Archive for జనవరి, 2010

నేహల – రెండో భాగం


జాజర

14వ శతాబ్దంలో స్వేచ్ఛ కోసం చరిత్రకి బలైన ఓ ముగ్ధ కథ.

కౌముదిలో నెలనెలా సీరియల్‌గా వస్తోంది. – ఈ క్రింది లింకులో చదవండి.

నేహల – రెండో భాగం

ప్రకటనలు

వ్యాఖ్యానించండి

పరిపూర్ణ ద్రౌపది

వ్యాసుని దృష్టిలో ద్రౌపది

జాజర


ప్రస్తుతం తెలుగు నవలా సాహిత్యంలో ద్రౌపది నవల ఒక చర్చనీయాంశంగా మారింది. ద్రౌపదిని ఒక కామ వాంఛా భోగితురాలిగా చిత్రీకరించారనీ, ఆమె వ్యక్తిత్వాన్ని తక్కువ చేసి చూపించారనీ పలువురి విమర్శానూ! మహాభారతం దృష్ట్యా ద్రౌపది వ్యక్తిత్వాన్ని పరికించి చూస్తే ఒక అభిమానవతిగానూ, పౌరుషం కల వ్యక్తిగానూ అందరికీ తెలుసు. ఇవి కాకుండా ద్రౌపది మనస్తత్వాన్నీ, భర్తలతో జీవితాన్నీ, ప్రవర్తననీ, ఇతరులతో తన బాంధవ్యాన్నీ, ఇవన్నీ వ్యాసుడు అరణ్యపర్వంలో ఆమె నోటే చెప్పిస్తాడు. అయిదుగురు భర్తలూ ఆమెను ఎందుకు అమితంగా ప్రేమిస్తారన్నది ద్రౌపది చేతే స్వయంగా పలికించాడు.

ఒక భర్తతోనే జీవించడం కష్టం అనుకునే స్త్రీలకి అయిదుగురు భర్తలతో ద్రౌపది ఎలా జీవించిందన్నది ఒక అర్థంకాని ప్రశ్నే! కేవలం జీవించడమే కాదు, భర్తల అనురాగాన్నీ సమంగా పొందింది. అలాగే తనూ వారినీ ప్రేమించింది. లేదు, ద్రౌపదికి భీముడంటే ఇష్టం;కాదు నకుల సహదేవులంటే ఇంకాస్త ఇష్టమంటూ అనేక కథనాలొచ్చాయి. అసలు ద్రౌపది అయిదుగురు భర్తల్నీ ఎలా సముదాయించేదన్నది వ్యాసుడు ఆమె ద్వారానే చెప్పిస్తాడు. కేవలం అనురాగాన్ని పంచడమే కాదు, భర్తలందరూ తన మాటల్నీ అమితంగా గౌరవిస్తారనీ అమెకు తెలుసు. ఆ గౌరవాలకి కారణాలు కూడా అమెకు తెలుసు. బయటనుండి చూసే వారికి అయిదుగురు భర్తల్నీ తన గుప్పిట బంధించిందన్న అపోహ కలగచ్చు. ఎందుకంటే వారెప్పుడూ ద్రౌపదిని అందరి ముందూ అమిత గౌరవంతోనే చూసారు. వ్యక్తికి, ముఖ్యంగా స్త్రీకి, వన్నె తెచ్చేది శారీరిక సౌందర్యం కాదనీ, గుణ సౌందర్యమేనని అంతర్లీనంగా చెప్పిస్తాడు. దానికి సంబంధించి అరణ్యపర్వంలో ఒక ఘట్టముంది.

మహాభారతంలో అరణ్యపర్వం చాలా విశిష్టమైంది. ముందు జరగబోయే సంఘటనలన్నింటినీ ఇందులో చిన్నగా సూచిస్తాడు వ్యాసుడు. ముందు రాబోయే సంఘటనలకి ఒక రంగాన్ని సిద్ధం చేయడమన్నమాట. వ్యాసుణ్ణి మించిన కథకుడు లేరు. తను చెప్పబోయే ప్రతీ ముఖ్య ఘట్టానికీ ముందుగా ఒక వేదకపై చెప్పబోయే ముఖ్యాంశాన్ని సూచన ప్రాయంగా ఏదో విధంగా చెప్పిస్తాడు. యుద్ధ సమయంలో అర్జనుడికి బోధించిన భగవద్గీత లోని విషయాలు చిన్నగా కథల రూపంలో అరణ్యపర్వంలో చెబుతాడు వ్యాసుడు. ఈ అరణ్య పర్వంలో చెప్పిన కథలన్నీ భగవద్గీతా సారానికి సూక్ష్మ రూపం.

జూదంలో రాజ్యం కోల్పోయి, ఓడిన పందానికి కట్టుబడి అరణ్యవాసానికని పాండవులు బయల్దేరుతారు. ఆ సందర్భంగా కామ్యకవనంలో కొంత కాలం ఉండడానికి నిశ్చయించుకుంటారు. ఈ విషయం తెలిసి శ్రీ కృష్ణుడు సత్యభామా సమేతుడై కామ్యకవనానికి వెళతాడు. సరిగ్గా అదే సమయానికి మార్కండేయ మహర్షి కూడా పాండవుల రాక తెలుసుకొని వారి ఆశ్రమానికి వస్తాడు. మార్కండేయ మహర్షికి అతిధి సత్కారాలు చేస్తారు పాండవులు. మార్కండేయ మహర్షిని చూసి కొద్ది రోజులు అక్కడే ఉందామని శ్రీకృష్ణుడు నిశ్చయించుకుంటాడు. ద్రౌపది తోడుగా ఉంది కాబట్టి సత్య భామా సరేనంటుంది.

ఆ సమయంలో మార్కండేయ మహర్షి ధర్మరాజుకి రాజ ధర్మాల గురించీ, న్యాయశాస్త్రం గురించీ, మనిషి చావు, పుట్టుకల గురించీ, మనో ధర్మం గురించీ ఇలా పలు అంశాలనీ స్పృశిస్తూ కథల రూపంలో చెబుతాడు. ఇందులోనే రాజు కుండాల్సిన లక్షణాలూ, రాజ ధర్మాలూ, ప్రజా ధర్మాలూ, కాల పరిణామంలో మనిషిలో వచ్చే మార్పులూ, యుగాల తీరూ ఒకటేమిటి అన్నీ మార్కండేయుడు ధర్మరాజుకి భోదిస్తాడు. అక్కడే శ్రీ కృష్ణుడు కూడా ఉంటాడు. పాండవులతో కలిసి శ్రద్ధగా అన్నీ వింటాడు.

అదలా ఉంచితే, ఆ సందర్భంలో పాండవులు ద్రౌపదిపై చూపించే ప్రేమకీ, ఆమె మాటలకీ, నిర్ణయాలకీ అత్యంత ప్రాముఖ్యతనివ్వడం చూసి సత్యభామ ఆశ్చర్యపోతుంది. అసూయ చెందుతుంది. ద్రౌపది ఒక్కామె తన భర్తలయుదుగురినీ భలే చెప్పు చేతల్లో పెట్టుకుందిగదాని నెవ్వరబోతుంది. తనెంతో ప్రయత్నంతో శ్రీకృష్ణుణ్ణి తన చెప్పు చేతల్లో బంధించాననుకుంటే, తనకే తెలీయకుండా వేళ్ళ సందుల్లో ఇసకలా జారిపోతున్నాడని అనుకుంటుంది. ఒక భర్తనే వశం చేసుకోడం వల్ల కావడం లేదు. అలాంటిది అయిదుగుర్నెలా పాదాక్రాంతుల్ని చేసుకుందో కదాని సమాధానం దొరక్క సతమతమవుతుంది. ఎవరూ లేని సమయం చూసి ద్రౌపదినే అడుగుతుంది.

