధ్ర దేశమంతా ఆయన పేరు మారు మ్రోగింది. ఆ తరువాత రాసిన పాటలు కూడా తక్కువేమీ కాదు. రాజ మకుటం సినిమాకి రాసిన ఈ పాట ఆయన ప్రతిభకి మకుటాయమానంగా నిలుస్తుంది.

సడి సేయకో గాలి
సడి సేయ బోకే
బడిలి వడిలో రాజు పవళించెనే

ఏటి గలగలలకే ఎగసి లేచేనే
ఆకు కదలికలకే అదిరి చూసేనే
నిదుర చెదిరిందంటే నేనూరు కోనే

పండు వెన్నెలనడిగి – పానుపు తేరాదే
నీడ మబ్బుల దాగు – నిదుర తేరాదే
విరుల వీవెన బూని – విసిరి పోరాదే

ఎన్ని భావ చిత్రాలు? పాట వింటున్నంత సేపూ ప్రకృతి వడిలో మనసు సుతారంగా నిద్రలోకి జారుకుంటుంది. నిశ్శబ్దాన్ని కూడా లొంగదీసుకున్న కవిత్వమిది.

(అప్పుడే అయిపోలేదు. రెండో భాగం ఇంకా వుంది.)
(ఈ వ్యాసం నవతరంగంలో వచ్చింది. గమనించగలరు.)

Comments (1)