నీ భర్తలయిదుగురికీ నువ్వంటే అమితమైన అనురాగముంది. ఒకరిని మించి మరొకరు నీపై ప్రేమ కురిపిస్తున్నారు. వాళ్ళందరి ఎడలా నువ్వు ఒకే విధంగా ఆసక్తి చూపిస్తూ మసలుకుంటున్నావు.. పాండవులంతటి మహా వీరులు నిన్ను ఎంతో మురిపంగా చూడ్డం చాలా వింతగా వుంది. వాళ్ళందరూ నీకు అడుగులకి మడుగులొత్తుతున్నారు. ఈ అద్భుత మహిమ నీకెలా వచ్చింది? ఏం నోవులు నోచావు? మంత్ర తంత్రాలు నేర్చుకున్నావా? ఏ ఏం మూలికలు ప్రయోగించావు? ఇలా నీ భర్తలు నీపై అనురాగం చూపించగల నేర్పరితనం ఎక్కడ నేర్చుకున్నావు? ఇంతటి మహాపురుషుల్ని ఆకట్టుకునే చతురత ఎలా సంపాదించావు? నాకంతు బట్టడం లేదు. నీ భర్తల అభిమానాన్ని ఎలా పొందగలిగావు? అందులో ఉన్న కిటుకూ, లోగుట్టూ ఏమిటి? అవి నాకు చెబితే నా భర్తయిన శ్రీకృష్ణుణ్ణి కూడా అదే విధంగా వశపరుచుకుంటాను. ద్రౌపదీ! నీ వ్యక్తిత్వం అసాధారణమైంది. అందుకే చెప్పమని ప్రాధేయపడుతున్నా! ” నంటూ సత్యభామ మనసులో ఉన్నదంతా కక్కుతుంది.

ఇటువంటి మాటలు వింటే ఏ స్త్రీకైనా కోపం వస్తుంది. ద్రౌపదికీ కోపం వచ్చింది. కానీ పైకి ఏమాత్రం కనబడనీయకుండా నవ్వుతూ సమాధానం చెప్పింది. ఇక్కడ కోపం అణచుకోడమనే గుణాన్ని ద్రౌపదిలో చూపించాడు. ముఖ్యంగా ఇంటికొచ్చిన అతిధుల్ని గౌరవించాలన్న ఉత్తమ లక్షణాలు కలిగిన యువతిలా ద్రౌపది కనిపిస్తుంది. సత్యభామడిగిన ప్రశ్నలు విని ఆమె తెలివి తక్కువ తనాన్నీ, డొల్లతనాన్ని చూపిస్తూ ఇలా అంటుంది.

సత్యభామా! నీవెంత అందంగకత్తెవైతే మాత్రం నన్ను తక్కువస్థాయి స్త్రీలతో జమకట్టి ఇలా అడగచ్చా? నీవిలా అడిగావన్నదే నమ్మశక్యం కావండం లేదు. శ్రీకృష్ణుడి లాంటి పురుషోత్తముడి భార్య అడగాల్సిన ప్రశ్నలేనా ఇవి?” అంటూ సత్యభామతో చనువుగా నవ్వుతూ, మెల్లగా చీవాట్లు పెట్టింది. సత్యభామకేమీ అర్థం కాక ఆశ్చర్యబొతే మరలా ద్రౌపదే సుదీర్ఘంగా చెప్పింది.

మంత్ర తంత్రాలతోనూ, మూలికలతోనూ, ఔషధాలతోనూ భర్త వశమవుతాడనుకోడం తెలివి తక్కువ తనమే కాదు. మూర్ఖత్వం కూడాను. ఔషధాలు ప్రయోగిస్తే, అవి బెడిసి కొట్టి వికటిస్తే భర్తలకి రోగాలు సంక్రమిస్తాయి. తద్వారా అపకీర్తీ, బాధా మిగులుతాయి. ఇలాంటి స్వయంకృతాపరాధాల వల్ల ఒరిగేదీ పుట్టెడు దుఃఖం మాత్రమే! కాబట్టి భర్తల్ని మోసగించే పనులు భార్యలు చెయ్యకూడదు. వారి మనసు తెలుసుకొని మసలాలి. అదే అనుకూల దాంపత్యానికి దారి తీస్తుంది. ఇదే భర్తని ఆకట్టుకునే ఉత్తమ లక్షణమని గ్రహించు. పాండవుల పట్ల నేనెలా ప్రవర్తిస్తానో, ఎలా వారి అనురాగాన్నీ పొందగలిగానో చెబుతాను. విను.

భర్తలు పరాయి స్త్రీలపై అనురక్తులయి ఉంటే వారిపై నేను కోపగించుకోను. కోపగించుకున్నంత మాత్రంచేత నేను వారిని ఆపలేను. ఇవన్నీ చూసి వింతపనులు చేయను. మాటలతో దెప్పను. అది నా నైజం కాదు. ఇవేమీ జరగనట్లుగానే ప్రవర్తిస్తాను. వాళ్ళని ఎప్పటిలాగే చూస్తాను. నా భర్తలు ఒకరి గురించి ఇంకోకరికి నేరాలు చెప్పను. ఒకరి ఎదుట ఇంకొకరి ప్రస్తావనే తీసుకురాను. నాకేదయినా నచ్చనిదుంటే అందరినీ కూర్చోబెట్టి నా మనసులో ఉన్నది నిష్కర్షగా చెబుతాను. నేను నా భర్తల ఎడల తప్పుగా ప్రవర్తించను. అదేవిధంగా వారూ నడచుకునేలా చూస్తాను.

వారికి కావల్సిన సదుపాయాలు అంటే స్నానం, తిండీ, నిద్రలకి కావల్సిన వన్నీ అమరుస్తాను. వీరికేం కావాలన్నా నేనే స్వయంగా చూస్తాను కానీ సేవకుల్ని నియోగించను. అలాగే ఇంటిలో ధాన్యాన్ని కానీ, ధనం కానీ, బంగారం కానీ వ్యర్థం చేయను. అనవసరంగా వెచ్చించను. ఇంటినీ, వంటింటినీ శుభ్రంగా ఉంచుతాను. చుట్టాలందరితోనూ ఎల్లప్పుడూ మంచిగా ఉంటాను.

ఇహ నా సంగతంటావా, నేను పరపురుషులు దేవతలైనా సరే, యక్షులూ, గంధర్వులూ అయినా సరే వారిని గడ్డిపోచతో సమంగా చూస్తాను. వారి యెడల పతిభావన ఎప్పటికీ చేయను. అటువంటి ఆలోచనే రానీయను.

అలాగే ఇతరులతో వాదులాడ్డం, మితిమీరి హాస్యం చెయ్యడం, పరపురుషుల్ని ఆకర్షించుకోవడానికి వారి ఎదుట పలుమార్లు తిరగడం వంటి పనులు చేయను. అలాంటి చర్యల జోలికే పోను.

మా అత్తగారితో పూజ్యభావం కలిగి ఆమెను నొప్పించకుండా నడచుకుంటాను. ఇంటికొచ్చిన అతిధుల్ని పూజ్య భావంతో మర్యాదలు చేస్తాను. క్షమ, సంప్రీతి, వినయం, మంచితనం వంటి గుణాలు వదిలేయకుండా ప్రవర్తిస్తాను. నా భర్తలు చేసే యజ్ఞ యాగాదులకి కావల్సినవన్నీ నేనే స్వయంగా సమకూరుస్తాను. ఇంట్లో ఉన్న అందర్నీ సంతోషంగా ఉంచడం నా కర్తవ్యగా భావిస్తాను.

ధర్మరాజు అంతఃపురంలో నూరువేలమంది సేవకులు పగలూ,రాత్రీ సేవ చేస్తూ ఉంటారు. వారందర్నీ ఓ కంట కనిపెడతాను. వారేం ఉపచారాలు చేస్తున్నారో, అపచారాలు చేస్తున్నారో ఎల్లప్పుడూ గమనిస్తూనే ఉంటాను. వారందరూ క్రమశిక్షణతో మసలుకునేలా చూస్తాను. అలాగే సేవకులందరికీ భోజన సదుపాయాలందుతున్నాయా, వారికి భత్యాలు అందుతున్నాయా అంటూ ప్రతీ ఒక్కరినీ అడిగి తెలుసుకుంటాను. పనిచేయని వారిని విధుల్నుండి తప్పిస్తాను. వారు తప్పుచేస్తే శిక్షించడానికి వెనుకాడను. ధనాగారంలో వస్తువులూ, నిత్యమూ జరిగే ఆదాయ వ్యయాలన్నీ నాకు తెలీకుండా జరగవు. అంతటా జాగరూకతతో ఉంటాను. కుటుంబాన్నంతటినీ ఈదే దాన్ని నేనే!

ఓ సత్యభామా, ఇలాంటి చర్యల వలనే నా భర్తల అనురాగాన్ని చూరగొలుగుతున్నాను. నీవు చెప్పినట్లుగా వశీకరణ విద్యలూ, ఇంద్రజాల కళలూ నాకు తెలీవు. వారిని వశబరుచుకోడానికి ఏ మూలికలూ వాడను. నా ప్రేమతోనే వారిని బంధిస్తాను.” అంటూ ద్రౌపది తనగురించి చెబుతుంది.

ఇదంతా విని సత్యభామ సిగ్గుతో తలవంచుకుంటుంది. ద్రౌపదిని క్షమాపణడుగుతుంది. ఏదో తెలివితక్కువ తనం వల్ల వశీకరణవిద్యలంటూ అడిగానని, దయతో వాటిని పరిహాసాలుగానే అనుకోమని వేడుకుంటుంది. ద్రౌపది సరేనని శ్రీకృష్ణుణ్ణి ఎలా ప్రేమగా చూసుకోవాలో, తన సవతులతో ఎలా మసలుకోవాలో వివరంగా చెబుతుంది.

ఆ మర్నాడు శ్రీకృష్ణుడూ, సత్యభామా ద్వారకకి శలవు తీసుకున్నట్లుగా చెబుతూ ఆ అధ్యాయం ముగుస్తుంది.

ఇక్కడ రెండు విషయాలు గమనించాలి. ఒకటి. సత్యభామెప్పుడూ భర్తని తన చెప్పుచేతల్లో ఉంచుకోవాలని ఆరాటపడుతూ ఉంటుంది. ద్రౌపది దీనికి విరుద్ధంగా కుటుంబాన్ని చక్కదిద్దుతూ భర్తలు తన చెప్పుచేతల్లో నడుచుకునేలా పరిస్థితులు కలగజేస్తుంది.

రెండోది. ద్రౌపది ఇంటినీ, తన చుట్టూ ఉన్న వారినీ, నొప్పించకుండా మెప్పించే చాకచక్య గుణంతో వ్యవహరించడం కనబడుతుంది. అదొక్కటే కాకుండా వినయం, విధేయత ఎక్కడుండాలో చెబుతుంది. పెద్దల ఎడల ఎలా ఉండాలో విశదీకరిస్తుంది. పనివారల ఎడల ఎలా వ్యవహరిస్తుందో చెబుతుంది. కుటుంబ వ్యవహారాలన్నీ తనే నడుపుతున్నాననే భావన కలగజేస్తుంది. భర్తలు తనతో ఎలా ఉండాలని కోరుకుంటుందో, తనూ అదే విధంగా వారితో ఉంటుంది. భర్తలు పరస్త్రీలపట్ల ఆకర్షితులయ్యారని తనూ అదే దారి అవలంబించనని సూటిగానే చెబుతుంది. అలాగే ఎదుటివారి మనస్సు, భర్తలయినా సరే, మార్చడం అంత సులభంకాదని గ్రహింపున్న వ్యక్తిగా ద్రౌపది కనిపిస్తుంది. ఇదంతా చూస్తే ద్రౌపది చాలా తెలివయిన వ్యక్తిగా, ఇంటా, బయటా వ్యవహారాలన్నీ చాకచక్యంతో చక్కబెట్టే స్త్రీ మూర్తిగా వ్యాసుడు చూపించాడు. అరణ్యపర్వంలో కామ్యకవనానికి పాండవుల్ని చూడ్డానికి శ్రీకృష్ణుడొక్కడే రావచ్చును. కానీ వెంట సత్యభామని తీసుకురావడంలో అర్థమూ, ప్రయోజనమూ వేరే ఉన్నాయి. ద్రౌపది ఎంతటి ఉదాత్తమైన స్త్రీయో సత్యభామకీ, తద్వారా మహాభారతం చదివే వారికీ చెప్పడానికే వ్యాసుడు ఇది రాసాడనిపిస్తుంది.

మహాభారతంలో ఈ “సత్యభామా, ద్రౌపదుల సంవాదం” అనే అధ్యాయం ద్వారా ద్రౌపది వ్యక్తిత్వాన్ని వ్యాసుడు ఆమె గొంతుకతోనే పలికించాడు. ఆమె ప్రవర్తననీ, గడిపిన జీవితాన్ని బట్టి చూస్తే ఆమె ఎలాంటి స్త్రీయో తెలుస్తూనే ఉంటుంది. వ్యాసుని దృష్టిలో ద్రౌపది పరిపూర్ణ వ్యక్తి. ఇంతకు మించి భాష్యం అవసరంలేదు. మరోసారి ద్రౌపది వ్యక్తిత్వాన్ని మనం కొత్తగా నిర్వచించ నక్కర్లేదు.

6 వ్యాఖ్యలు

నాటకరంగం భుజం తట్టుదాం!

 

నాటకరంగం తీరుతెన్నులపై మరో వ్యాసం


ఏడాది క్రితం నాటకరంగంపై ఆంధ్రభూమిలో వచ్చిన వ్యాసం. ఇది చదివి చాట్ల శ్రీరాములు గారు ఇండియా నుండి ప్రత్యేకంగా ఫోన్ చేసి అభినందించారు.

ఆంధ్రభూమిలో వచ్చింది ఇక్కడ కూడా చూడచ్చు.
నాటకరంగం భుజం తట్టుదాం!

*******
సుమారు అయిదు నెలల క్రితం మరాఠీ నాటకరంగంలో స్రష్ట లాంటి వ్యక్తి “విజయ్ టెండూల్కర్” చనిపోయారు. ఆయన మరాఠీ నాటక రంగానికందించిన సేవలు అనన్యమన్నది జగద్విదితం. అటువంటి వ్యక్తి మరణించి మరాఠీ నాటక రంగ పెద్దలు సంతాప సభ జరిపితే ఇసకేస్తే రాలనంత జనం వచ్చారు. తోటీ కళాకారుడిపై ఉన్న అభిమానంతో, గౌరవంతో మరాఠీ నాటక రంగానికి చెందిన ప్రతీ కాళాకారుడూ విచ్చేసారు. మహారాష్ట్రాలో మారుమూలునున్న గ్రామాలనుండి నటులూ, అభిమానులూ వచ్చారు. ఇది మరాఠీ నాటకరంగానికి చెందిన ఒక మిత్రుడి ద్వారా తెలిసి చాలా సంతోషించాను. నాటక కళపైనా, తోటి కళాకారునిపై ఉన్న వారి ప్రేమాభిమానాలు చూసి ఆనందించాను. వారి ఐకమత్యం చూసి ముచ్చటేసింది.

అమెరికానుండి పని మీద ఈ మధ్య నేను హైదరాబాదు రావడం జరిగింది. నాటకరంగ మిత్రుల్ని కలవడంకోసం యాదృచ్చికంగా తెలుగు విశ్వవిద్యాలయానికి వెళ్ళాను. అక్కడ దుగ్గిరాల సోమేశ్వర రావు గారి 77వ జన్మదినోత్సవ సందర్భంగా ఒక కార్యక్రమం జరుగుతోంది. అనుకోకుండా వెళ్ళిన ఈ కార్యక్రమంలో రెండు సంఘటనలు చూసి ఆనందించాను. మరో నాలుగు చూసి నిరాశ పడ్డాను. ఆనందం కలింగించిన వాటిల్లో మొదటిది. తెలుగు నాటకరంగం ప్రముఖ వ్యక్తుల్లో ఒకరైన దుగ్గిరాల వారి పుట్టిన రోజుని పురస్కరించుకొని తోటి కళాకారుడైన కె.యస్.టి.శాయి గారికి ఆత్మీయ పురస్కారం పేరున సత్కారం. రెండోది. నాటకరంగ ప్రముఖుని జన్మదిన సందర్భంగా ప్రముఖ నటులు రావి కొండలరావు బృందంచే నాటక ప్రదర్శన. వయసు శరీరానికి కానీ మనసుకి కాదు అని నిరూపిస్తూ ఇరవై ఏళ్ళ వ్యక్తిలా ఎంతో ఉత్సాహంతో రావి కొండల రావూ, ఆయన సతీమణి రాధా కుమారీ నటించారు. ఈ చిన్న నాటికతో సభ ప్రారంభించడం మెచ్చుకోదగ్గ విషయం. ఈ రెండూ చూసాక తెలుగు నాటకరంగానికి కాస్తైనా జవసత్వాలున్నాయనిపించింది.

ఇహ నీరు కార్చిన మరో నాలుగు విషయాలు. ఈ సభకి పది పుంజీల మంది కూడా జనం లేరు. వచ్చిన వారిలో దాదాపు సగానికి పైగా దుగ్గిరాల వారి అభిమానంతో వచ్చిన వారే! ఇది చూసి పక్కనే ఉన్న నాటకరంగంలో మరో ప్రముఖ వ్యక్తి చాట్ల శ్రీరాములు గార్ని మొత్తం హైద్రబాదులో తెలుగు నాటకరంగానికి చెందిన కళాకారులెంత మందని అడిగితే, దాదాపు రెండు వేల పైగా ఉన్నారని చెప్పారు. అంతమంది ఉంటే అదేమిటి నాటకరంగంలో ఓ కళాకారుడి జన్మదిన సందర్భంగా మరో తోటి కళాకారుణ్ణి సత్కరిస్తుంటే పట్టుమని పదిమంది కూడా లేరేమిటని అడిగితే, ఆయన నవ్వి ఊరుకున్నారు. ఆ నవ్వులో నిరాశా, నిర్వేదం కనిపించాయి. ఇదే ఏ అమెరికాలోనైనా జరిగితే మొత్తం నాటకరంగంవాళ్ళతోనే సభ నిండిపోతుంది. వారి మధ్య ఎన్ని విబేధాలున్నా ప్రతీ ఒక్కరూ కళనూ, కళాకారుణ్ణీ గౌరవిస్తారు. అది వారి విద్యుద్ధర్మం గా భావిస్తారు. కానీ ఇక్కడ అలా లేదు. ఈ వేడుకలో ఖాళీ కుర్చీల సంఖ్యే నాటక రంగంలో ఉన్న ఐకమత్యాన్ని చెప్పకనే చెబుతోంది. హైద్రాబాదు నగరంలో ఉన్న రెండు వేలమంది కళాకారులూ రావాలని ఆశించడం లేదు. కనీసం అందులో పదో వంతుకూడా రాకపోవడం విచారించదగ్గ విషయం.

నాటకరంగానికి సంబంధించిన నాటకమైనా, కార్యక్రమమైనా తమ సొంత కుటుంబంలో పెళ్ళిలా ప్రతీ కళాకారుడూ అనుకోవాలి. మనింట్లో పెళ్ళికైనా, ఏదైనా కార్యక్రమానికైనా ఎవరైనా రాకపోతే ఆ మర్నాడు వారు ఎదురుపడగానే రాలేదేం? అని అడుగుతాం. అలా అడగడంలో అధికారంకంటే, ఆత్మీయతే ఎక్కువుంటుంది. ఇదే విధంగా ప్రతీ కాళాకారుడూ స్పందించాలి. రాని వారిని ఎందుకు రాలేదో నిలదీయాలి. అప్పుడే తెలుగు నాటకరంగం నిలదొక్కుకుంటుంది. తోటి కళాకారుల్ని గుర్తించలేని ఏ కళా రాణించదు. ఇది ఎవరూ కాదనలేని నిజం. ఇది ఆ సభకు రాని వాళ్ళ ద్వారా కలిగిన నిరాశ.

ఇహ రెండోది. సభకు విచ్చేసిన ప్రేక్షకుల ద్వారా కలిగింది. వృద్ధాప్యంలో కూడా ఎంతో ఉత్సాహంగా రావి కొండల రావు నాటక ప్రదర్శనిచ్చారు. నాటకం అయిపోయాక నటుల పరిచియం జరిగింది. పరిచయమక్కరలేని రావికొండల రావు గారికి ఓ పంది మంది అతి బలవంతమ్మీద తప్పట్లు కొట్టారు. ఈ తప్పట్ల శబ్దం పాత్రల సంఖ్య పెరిగే కొద్దీ క్షీణిస్తూ వచ్చింది. ఆఖరి నటుని పరిచయమొచ్చేసరికి ఒక్కటంటే ఒక్కటి వినిపించింది. అదీ ఆ సభకు విచ్చేసిన వారి గోలలో కలిసిపోయింది. ఇది మరీ నిరుత్సాహ పరిచిన విషయం. నాటకం ముగిసాక నటుల పరిచయం చేయడానికి ఎంత సేపు పడుతుంది. మహా అయితే అయిదు నిమిషాలు. లేదా పదినిమిషాలు. విచ్చేసిన వారిలో దుగ్గిరాల వారి కుటుంబ సభ్యులూ, మిత్రులూ మినహాయిస్తే సగానికిపైగా నాటకరంగ కళాకారులే! కనీసం తోటి కళాకారుడు చేసిన ప్రయత్నాన్ని హర్షించడాని నోరెలాగూ రాదు. కనీసం చేతులు కూడా రావా? ఇదే పాశ్చాత్య దేశాల్లో అయితే హాలు దద్దరిల్లేలా కరతాళ ధ్వనులుంటాయి. అందరూ నిలబడి మరీ మెచ్చుకుంటారు. దీన్నే “స్టాండిగ్ ఒవేషన్ ” అంటాం. మరీ అంతగా ఆశించడం అన్యాయమైనా కనీసం కూర్చునైన ప్రదర్శనలో పాల్గొన్న కళాకారుల్ని మెచ్చుకోవాలి. అది కళాకారులుగా వారి సభ్యతా సంస్కారానికి గుర్తు. కవులైనా, కళాకారులైనా ఎదుటి వారు మెచ్చుకుంటే ఆనందిస్తారు. అందునా తోటి కళాకారుడు మెచ్చుకుంటే మరీ ఆనందం కలుగుతుంది. ఉత్తేజమొస్తుంది. ఎందుకంటే వారికీ పడ్డ శ్రమ తెలుసు కాబట్టి. మరాఠీ, బేంగాలీ నాటకరంగాలు ఆహా ఓహో అన్నట్లుగా ఉంటాయని వారి తరపున మనం చంకలు గుద్దుకుంటాం. వారి నాటకాలు అరువుతెచ్చుకొని మరీ ప్రదర్శిస్తాం. అంత వరకే ! కానీ వారు పాటిస్తున్న చిన్న చిన్న విషయాలు మనం గమనించం. వాళ్ళు ఏం చేస్తున్నారో పట్టించుకోం. ఇదీ మన నాటకరంగంలో పేరుకుపోయిన దౌర్భాగ్య స్థితి ని చూపిస్తోంది. మెచ్చుకోవడం ఖర్చు లేని పని. దానిక్కూడా నోరు రావడం లేదు. మనం చేయని పనిని ఎదుటివారూ చేయరు. మన సంస్కారాన్నే వారూ పాటిస్తారు. ఇదే విషయాన్ని చాట్ల శ్రీ రాములు గారితో అంటే భుజం తట్టి మళ్ళీ నవ్వి ఊరుకున్నారు. ఆ నవ్వులో నాటకరంగ పరిస్థితి ధ్వనించింది.

నాటకరంగంలో ఉన్న ఏ వ్యక్తిని కదిపినా తెలుగు నాటకరంగం కుళ్ళిపోయిందంటూ, కాళ్ళు విరిగి పోయాయంటూ గుండెలు బాదుకుంటారు. అది మంచిదే! కానీ బాగుపడడానికి మనం ఏం చేస్తున్నాం? ఆలోచించుకోవాలి. చిన్న చిన్న విషయాలపై దృష్టి కేంద్రీకరిస్తే నాటక రంగం దానంతట అదే బాగుపడుతుంది. కేవలం నాటకం చూడ్డానికి నాలుగు వందల మైళ్ళు కారు నడుపుకొచ్చిన నాటకాభిమానుల్ని అమెరికాలో చూసాను. నలభై డాలర్ల టిక్కట్టుని రెండు వందల డాలర్లకి కొనుక్కుని వెళ్ళిన వాళ్ళనీ చూసాను. ఇక్కడ నాటకాలు చూడ్డానికి ఖర్చు ఎలాగూ లేదు. మరెందుకు నాటకరంగ స్థలాలు వెలవెలబోతాయి. ప్రతీ చోటా గిట్టని వాళ్ళుంటారు. రాజకీయాలుంటాయి. గ్రూపింజాలుంటాయి. కానీ వాటికన్నిటికీ అతీతంగా కళాకారుల సభ్యతా సంస్కారం ఉండాలి. మనల్ని మనమే ప్రోత్షహించుకోక పోతే ఇతరులెలా మెచ్చుకుంటారు?

ఇహ మూడోది. నాటకం అధ్బుతంగా వేసారు. నటులందరూ చక్కగా చేసారు. కానీ ఈ నాటకానికి సంగీతం లేకపోవడం నిరుత్సాహ పరిచింది. ఆహార్యాల్లో ప్రధానమైంది సంగీతం. అది సన్నివేశ నేపథ్యానికీ, పాత్రల ఆహభావాలకి ప్రత్యేకత కలిగిస్తూ నాటకాన్ని మరో మెట్టుకి తీసుకెళుతుంది. సాంకేతిక పరంగా సంగీతం లేని నాటకాలు హత్తుకోవు. ఆహ్లాదం గా ఉండవు. ఈ విషయం అందరికీ తెలుసున్నదే! ఇది అంత ముఖ్యమైనది కాదు అని అనిపించినా నాటకాన్ని జనరంజకం చేయడానికివే ఆయువు పట్టు. సంగీతసహకార లోపం కొట్టచ్చినట్లు కనిపించింది. ఇలాంటి చిన్న చిన్న విషయాలు పట్టించుకోవాలి. అప్పుడే నాటకాలు చూడ్డానికి జనం వస్తారు. ఏదో తూ తూ మంత్రంగా చేస్తే పడ్డ శ్రమా, కష్టం రాణించదు.

చివరగా నాలుగోది. ఇది ఈ కార్యక్రమానికి సంబంధించినది కాకపోయినా చెప్పల్సిన అవసరం కనిపిస్తోంది. ఈ సభలో కవిత్వానికి సంబంధించిన పుస్తకావిష్కరణ జరిగింది. ఒకప్పుడు సాహిత్యంలో ఉన్న నాటకం ఇప్పుడు వేరయిపోయింది. కవులూ, కథకులూ, నాటక రచయితలూ, సినిమా రచయితలూ, వ్యాసకర్తలూ, విమర్శకులూ అంటూ సాహిత్యాన్ని మనం ముక్కలు ముక్కలుగా చేసి ఆనందిస్తున్నాం. చరిత్ర చూస్తే తెలుగు నాటకాలు కేవలం వందేళ్ళ నాడే ప్రారంభం కాలేదు. దాదాపు 1400 శతాబ్దం నుండీ తెలుగు నాటకాలు ఉన్నాయి. తంజావూరు మరాఠీ పాలకులూ, మధుర నాయకరాజులూ తెలుగు నాటకాల్నీ, యక్షగానాల్నీ ప్రోత్స్తహించారు. ప్రసిద్ధి చెందిన ప్రతీ కవీ నాటకాలు రాసారు. తంజావూరు రాజైన శాహాజీ తెలుగులో ఎన్నో నాటకాలు రాసాడు. అవేకాదు అప్పట్లో రాసిన నాటక ప్రతుల్లో చాలా భాగం ఇప్పుడు లభించడం లేదు. అంతెందుకూ, దాదాపు పదేళ్ళ కాలంలో కొన్ని వందల నాటకాలొచ్చుంటాయి. ఎన్ని ప్రచురణకి నోచుకున్నాయో అందరికీ తెలుసు. అన్ని నాటకాలూ ప్రచురించనవసరం లేకపోయినా కనీసం ప్రసిద్ధి చెందిన నాటకాల ప్రతులు ముందు తరాలవారికి అందాలి. ఎవరైనా నాటకం వేద్దామంటే నాటక ప్రతుల ( స్క్ర్తిప్టు ) కొరత ఎక్కువే. కనీసం నాటకరంగ పెద్దలు నాటక ప్రచురణికి నడుంకడితే ముందు తరాలవారికుపయోగా పడతాయి. నాటకాలు ఎలా రాసేవారూ, ఎలా రాయాలో బోధపడతాయి. కొత్త ఆలోచన్లకి దోహదం చేస్తాయి. నాటక సభల్లో వాటికి సంబంధించిన పుస్తకావిష్కరణలు జరిగితే బావుంటుందన్న ఒక ఆలోచనమాత్రమే!

తెలుగునాటకం చాలా గొప్పది. మిగతా భాషల నాటకరంగాలకి లేని ఒక ప్రత్యేకత తెలుగు నాటకరంగానికుంది. అది పద్య నాటకాలు. పద్యం తెలుగు వారి సొత్తు. పద్య నాటకాలు తెలుగు సాహిత్యంలో కంఠాభరణాలు. ఇంత ఎత్తైన సంపందనీ అందరూ తలో చేయి వేసి కాపాడుకోవాలి. అందుకు నాటకరంగానికి చెందినందరూ ముందుకు రావాలి. ఒకర్నొకరు మెచ్చుకుంటూ, సహకరిస్తూ, ప్రోత్సహించుకుంటూ ముందుకెళ్ళాలి. అప్పుడే పరభాషా నాటక రంగాల స్థాయికి మనమూ చేరుకుంటాం. ఇది ప్రతొక్కరూ, ముఖ్యంగా నాటక కళాకారులు గమనించాలి.

– సాయి బ్రహ్మానందం గొర్తి

5 వ్యాఖ్యలు

నామ మాత్రపు నంది నాటకాలు – ఆంధ్రజ్యొతి

 

నంది నాటకం తీరుతెన్నులపై వ్యాసం


ఆంధ్రజ్యోతిలో మార్పులతో వచ్చిన వ్యాసం ఈ క్రింది లింకులో కూడా చదవచ్చు.

ఆంధ్రజ్యొతి – నవ్య


ఆగస్టు నెల వచ్చేసరికి నాటకరంగం వాళ్ళు ఆశగా ఎదురుచూస్తూ వుంటారు, ఎప్పుడు నంది నాటకాల ప్రకటన వెలువడుతుందాని. రెండు రోజుల క్రితమే నంది నాటకాల నిమిత్తమై ప్రభుత్వం ఖర్చు పెట్టే దన్నాన్ని పెంచినట్లుగా ప్రకటన వెలువడింది. ఇంతవరకూ వున్న ఏడు లక్షల్ని రెట్టింపు చేస్తూ పధ్నాలుగు లక్షలకి పెంచారు. ఇదొక మంచి పరిణామం. పారితోషిం పెంచినట్లుగానే నాటకాల ఎంపికలో నాణ్యతని కూడా పెంచేలా చూసే బాధ్యత తెలుగు సాంస్కృతిక విభాగానికీ వుందని ఎవరూ ప్రత్యేకంగా చెప్పనవసరం లేదు. ఎందుకంటే నంది నాటకాలు ఎంపికలోనూ, చివరి వడబోతలోనూ, బహుమతుల పంపకాల్లోనూ స్నేహాలూ, చుట్టరికాలూ, లావాదేవీలూ, సిఫార్సులూ, ఒత్తిళ్ళూ ఇవన్నీ సర్వ సామాన్యం అన్న ఒక అభిప్రాయం నాటకరంగంలోనూ, ప్రజల్లోనూ పాతుకుపోయింది. ఏమాత్రం క్వాలిటీ లేని నాటకాలని నందులు వరిస్తున్నాయన్న ఆరోపణ ఎక్కువగానే వుంది.

నంది నాటకాల పేరు చెప్పి పద్యనాటకాలూ, సాంఘిక నాటకాలూ, నాటికలూ వేస్తూ వున్నారు. ఈ నాటకోత్సవాలకీ కొన్ని నియమాలూ, నిబంధనలూ ఉన్నాయి. ముందుగా ఒక రిజిస్టరయిన నాటక సమాజం ద్వారా దరకాస్తు చేసుకోవాలి. దానితోపాటే వారు వేయబోయే నాటక ప్రతి కూడా పంపాలి. వీటిని కొంతమంది ప్రముఖులు వడబోసి కొన్ని నాటకాల రిహార్సల్స్ చూసి, అందులో బావున్న వాటిలో 3 విభాగాలకీ 9 నాటకాల చొప్పున ఎంపిక చేస్తారు. ఈ రిహార్స్లస్ చూసి ఎంపిక చేయడానికొక బృందం నియమిస్తారు. వాళ్ళు ఆంధ్రదేశం నలుమూలల్నుండీ వచ్చిన నాటకాల రిహార్సల్స్ కి వెళతారు. వారి వసతీ, ప్రయాణ ఖర్చులు ప్రభుత్వమే భరిస్తుంది. అలా ఎంపికైన 9 నాటకాలూ ఎక్కడ నందినాటకాలు జరిపితే అక్కడ ప్రదర్శిస్తారు. అందులో బావున్న మూడు నాటకాలకి బంగారు, వెండి, కాంస్య నందుల్ని బహుమతులుగా ఇస్తారు. అలాగే నటీనటులకీ, మిగతా కళాకారులకీ బహుమతులుంటాయి. ఈ ఎంపిక విధానం నిజంగా ఒక మంచి పద్ధతి. నాటక సమాజాలవాళ్ళు అందరూ హైద్రాబాదు వచ్చి ప్రదర్శించలేరు. ఎంతో ఖర్చుతో కూడుకున్న పని. నాటకరంగానికీ, కళాకారులకీ ఇది చాలా మంచి ప్రోత్సాహం. ఇదొక్కటే కాదు, నంది నాటక ప్రదర్శనకెంపికైన నాటకాలకి ప్రయాణ ఖర్చులు నిమిత్తమై రైల్వే కన్సిషన్లు ఇస్తారు. సుమారు పాతికవేలు ( నాటకాన్ని బట్టి రొక్కం మారుతుంది ) నాటకాలంకరణ నిమిత్తమై ఇస్తారు. ఇన్ని రాయితీలిస్తుంటే నంది నాటకాలు ఎందుకు అంత పల్చబడుతున్నాయి అన్నది నాటకాభిమానుల ప్రశ్న. మంచి నాటకాలు ఎందుకు రావడం లేదు? నాటకరంగం ఎందుకింకా కొన ఊపిరితోనే కొట్టుకుంటోంది? ఈ భేతాళ ప్రశ్నలకి అందరి దగ్గరా సమాధానాలున్నా పైకి చెప్పరు. చెప్పినా పూర్తి నిజం చెప్పరు. చెబితే వాళ్ళ మనుగడకే ముప్పొస్తుందన్న భయమో లేక ఎందుకొచ్చిన సంతన్న అభిప్రాయమో తెలీదు. వెనకాల సణుగుళ్ళే తప్ప ఎవరూ నోరు విప్పరు. నాటకరంగ పెద్దలూ చూసీ చూడనట్లు వదిలేస్తారు. ఎప్పటికైనా మంచి నాటకాలు రాకపోతాయా అని కొంతమంది నాటకాభిమానులు శబరిలా ఎదురుచూస్తూ వుంటారు. నిన్న వెళ్ళింది, నేడొచ్చింది, రేపొస్తుంది అన్న చందంగా నంది నాటకోత్స్వవాలు తయారయ్యాయి. ఈ నంది నాటకాలే కాదు రాష్ట్రంలో ఎక్కడ చూసినా ఇదే తీరు.

నాటకరంగ పెద్దలనెవరినయినా కదిపి చూస్తే – “మంచి నాటకాలు రావడం లేదు. టీవీ చానల్సొచ్చాక నాటకం అంటే ప్రజల్లో ఆసక్తి పోయింది. కాలుకదపకుండా సోఫాలకతుక్కుని టీవీ సీరియల్స్ చూస్తారు కానీ, ధియేటర్ కొచ్చి నాటకం ఎవడు చూస్తాడండీ?” అంటూ వారి నిరాస్క్తతకి వారే జవాబిచ్చేసుకొని సర్దిబెట్టుకుంటారు తప్ప వాళ్ళు ఏం చేస్తే నాటకరంగానికి జవసత్వాలొస్తాయో ఆలోచించరు. పోనే ఏం చెయ్యాలీ అన్నది పదిమందినీ సంప్రదించరు. ఇందులో కులాలూ, కుమ్ములాటలూ, వర్గాలూ, వాదనలూ ఇవన్నీ షరా మామూలే! మరోసారి వాళ్ళనే ప్రశ్నిస్తే “తెలుగు నాటకం ఎప్పుడో చచ్చి పోయింది. మీకు మంచి నాటకాలు కావాలంటే మరాఠీ, బెంగాలీ నాటకాలు చూడండి” అంటూ చేతులు దులుపేసుకుంటారు. నిజమే, మరాఠీ, బెంగాలీ నాటకాలు చాలా బాగా రాణిస్తున్నాయి. ఆ విషయం అందరికీ తెలుసు. మరి మనకున్న టీవీ చానల్స్ వాళ్ళకీ వున్నాయి కదా? మనకున్న కుహనా రాజకీయాలకి ఆ నాటకరంగాలూ అతీతం ఏమీ కావే? అక్కడా లొసుగులూ, కుమ్ములాటలూ ఉన్నాయే? ఇన్ని వున్నా ఆ నాటకరంగాలు ఎందుకు అభివృద్ధి చెందుతున్నాయి? మన నాటకాల్లా ఎందుకు చతికలబడలేదు? ఇవేమీ భేతాళ ప్రశ్నలేం కాదు. నిదానంగా ఆలోచిస్తే ఎవరికైనా తడతాయి. ఎందుకు అవి ఆదరణ పొందుతున్నాయంటే, ఆయా నాటకరంగాల్లో ఎన్ని కుళ్ళు రాజకీయాలున్నా, వాటికంటే అమితంగా నాటకం అంటే అభిమానముంది. ప్రేముంది. ఆరాధనుంది. ఇవేమీ లేకే తెలుగు నాటకరంగం కాటికి కాళ్ళు జాపుకొని కూర్చుంది.

గత పాతికేళ్ళుగా నంది నాటకోత్సవ నిర్వాహకులు నాటకరంగ పెద్దల సంప్రదింపులతోనే ప్రభుత్వం జరుపుతూ వస్తోంది. అప్పుడైనా ఈ పెద్దలు చొరవతీసుకొని నాటకరంగం బాగుపడడానికేమైనా సూచనలిచ్చారా? కేవలం నోటి మాటే కాకుండా ఈ విధంగా జరపండి అని ఒత్తిడి తెచ్చారా? ఈ ప్రశ్నలకి జవాబు అందరికీ తెలుసు. ఇప్పటికీ హైద్రాబాదులో నాటక ప్రదర్శనకి రవీంద్ర భారతి తప్పితే మరో దిక్కు లేదు. తెలుగు లలిత కళాతోరణంలో వున్న చిన్న ధియేటరుకి పట్టుమని వంద మంది వస్తే ఊపిరాడదు. ప్రత్యేకంగా నాటకాలకంటూ హైద్రాబాదులో అన్ని సాంకేతిక హంగులతో ఒక్క ధియేటరు కూడా కట్టించుకోలేకపోయాము. మాకు నంది నాటకాలొద్దు, ఒక్క ధియేటరు కట్టివ్వండి చాలు, మా నాటకాన్ని మేం బ్రతికించుకుంటామన్న నాధుడు లేడు. తెలుగునాటకానికి సొంతిల్లు లాంటి ధియేటరు లేదు. మహారాష్ట్ర లో మరాఠీ ధియేటర్లున్నాయి. బెంగాలులో బెంగాలీ నాటక ధియేటర్లున్నాయి. నాటకం అంటే ఇష్టమున్నవారు అక్కడికే వెళతారు. ఎటొచ్చీ తెలుగునాటకరంగానికే ప్రదర్శించుకోడానికో థియేటరులేదు. ఇది నాటకరంగం యావత్తూ సిగ్గుపడాల్సిన విషయం. రవీంద్ర భారతిలో నానా కార్యక్రమాలూ జరుగుతాయి. ఖాళీ వుంటే నాటకాలు వేస్తారు. ఇదీ పరిస్థితి. తెలుగు నాటక థియేటరు నిర్మించుకునే దిశగా నాటకరంగ పెద్దలు కృషి చేస్తే బావుంటుంది. కంప్యూటర్ సాంకేతిక ఇంజనీర్లని పరాయి దేశాలకి ఎగూమతి చేసే రాష్ట్రాల్లో మన రాష్ట్రమే ముందుంటుంది. కానీ తెలుగు నాటకరంగానికొక వెబ్ సైటు లేదు. అదుంటే నాటకరంగ విశేషాలూ, వార్తలూ, నాటకాలూ అన్నీ పొందుపరచవచ్చు. తెలుగునాటకానికొక వెబ్ సైట్ కావాలి. పదిమందికీ తెలిసేలా ప్రచారం చెయ్యాలి.

నంది నాటకోత్సవాలకి కూడా ఒక వెబ్ సైటుని చేయ్యాలి. ప్రభుత్వం తలుచుకుంటే ఇవేమీ కాలేనివేం కావు. అలాగే నంది నాటకాల ఫైనల్స్ కెళ్ళిన నాటకాలని పుస్తకరూపంలో వచ్చేట్లా చూడాలి. తద్వారా ఆ నాటకాలను భద్రపరిచడమే కాకుండా, ఎవరైనా ఆ నాటకాలు వేయదలుచుకుంటే కనీసం ప్రతులుంటాయి. వివిధ పరిషత్తుల్లో ఏటా కనీసం ఓ ఏభై కొత్త నాటకాలయినా వస్తాయి. అవి వచ్చి వెళతాయి. ఎక్కడా ఎవరికీ ప్రతులు లభ్యం కావు. పుస్తకరూపంలో వుంటే వేరే వూళ్ళలో నాటక సమాజాల వారికి సౌకర్యంగా వుంటుంది.

అలాగే ప్రతీ శనాది వారాల్లోనూ నాటక ప్రదర్శన ( కనీసం హైద్రాబాదు లాంటి నగరాల్లో ) ఖచ్చితంగా జరిగేలా చూస్తే మంచిది. అలాగే సెంట్రల్ యూనివర్శిటీ, తెలుగు విశ్వవిద్యాలయాల్లో ఉన్న విద్యార్థులకి నాటకంపై ఆసక్తి కలిగించడానికి వారికి కూడా ఈ నంది నాటక పోటీల్లో అవకాశమివ్వాలి.
అంతే కాదు ఈ నంది నాటక పోటీల్లో నిష్పక్షపాతంగా ఎంపిక జరిగేలా చూడడానికి తోడ్పడాలి. మంచి నాటకాలకే బహుమతులొచ్చాయని అందరూ అనుకునేలా ప్రయత్నించాలి. అలాగే ప్రతీ ఏటా ఒకే వర్గానికి నందుల సరఫరా ఆపి, కొత్తవారిని ప్రోత్సహించాలి. నంది నాటకాల్లో నాటకాలకే కాకుండా రచయితలకూ బహుమతులు చేర్చేలా చూస్తే బావుంటుంది. ప్రస్తుతం ఉత్తమ రచన ( స్క్రిప్ట్ ) అంటూ ఒకే బహుమతితో కానిచ్చేస్తున్నారు. అలాకాకుండా ప్రతీ విభాగంలోనూ మూడు బహుమతులు పెడితే ప్రోత్సాహకరంగా ఉంటుంది. కొత్త నాటకాలు రాయడానికొక ఉత్తేజం వస్తుంది. అలాగే నంది నాటకాలు ఎక్కడ జరిగినా అవి మరలా రవీంద్ర భారతిలో ఒక్క ప్రదర్శనకైనా ఉచితంగా ఏర్పాటు చెయ్యాలి. ఇలా ఒక్కొక్కటీ చేస్తే నాటకం చూడ్డానికి జనం వస్తారు. మంచి నాటకాలతో జనాలని రప్పించుకునేలా చేసే బాధ్యత నాటకరంగంలో ఉన్న ప్రతీ ఒక్కరిదీ! చెప్పుకుంటూ పోతే చాలా వున్నాయి. విబేధాలూ, అభిప్రాయబేధాలూ పక్కన బెట్టి నాటకరంగంలో అందరూ కలిసిగట్టుగా కృషి చేస్తేనే నాటకరంగం బాగుపడుతుంది. లేదంటే తెలుగునాటకం చరిత్రలో కలిసిపోతుంది.

2 వ్యాఖ్యలు

నేహల

జాజర

14వ శతాబ్దంలో స్వేచ్ఛ కోసం చరిత్రకి బలైన ఓ ముగ్ధ కథ.

కౌముదిలో నెల నెలా వస్తుంది – ఈ క్రింది లింకులో చదవండి.

నేహల – 1

ప్రముఖ చిత్రకారుడు అన్వర్ గారు ముఖ చిత్రం వేసిచ్చారు.


వ్యాఖ్యానించండి

వేరు వేరు కాదు, తల్లివేరు ఒక్కటే!

“తెలుగు వేరు, ఆంధ్రం వేరు ” అంటూ ఆంధ్రజ్యోతిలో 2006లో అనుకుంటా ఒక వ్యాసం వచ్చింది. దానికి జవాబుగా ఈ క్రిందిది రాసాను. నా సమాధానం చదివే ముందు, ఈ క్రింది లింకు చదివండి. విషయం తెలుస్తుంది.

తెలుగు వేరు, ఆంధ్రం వేరు


వేరు వేరు కాదు, తల్లివేరు ఒక్కటే!


‘తెలుగువేరు, ఆంధ్రంవేరు’ (నవంబర్‌ 13) వ్యాసానికి ప్రతిస్పందన ఇది. తెలుగు భాషకి, ఆంధ్రులకి సంబంధించిన అనేక చారిత్రాత్మక, సాంస్క­ృతిక నిజాలు అంటూ వ్యాసకర్త వారికి తెలిసిన విజ్ఞానాన్ని విశ్లేషణ పేరుతో అందరికీ పంచే సాహసం చేయడం ముదావహం! కులాల రాచపుండుతో అనారోగ్యం పాలయిన తెలుగు సాహిత్య రంగంలో రాజకీయ చెదపురుగులు కూడా ప్రవేశించి వారివంతు సాయం అవి చేస్తున్నాయనడానికి ఇలాంటి వ్యాసాలే ప్రత్యక్ష తార్కాణం. పరికించి చదివితే ఈ వ్యాసం యొక్క ప్రధాన రాజకీయ ఉద్దేశ్యం సుస్పష్టంగా అర్థమవుతుంది.

వ్యాసకర్త దృష్టిలో తెలుగు వేరు, ఆంధ్ర వేరట. ఆంధ్రులు అనబడేవాళ్లు ఆంధ్రంకంటే తెలుగు అన్న పదం లలితంగా సరళంగా ఉంటుందని తెలుగు అన్న పదాన్ని దొంగిలించారట. అంతేకాదు ఒక్క పోతన భాగవతం తప్ప, నన్న య, తిక్కన, ఎఱ్ఱాప్రగడ భారతం తెలుగు కాదట. (ఈ పోతనగారు కూడా ఏ కృష్ణా జిల్లాలోనో జన్మిస్తే అది వేరే సంగతి.) ఇంకా భౌగోళిక అంశాలను స్ప­ృశి స్తూ త్రిలింగ దేశం నుండి తెలుగు అన్న పదం వచ్చింది, త్రిలింగ దేశం అంటే ఇప్పటి కరీంనగర్లోని కాళేశ్వరం, ద్రాక్షారామం, శ్రీశైలం మధ్యలో ఉన్న భూభాగా న్ని మాత్రమే తెలంగు దేశమని అన్నారని, అందులో చాలా భాగం ఇప్పటి తెలం గాణలో ఉంది కాబట్టి, తెలుగు అంటే తెలంగాణ వారి భాషే అన్న సరికొత్త అర్థా న్ని ఆపాదించారు. ఉర్దూలో తెలంగి అంటారని, అది కాస్తా తెలుంగు అయ్యిం దని చాలా చక్కగా సులభంగా విశ్లేషించేశారు. కాబట్టి ఇప్పటి తెలంగాణ వారి భాషే తెలుగుభాష అని పనిలో పనిగా నిర్ధారించేశారు.

మనదేశానికి ముస్లిం పాలకులు రాక పూర్వంనుండీ తెలుగు భాష లేదా? అప్పటి ద్రాక్షారామం చుట్టూ ఉన్న వాళ్ళు తెలుగు కాక ఏం భాష మాట్లాడేవారు? అవి కూడా చారిత్రాత్మకంగా నిర్ధారిస్తే బాగుంటుంది. అప్పట్లో ఇప్పటిలాగే నేలతల్లి ఒంటిమీద గీతలు గీయడం అబ్బలేదు కనక దేవాలయాలూ, పుణ్యక్షేత్రాలు అందరికీ తెలుసు కాబట్టి, వాటి ఆధారంగా ఆ మధ్య ప్రాంతంలోని దేశం త్రిలింగదేశం అని పిలిచారు. అంతేకానీ వ్యాసకర్త విశ్లేషణలా భాషని ఎవరూ స్వంతం చేసుకోలేదు. పోతన గారి భాగవతాన్ని మొదట్లో తెలుగు భాగవతమని ప్రచారంలో ఉండేదంటూ చెప్పడానికి ఆధారాలు ఏమిటి? ఆ తరువాతే ఆంధ్ర ప్రచురణ కర్తలు మదాంధ్ర భాగవతంగా మార్చి, పోతన గారిని కూడా ఆంధ్రీకరించేశారట. చక్కటి చారిత్రాత్మక విశ్లేషణ!

వ్యాసకర్తగారు పోతన గారి భాగవతాన్ని చదివినట్లుగా లేదు. ‘నేనాంధ్ర భాషను రచయింపబూనిన శ్రీ మహాభాగవతంబునకుం బ్రారంభమెట్టిదనగా’ అం టూ, ‘ఒనరన్‌ నన్నయ తిక్కనాది కవులీయుర్విన్‌ పురాణావళుల్‌ తెలుగుల్‌ సేయుచు’ అని నన్నయ తిక్కనలకు నమస్కరిస్తూ పోతనామాత్యుడు భాగవత ప్రారంభంలో చెప్పకనే చెప్పాడు. మరి పోతన గారి భాగవతం తెలుగులో రాసిందా లేక నన్నయాది విరచిత భారతంలోలాగ ఆంధ్రంలో రాసిందా? ఒకవేళ పోతనగారి భాగవతమే అసలు సిసలైన తెలుగు అయితే మరి నన్నయ, తిక్కన భార తం ఏ భాషకి చెందినది? అంతేకాదు వ్యాసకర్త ఇంకాస్త ముందుకెళ్లి నన్నయ తిక్కన సంస్కృత భారతాన్నీ ఆంధ్రీకరించారేగానీ ‘తెలుగీ’కరించలేదంటూ అతి తేలిగ్గా ధ్రువీకరించేశారు. నన్నయ భారతంలో ‘నన్నయభట్టు తెనుంగునన్‌ మహాభారత సంహితారచన బంధురుడయ్యె’ అని సుస్పష్టంగా చెప్పాడు. నన్నయ భారతం చదివిన ఎవరికైనా అది ఆంధ్రమో, తెలుగో ఎవరూ ప్రత్యేకించి చెప్పనవసరం లేకుండా తెలుస్తుంది. వ్యాసకర్త ఇవేమీ చదివిన దాఖలాలు ఈ వ్యాసంలో మచ్చుకైనా కనిపించలేదు.

ఆంధ్రం, తెలుగు వేరు వేరు జాతులనీ, భాషలనీ దంటు గారి ఉద్దేశ్యం. మరి అయితే ఆ ఆంధ్ర జాతికంటూ ఒక భాష ఉండాలి కదా? ఆ భాష ఏమిటి? చోళు లు అంటే చోళ దేశ ప్రజలు ఎలాగయ్యారో ఆంధ్ర దేశంలో ప్రజలు ఆంధ్రుల వుతారు. వారు మాట్లాడే భాష ఏదైనా అయి ఉండవచ్చు. వివిధ ప్రాంతాల్లో మాండలికాలు వేరయినా భాషా స్వరూపం ఒకటే అయినప్పుడు, అందునా కేవ లం ఏ 20 శాతమో వాడుక భాషలో వ్యత్యాసమున్నప్పుడు, ఆ మాండలికాలకి మూలం ఒకటే అయిన భాషతోనే పిలవడం పరిపాటి. ఇది భాషలపై పరిశోధన చేసిన ఎవరిని అడిగినా చెబుతారు. అంతేకాదు భాషాపరంగా ఒక ప్రదేశంలో నివసిస్తున్నవారిని గుర్తించడం కోసం ఆ దేశం పేరుతో అప్పట్లో పిలిచేవారు. అం దుకే చోళులు, పల్లవులు, కర్ణాటకులు అంటూ పిలవబడడం చరిత్రలో వింటూనే ఉన్నాం. అంతెందుకు శ్రీకృష్ణదేవరాయలు పాలించిన విజయనగరంలో వాడుక భాష కన్నడ భాష అయినా అక్కడ తెలుగు మాట్లాడేవాళ్లు లేరా? కళింగదేశ విజయం నుండి వెనక్కి వస్తూ శ్రీకాకుళ మహాంధ్ర విష్ణాలయం దర్శించినప్పుడు, ‘తెలుగుదేల యన్న దేసంబు ……’ అన్నది అందరికీ తెలుసు.

ఇప్పటివరకు వచ్చిన భారతాలన్నీ ఆంధ్ర భారతాలు అన్నారు కానీ తెలుగు భారతాలు అనలేదు కాబట్టి ఆంధ్రులు వేరు తెలుగువారు వేరంటూ నొక్కివక్కాణించేశారు. దానికో మాయబజారు సినిమాలో కల్పిత ఉదంతం చెబుతూ ఆ విషయాన్ని తెలివిగా సమర్థించుకునే ప్రయత్నం చేశారు. మాయాబజారు సినిమాలో గోంగూరను ఆంధ్ర శాకంబరీ అన్నారు కానీ తెలుగు శాకంబరీ అనీ, తెలుగు మాతా అనీ అనలేదు కదా అంటూ ఇంకో తర్కం లాగి ఆంధ్రజాతి, ఆంధ్రభాష వేరు అంటూ యావదాంధ్రదేశానికి బూజుపట్టిన తర్కపు పచ్చడి చక్కగా అందించారు.

వ్యాసకర్త నన్నయ, తిక్కనలతో సరిపెట్టకుండా సరాసరి ‘మా తెలుగు తల్లి’ పాట రాసిన శంకరంబాడి సుందరాచారి మీదపడి ‘తెలుగు తల్లి’ ఆయన సృష్టి అంటూ చెప్పేశారు. అంతేకాదు ఆంధ్ర అన్నది సంస్క­ృతానికి దగ్గర కాబట్టి లాలిత్యాన్ని తన పాటలో జొప్పించడం కోసం ‘తెలుగు’ అన్న పదాన్ని దొంగి లించి తన పాటలో పెట్టుకున్నారంటూ చచ్చి స్వర్గాన ఉన్నాయనకి దొంగతనం అంటగట్టేశారు. ఇంకానయం త్యాగయ్య, అన్నమయ్యల జోలికిపోలేదు. దూరం గా వేరే రాష్ట్రాల్లో జీవించేశారు కాబట్టి బతికిపోయారు. లేకపోతే వారు కూడా నన్నయ, తిక్కనల్లాగా ఆంధ్రీకరణ వాగ్గేయకారులనీ, తెలుగు దోపిడిదారులనీ ఓ ముద్ర వేసే ప్రయత్నం చేయలేదు. ఆంధ్ర ప్రాంత ప్రజలు ఆంధ్రజాతి గౌరవాన్ని నిలుపుకోవడానికి ఆంధ్రులమనే వ్యవహరించుకోవాలంటూ ఓ ఉచిత సలహా కూడా పారేశారు. తెలుగు వాళ్లంటూ వెన్ను చరుచుకోనవసరం లేదంటూ ఎద్దేవా చేస్తూ కావాలంటే నన్నయ భారతాన్ని తేట తెలుగు పోతన భాగవతంతో పోల్చుకోండంటూ పని పురమాయించారు కూడా. పైగా మతాలు వేరైనా ఏకమవడం సాధ్యం కానీ భాష, సంస్కృతి వేరైతే కలవడం సాధ్యం కాదంటూ అందరి తరఫున వకాల్తా పుచ్చేసుకుని గట్టిగా ఉద్ఘాటిస్తే తేటతెల్లమయ్యేది వారి డొల్ల తనమే! చూడగా వ్యాసకర్త గారి ఉద్దేశం ప్రకారం ఆంధ్రదేశంలో పత్రికలన్నీ ‘ఆంధ్ర’ అన్న పదం ముందు తొలగించి వాటి స్థానంలో తెలుగు అని చేరిస్తే (ఆంధ్రజ్యోతిని తెలుగు జ్యోతనీ, ఆంధ్రభూమిని తెలుగుభూమనీ… అన్న మాట)నే క్షమించేలా ఉన్నారు. లేకపోతే వారిపై కూడా తెలుగు దోపిడిదారులన్న నిందపడే అవకాశం మెండుగా ఉంది. ఈ వ్యాసం సాహిత్యపరంగా కంటే రాజ కీయపరంగా రాసిందే కానీ, విషయ పరిజ్ఞానంతో రాసిందిలా అనిపించడం లేదు. భాష, సంస్క­ృతి అనే సున్నితమైన విషయాలను రాసేటప్పుడు ఏదో మన కి అనిపించింది రాసేయడం కాకుండా సరైన పరిశోధన చేసి, రుజువులు చూపిస్తూ తమతమ వాదాలను నిలబెట్టుకోవాలి. కానీ ఇలా రాజకీయ రంగు లేసుకుని రెచ్చగొడితే ఎవరికి లాభం? విభజన మంత్రం పఠించేవారికి భజన పరులుగా చేరి రాసే సాహిత్య వ్యాసాలు ఇలాగే డొల్ల వాదనతో కనిపిస్తాయి. గొంతెత్తి అరిస్తే చరిత్ర బెదిరిపోదు. సాహిత్యం పేరుతో తమతమ అభిప్రాయా లను రాజకీయ నాయకుల్లా ప్రజలపై రుద్దే ప్రయత్నంలో భాగంగా ఇది ఉద్దేశ పూర్వకమైన లొల్లిలా అనిపిస్తోంది తప్ప దీనివల్ల కొత్తగా తెలిసిన విషయమేమీ లేదు. రాజకీయం సాహిత్య ప్రవేశం చేస్తే ఒరిగే ప్రయోజనం కన్నా ప్రమాదమే ఎక్కువ. ఈ విషయంలో రచయితలూ, కవులూ మినహాయింపు కాదు. తెలుగు వేరు, ఆంధ్రం వేరు కాదు, రెండింటికీ తల్లివేరు ఒక్కటే!

ఇది అంధ్రజ్యోతిలో వచ్చిన నా వ్యాసం.

– సాయి బ్రహ్మానందం గొర్తి

2 వ్యాఖ్యలు

సర్దుబాటు

ఈ కథని క్రింది లింకులో చదవండి.

సర్దుబాటు – విపుల – నవంబరు 2009


వ్యాఖ్యానించండి

Older Posts »